InFormacja

(:DecodingUnknownPlaces:)

2012-01-04T14:23:00.000+01:00

((:DecodingUnknownPlaces:))

SOKRATES

2011-12-25T13:38:00.002+01:00

GOQR

SOKRATES. Kochany Fajdrosie, dokądże to i skąd?
FAJDROS. Od Lizjasza, Sokratesie, od syna Kefalosa. A idę się przejść za miasto. Długo
tam u niego byłem; siedziałem od samego rana. A że słucham rad twojego i mojego przyjaciela
Akumenosa, więc przechadzki odbywam po drogach; on powiada, że to mniej męczy niż
te po krętych ulicach miasta.
SOKRATES. Dobrze powiada, przyjacielu. A to widać, Lizjasz był w mieście.
FAJDROS. Tak, u Epikratesa, w tym domu u Morychosa, koło świątyni Zeusa Olimpijskiego.
SOKRATES. No a cóż tam była za rozmowa? Oczywista, że was Lizjasz mowami częstował.
FAJDROS. Dowiesz się, jeżeli masz czas pójść ze mną kawałek i posłuchać.
SOKRATES. Czemu nie? Nie wierzysz może, że ja tak jak Pindar powiada, „więcej niż czas
drogi cenię to”, żeby słysze

Kasza z zielonym groszkiem.

2011-12-23T21:43:00.002+01:00

Trochę informacji ...

Filformat:        JPG - Joint Photographic Experts Group
Filstorlek:        85.77 KB
Fildata:        2011/12/23 21:09

Bredd:            640 Pixels
Höjd:            480 Pixels
Färgdjup:        24 Bit
Minnes Storlek:        900.00 KB
Aspekt Ratio:        1.33333333
DPI:            72x72

Make:            SONY
Model:            CYBERSHOT
Date:            2000:09:29 10:53:51
Exif Version:        0210
Width:            640
Height:            480
X Resolution:        72.0
Y Resolution:        72.0
Orientation:        Top Left (default)
Color:            Yes
Flash used:        No
Focal Length:        15.8mm
Exposure Time:        0.033 s (1/30)
Aperture:        f/2.4
ISO Equiv.:        282
Metering Mode:        Center Weight
Exposure:        Automatic
ThumbPointer:        165926120
ThumbSize:        6811
ThumbCompression:    JPEG Compression

h2o

2011-01-22T23:47:00.000+01:00

TONGUE SUBSTITUTE from Science News on Vimeo.

GALERIA

2010-12-30T16:44:00.001+01:00

REMONT LOKALU

2010-11-09T22:15:00.004+01:00

Postanowiłem zmienić wystrój graficzny In Formacji która obecnie zajmować się będzie graFiką ;)

Cytaty Stalina i o Stalinie

2010-04-25T23:38:00.003+02:00

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::wiki:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

* A więc drań nie żyje! Szkoda, że nie schwytaliśmy go żywcem.
o Opis: reakcja na śmierć Hitlera, opisana przez Georgija Żukowa w Wspomnieniach i refleksji

* Amerykanie są jak Rosjanki; im więcej ich tłuczesz, tym bardziej cię kochają.

* Ani kroku w tył!
o Opis: Nagłówek słynnego dekretu wydanego na początku lipca 1941 r. po wycofaniu się wojsk radzieckich z Mińska. Owy dekret nakazywał funkcjonariuszom NKWD bezwzględne zabijanie dezerterów.

* A ty prokurator lepiej stąd odejdź.
o Opis: do Ławrientija Berii, po tym jak po raz kolejny wtrącił się do rozmowy Stalina z Gomułką. Cytat pochodzi z notatki sporządzonej przez Andrzeja Werblana z rozmowy z Gomułką w 1981 r.
o Źródło: "POLITYKA" r 10 z 6 marca 2010 r., s. 79

* Bić ich! Co jest z wami? Chcecie być bardziej humanitarni niż Lenin, który rozkazał Dzierżyńskiemu wyrzucić Sawinkowa przez okno? Dzierżyński nie może się z wami równać, ale on nie wzdragał się przed brudną robotą. Wy pracujecie jak kelnerzy w białych rękawiczkach. Jeśli chcecie być czekistami zdejmijcie rękawiczki.
o Opis: Skierowane do szefa MGB Siemiona Ignatiewa w 1952 r. podczas tzw. „spisku lekarzy” (czyli wielkiej operacji rozstrzeliwania i deportowania Żydów rosyjskich).
o Źródło: Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara

* Cóż to jest ta wasza Armia Krajowa? Co to za armia bez artylerii, bez czołgów, bez lotnictwa? Nawet broni ręcznej nie ma dosyć... To są drobne oddziałki partyzanckie, a nie regularna siła zbrojna. Słyszę, że rząd polski polecił tym oddziałom wypędzić Niemców z Warszawy. Nie rozumiem, jak to zrobią, bo przecież nie mają na to siły.
o Opis: 3 sierpnia 1944 r. na Kremlu do Stanisława Mikołajczyka, gdy ten przyjechał prosić o pomoc dla polskich oddziałów walczących w Powstaniu Warszawskim.
o Źródło: Artykuł Romana Daszczyńskiego „Odsieczy nie będzie, zostaliśmy sami”, Gazeta Wyborcza, 20 stycznia 2010.
o Zobacz też: Powstanie warszawskie

* Cudów nie ma.

* Czego się bać? Trzeba pracować!
o Opis: Wypowiedziane na zebraniu partyjnym w 1938 r.

* Dla sowieckiego żołnierza ucieczka z pola walki wymaga więcej odwagi niż stanięcie do niej!
o Opis: Po wprowadzeniu dekretu w życie.

* „Hitlerzy” przychodzą i odchodzą, a naród niemiecki i państwo niemieckie pozostają.
o Pesymistyczne wizja dalszej historii ZSRR, po zdobyciu Berlina, maj 1945r.

* Ja mam ludzi mnogo!
o Na temat milionowych strat w Armii Czerwonej

* Jedna śmierć to tragedia, milion – to statystyka
o Wersja alternatywna: Śmierć jednego człowieka to tragedia. Śmierć milionów ludzi to statystyka.
o Zobacz też: śmierć, statystyka

* Jego się nie boisz... mnie się boisz!
o Opis: Do swojego przyjaciela z seminarium na spotkaniu w Moskwie, który bał się jaki strój wybrać; świecki – obrażając Boga, zakonny – Stalina.
o Źródło: „Stalin, stalinizm, stalinowcy” Waldemar Dziak

* Jesteście beze mnie jak ślepe kocięta.
o Opis: Wypowiedziane na spotkaniu członków Prezydium partii komunistycznej w 1952 r., jako zarzut, że nie potrafią rozpoznać wrogów. W tym wypadku chodziło o „Żydowskich nacjonalistów – agentów amerykańskiego wywiadu”.

* Jesteśmy pięćdziesiąt albo sto lat za krajami rozwiniętymi. Musimy pokonać ten dystans w ciągu dziesięciu lat. Albo zrobimy to, albo nas zniszczą.
o Stalin wypowiedział te słowa na zebraniu partyjnym w 1931, u progu szybkiego uprzemysłowienia.

* Jeśli chcecie poznać ludzi wokół siebie, dowiedzcie się, co czytają.
o Źródło: Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara
o Zobacz też: książka

* Jeżeli dyplomata chce za wszelką cenę utrzymać pakt pokojowy, to znaczy, że przy granicach już czekają gotowe dywizje krążowników i czołgów.

* Kadry decydują o wszystkim!

* Każdy wprowadza swój system tak daleko, jak sięga jego armia.

* Kto będzie pamiętał o tej całej hołocie za dziesięć czy dwadzieścia lat? Kto dziś pamięta imiona bojarów, których pozbył się Iwan Groźny? Nikt. Ludzie muszą wiedzieć, że pozbył się wszystkich swoich wrogów. W końcu wszyscy dostali to, na co zasłużyli.[...] Iwan zabił za mało bojarów. Powinien zabić ich wszystkich żeby stworzyć silne państwo.
o Opis: Wypowiedziane na przyjęciu u Klimenta Woroszyłowa w obecności Siemiona Budionnego, Anastasa Mikojana i Wiaczesława Mołotowa w okresie „Wielkiej czystki”.
o Źródło: Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara

* Lepiej skrócić o głowę niewinnego niż zawahać się podczas wojny.
o Źródło: Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara
o Zobacz też: wojna

* Łatwo jest rozstrzeliwać ludzi, znacznie trudniej nakłonić ich do pracy.
o Opis: W rozmowie z szefem MGB Wiktorem Abakumowem
o Źródło: Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara

* Mieszkańcy Kraju Rad lubią Polaków, ale władze Kraju Rad mogą popełniać pomyłki.

* Największym szczęściem jest określić wroga, przygotować wszystko, zemścić się, a potem pójść spać.
o Źródło: Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara
o Zobacz też: szczęście

* Nie ma takiej twierdzy, której nie zdobyliby bolszewicy.

* Nie przeprowadzać żadnych egzekucji bez należytego procesu! W przeciwnym razie świat powiedziałby, że baliśmy się ich sądzić.
o Opis: podczas rozmowy odbytej w październiku 1944 r. w Moskwie z Winstonem Churchillem na temat sądzenia zbrodniarzy hitlerowskich. Premier Wielkiej Brytanii nalegał by nazistów sądzić w sześciogodzinnych procesach bez możliwości odwołania do wyższej instancji i natychmiast rozstrzeliwać.
o Źródło: Neal Bascomb Wytropić Eichmanna, Kraków 2009; (cytowane za Richard Overy Interrogations. The Nazi Elite in Allied Hands, 1945, New York 2001, s. 6).

* Nie trzeba kupować narodu, wystarczy mieć tych inżynierów dusz i to zupełnie załatwia problem zniewolenia.
o Opis: Wypowiedź Stalina z okresu 1945–1950, o roli elit w narzucaniu ustroju komunistycznego w powojennej Polsce: „Oblicza PRL. Najnowsza historia Polaków” – dodatek historyczny Instytutu Pamięci Narodowej do gazety Rzeczpospolita nr 2 z 20 listopada 2007 s. 13

* Nie wierzcie ludziom, którzy nie piją! Abstynenci nie piją, bo się boją, że po pijaku powiedzą o sobie coś, czego inni mają nie wiedzieć.
o Opis: wypowiedziane w VII 1931 r.

* Nie wymieniam lejtnanta na marszałka
o Wersja alternatywna: Nie mam syna Jakowa
o Opis: odpowiedź na ofertę wymiany Jakowa, syna Stalina, przebywającego w niemieckiej niewoli na feldmarszałka Friedricha Paulusa, który poddał się Rosjanom pod Stalingradem

* Nieważne, kto głosuje, ważne, kto liczy głosy.

* Nie wierzę nikomu. Nie wierzę nawet sobie samemu.

* Obiektywnie socjaldemokracja jest umiarkowanym skrzydłem faszyzmu.

* Papież? A ile ma on dywizji?
o Opis: Na konferencji w Poczdamie, 1945, odpowiedź na słowa Churchilla, który przekazał, że papieżowi nie podoba się przejęcie władzy w Europie Wschodniej przez komunistów (gdy przekazano te słowa papieżowi ten podobno odpowiedział – „Powiedzcie mojemu synowi Józefowi, że spotka moje dywizje w życiu wiecznym.”)

* Pisarz jest inżynierem ludzkiej duszy.
o Opis: Stalin wypowiedział te słowa na spotkaniu 50 najwybitniejszych pisarzy radzieckich w domu Maksyma Gorkiego w październiku 1932. Zacytował go m.in. Simon Montefiore w Stalin: Dwór czerwonego cara i Edvard Radzinsky w Stalin.

* Pojednanie istnieje tylko na cmentarzach.

* Ponieważ władza jest w moich rękach to ja wystawiam ludziom oceny.

* Prasa [...] jest to najostrzejsza i najpotężniejsza broń naszej partii.

* Przemawiacie tak, jak gdybyście byli szefem wielkiego mocarstwa, a jesteście przywódcą słabej partii i słabego kraju, który my wyzwoliliśmy. Oni strzelali do naszych ludzi i my ich za to pociągniemy do odpowiedzialności.
o Opis: do Władysława Gomułki, który skarżył się, że aresztowanie przywódców Państwa Podziemnego pogwałciło suwerenność Polski. Cytat pochodzi z notatki sporządzonej przez Andrzeja Werblana z rozmowy z Gomułką w 1981 r.
o Źródło: "POLITYKA" r 10 z 6 marca 2010 r., s. 78

* Rewolucji nie robi się w jedwabnych rękawiczkach.
o Wersja alternatywna: Rewolucji nie robi się w białych rękawiczkach

* Samowładztwo bezwstydnie wyciąga ku nam zbroczone krwią ręce i doradza pojednanie! Ogłosiło jakiś „ukaz najwyższy”, w którym obiecuje nam jakąś tam „wolność”... Stare łotry! Myślą, że słowami nakarmią miliony głodującego proletariatu Rosji! Spodziewają się, że słowami zaspokoją zubożałe i udręczone wielomilionowe masy chłopskie! Obietnicami chcą zagłuszyć płacz osieroconych rodzin – ofiar wojny! Nikczemni! Tonąc chwytają się słomki!... Tak towarzysze, od podstaw chwieje się tron rządu carskiego! Rząd, który za złupione z nas podatki płaci pensje naszym siepaczom – ministrom, gubernatorom, naczelnikom powiatów i więzień, komisarzom policji, żandarmom i szpiegom: rząd, który żołnierzy wziętych spośród nas – naszych braci i synów – zmusza do przelewania naszej krwi; który na wszelkie sposoby popiera obszarników i przedsiębiorców w ich codziennej walce przeciwko nam; który spętał nam ręce i nogi i zepchnął nas do położenia wyzutych z praw niewolników; który bestialsko zdeptał i sponiewierał to, co mamy najświętszego – naszą godność ludzką – ten właśnie rząd chwieje się teraz i traci grunt pod nogami! Czas już pomścić! Czas pomścić okrytych sławą towarzyszy bestialsko zamordowanych przez siepaczy carskich w Jarosławiu, Dąbrowie, Petersburgu, Moskwie, Batumie, Tyflisie, Złatouście, Tichorieckiej, Michajłowie, Kiszyniowie, Komlu, Jakucku, Gurii, Baku i innych miejscowościach! Nastał czas porachunku za dziesiątki tysięcy niewinnych nieszczęsnych ludzi, którzy zginęli na polach Dalekiego Wschodu! Czas osuszyć łzy ich żon i dzieci. Czas pociągnąć carat do odpowiedzialności za cierpienia i poniżenia, za łańcuchy hańby, w które zakuł nas od wieków! Czas skończyć z rządem carskim i oczyścić szlak wiodący do ustroju socjalistycznego! Czas obalić rząd carski! I my obalimy go!
o Źródło: Robotnicy Kaukazu nadszedł czas pomsty!, styczeń 1905, Stalin Dzieła Tom I strony 94–95 Książka i Wiedza, Warszawa 1949

* Słyszałeś, co się stało w Niemczech? Zuch z tego Hitlera! Wspaniale! To dopiero zręczne posunięcie!
o Opis: Wypowiedziane do Anastasa Mikojana w reakcji na „Noc długich noży” (podczas której Hitler dokonał rzezi swoich przeciwników w NSDAP)
o Źródło: Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara

* Spać z Leninem to jeszcze nie znaczy rozumieć leninizm.
o Opis: Opinia o Nadieżdzie Krupskiej
o Źródło: „Wysokie Obcasy” z 10–11 listopada 2007

* Szczery dyplomata jest jak sucha woda albo drewniane żelazo.

* Tam gdzie stanie żołnierz sowiecki, tam już jest Związek Radziecki.

* To nasz Himmler. To Beria.
o Opis: podczas konferencji w Jałcie, gdy Roosevelt zainteresował się gościem towarzyszącym Stalinowi.

* Towarzysz Lenin stworzył nasze państwo, a my je przesraliśmy.
o Opis: Wypowiedziane do współpracowników (m.in. Berii i Budionnego) w trakcie obchodów rocznicy Rewolucji Październikowej, 7 listopada 1941 r. w czasie przewag Niemców na froncie wschodnim

* Trzeba dużo odwagi, żeby być tchórzem w Armii Czerwonej.

* Ty nie jesteś Stalinem i ja nie jestem Stalinem. Stalin to władza radziecka. Stalin jest tym, czym jest w gazetach i na portretach, a nie tobą czy nawet mną!
o Opis: Do swojego syna Wasilija, kiedy skrytykował go za wykorzystywanie nazwiska ojca.
o Źródło: Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara

* Ty prokurator, lepiej byś milczał.
o Opis: do Ławrientija Berii, kiedy wtrącił się do rozmowy Stalina z Gomułką. Cytat pochodzi z notatki sporządzonej przez Andrzeja Werblana z rozmowy z Gomułką w 1981 r.
o Źródło: "POLITYKA" r 10 z 6 marca 2010 r., s. 79

* Uderzenie we wroga ze wschodu ze strony Armii Czerwonej po raz pierwszy zostało połączone z uderzeniem armiami naszych sojuszników w jeden wspólny cios.

* W celu obalenia burżuazji wystarczy wysiłek jednego kraju, świadczy o tym także historia naszej rewolucji. W celu ostatecznego zwycięstwa socjalizmu, w celu zorganizowania produkcji socjalistycznej, wysiłki jednego kraju, zwłaszcza tak bardzo chłopskiego jak nasz, są niewystarczające – w tym celu niezbędne są wysiłki proletariuszy kilku przodujących krajów.
o Źródło: O podstawach leninizmu, kwiecień 1924. Broszura z tą wzmianką została w przyszłości wycofana z obiegu, a sam pogląd nazwany trockistowskim, co w nowomowie stalinowskiej oznaczało antykomunistyczny.

* Wdzięczność to cecha psów.
o Źródło: Stalin – młode lata despoty, Simon Sebag Montefiore

* Wolę, gdy ludzie popierają mnie ze strachu niż z przekonania. Przekonania są zmienne, strach zawsze jest ten sam.

* Wprowadzenie komunizmu w Polsce byłoby podobne do nałożenia siodła na krowę.

* Wy macie teraz taką siłę, że jak powiecie 2 razy 2 jest 16, to wasi przeciwnicy potwierdzą to. Jak tak patrzę na waszą pracę, to – gdyby nie było Czerwonej Armii – to przez tydzień i was by nie było.[...] wystrzelaliby was jak kuropatwy.
o Opis: Wypowiedź Stalina do delegatów PKWN na konferencji moskiewskiej w październiku 1944 r. w relacjach Bolesława Bieruta i Michała Żymierskiego: „Armia Krajowa. Kronika fotograficzna” Stanisław Kopf, Stefan Starba-Bałuk, Wydawnictwo Ars Print Production, Warszawa, 1999, s. 581

* Wystarczy, że kiwnę małym palcem, a nie będzie już Tity!
o Źródło: Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara

* Zaproś rosyjskiego chłopa do domu, a on położy nogi na stole.

* Zawrót głowy od sukcesów.

* Żeby wygrać bitwę potrzeba setek tysięcy żołnierzy, ale żeby zwycięstwo poszło na marne wystarczy kilku szpiegów.

* Życie stało się lepsze, towarzysze, życie stało się weselsze.

* Życie to ciężka i smutna sprawa.
o Opis: Wypowiedziane do córki, Swietłany, w Kuncewie w 1937 r.

* Stalin: Kim jesteście?
Chruszczow: Jestem Chruszczow, towarzyszu Stalin.

* Stalin: Nie, nie jesteście Chruszczow... Taki, a taki mówi, że nie.
Chruszczow: Jak mogliście w to uwierzyć? Moja matka jeszcze żyje. Sprawdźcie.
o Opis: Rozmowa która odbyła się na plenum partyjnym w 1937 r. w trakcie tzw. „operacji polskiej” (podczas której rozstrzelano 110 000 polskich komunistów i członków ich rodzin), po tym jak Chruszczow został zadenuncjowany jako „Polak”. Stalin w tym przypadku dał za wygraną, ale nie przestał sprawdzać swojego najbliższego otoczenia. Jego paranoja na punkcie polskich szpiegów nie znała granic.
o Źródło: Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara

Uwaga: W dalszej części znajdują się słowa powszechnie uznane za wulgarne.

* Nie siedź gołą dupą na kamieniu. Idź do Komsomołu albo na robotniczy fakultet.
o Opis: dopisek na reprodukcji szkicu malarza Walentina Sierowa, przedstawiającego zamyślonego młodego mężczyznę siedzącego nago na kamiennym bloku.
o Źródło: rp.pl z 21 grudnia 2009 r.

Cytaty przypisywane [edytuj]

* Bić, bić i jeszcze raz bić.
o Opis: Zapytany jak traktować więźniów i zdobywać od nich informacje. Cytat pochodzi z tajnego referatu Chruszczowa przedstawionego na XX zjeżdzie KPZR w 1956.

* Dobre jest to, co służy nam, Rosjanom. Mówię otwarcie, powinniśmy posługiwać się przemocą i fałszem.

* Idee są potężniejsze od karabinów. Skoro nie pozwalamy naszym wrogom na posiadanie karabinów, to dlaczego mamy im pozwolić na posiadanie idei?

* Jestem najpotężniejszym człowiekiem na świecie, rządzę największym imperium w dziejach, kochają mnie miliony i nie mam z kim wypić filiżanki herbaty.
o Zobacz też: herbata

* Niech stanie przede mną ten, kto jest w stanie usnąć na moich oczach.

* Nie Niemcy, ale Polska to nasza największa zdobycz wojenna.
o Opis: Wypowiedziane w 1945 r.

* Przez 300 lat Rosja była pod dyktaturą Romanowów. Teraz będzie pod moją, aż do mojej śmierci.

* Śmierć rozwiązuje wszystkie problemy – nie ma człowieka, nie ma problemu.
o Opis: Cytat pochodzi z powieści Dzieci Arbatu, Anatolija Rybakowa. W kolejnej powieści pisarz przyznał, że wymyślił ten cytat.

Cytaty o Stalinie
Koba

* Jeśli chodzi o Stalina i ludzi, którymi kierował, sowieckich przywódców tego okresu, jest jasne i oczywiste dla każdego, że popełnili oni przestępstwo. Przestępstwo przede wszystkim przeciwko własnemu narodowi i, do pewnego stopnia, także przeciwko historii.
o W oryginale: Regarding Stalin and people under his leadership, the Soviet leaders of that period, it’s clear and obvious to everyone that they had committed a crime. A crime against their nation first of all, and against history to some extent too.
o Autor: Dmitrij Miedwiediew, Russian president gives interview to RT’s editor in chief, Russia Today, 14 kwietnia 2010

* Nakarmiono go łyżeczką, kiedy pokazał jedną z ckliwych fotografii na ścianie, przedstawiającą dziewczynkę karmiącą kózkę, a potem wskazał na siebie. Tak jakby się uśmiechnął. Uśmiechnęliśmy się w odpowiedzi. Mołotow uznał to za przejaw osobliwego poczucia humoru Koby, a Beria padł na kolana i ucałował dłoń Stalina.
o Autor: Nikita Chruszczow
o Opis: o agonii Stalina
o Źródło: Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara
o Zobacz też: Ławrientij Beria

* Nieczęsto, ale czasami. Zawsze ten sam sen. Okoliczności są dosyć niezwykłe. Jestem w jakimś zniszczonym mieście, nie mogę odnaleźć drogi, a później spotykam JEGO...(...)
Potem, potem budzę się mokry od potu.
o Autor: Wiaczesław Mołotow, Molotov Letters, Chicago 1993 (tłum. własne)
o Opis: zapytany w wywiadzie z 1985 roku, czy śni mu się Stalin.

* Stalin to kat. To on ponosi winę za to, że nasz kraj stracił cały wiek w swym rozwoju.
o Autor: Aleksander Awdiejew (minister kultury Rosji)
o Opis: zapytany w wywiadzie dla radia „Echo Moskwy” o pomysł mera Moskwy Jurija Łużkowa wywieszenia w dniu 9 maja 2010 r., w 65 rocznicę zwycięstwa nad Niemcami, plakatów ze Stalinem
o Źródło: Gazeta Wyborcza, 27 / 28 marca 2010, s.9.

* To był miły, szlachetny i wielkoduszny człowiek, geniusz.
o Autor: Leonid Żura, rosyjski historyk.
o Źródło: Forum, 19 października 2009

* Twarz ściemniała i zmieniła się, rysy stały się nierozpoznawalne [...]. Agonia była straszna. Dusił się na oczach wszystkich. W pewnym momencie – nie wiem, czy rzeczywiście, ale tak mi się wydawało – otworzył oczy i powiódł wzrokiem po stojących dookoła. Było to przerażające spojrzenie, na poły bezmyślne, na poły gniewne i przepełnione strachem przed śmiercią. Ojciec uniósł lewą rękę i ni to wskazał gdzieś w górę, ni to pogroził nam wszystkim. W następnym momencie dusza, uczyniwszy ostatni wysiłek wyrwała się z ciała. [...] Twarz taty zbladła i przyjęła swój zwykły wygląd [...] stateczny, piękny, opanowany. Nie wiem, ile czasu staliśmy tak w milczeniu, oniemiali...
o Autor: Swietłana Alliłujewa
o Opis: o agonii Stalina
o Źródło: Simon Sebag Montefiore Stalin Dwór Czerwonego Cara

* Wygląda na to, że ojciec był Gruzinem, gdy był młodszy.
o Autor: syn Wasilij do siostry Swietłany, pokazując jak mało czasu Stalin spędzał ze swoimi dziećmi.

* Zastał Rosję pracującą z drewnianymi pługami, a zostawił ją zaopatrzoną w głowice atomowe.
o Źródło: Encyclopaedia Britannica z 1964, tom V, s. 250.
o Opis: cytat przypisywany Winstonowi Churchillowi, ale brak potwierdzających go źródeł.

..www...shots...

2010-03-28T17:54:00.000+02:00

Andromeda

KINO

2010-03-28T17:05:00.003+02:00

1.Roger Wilson
2.Hitler parody on utube
3.Аквариум в Стокгольме, ноябрь 1993 - http://www.planetaquarium.com/
4.http://static.sr.se/laddahem/podradio/SR_p1_kino_100326060015.mp3
5.

Adam Michnik o Marcu 1968

2010-03-11T00:23:00.000+01:00

3DVia

2009-05-22T01:40:00.001+02:00

Polska o Szwecji i odwrotnie ;)

2009-05-11T23:14:00.001+02:00

Flock Picassa Facebook TweetDeck Twitscoop

2009-05-11T14:07:00.002+02:00

twitter

2009-04-22T18:56:00.003+02:00

Digital Surrealism and Abstract Art Gallery

jdO0o-j0da-dajczgewand

Democratic Strategist

http://twitter.com/j0da/friends

Zero Jeden i Nieskończoność

2008-11-02T19:06:00.003+01:00

Świat to cyfra... powiedział Pitagoras...wystarczą dwie 01 i powstaje prawie Nieskonczońość,.... oczywiście po jakims czasie....Googol to własnie taka duża Wielkość,Jeden ze sto zerami...

Tuva

2008-10-27T21:54:00.001+01:00

Praktyczna metafizyka....

2008-09-23T00:26:00.003+02:00

The Notebooks of Paul Brunton

WWW Wielki Wybuch Wszechświata i małe Wszechświatki

2008-09-11T23:51:00.009+02:00

Wszechświat i małe Wszechświatki

13,73 mld lat temu dokonał się "Wielki Wybuch" WW - z nieprawdopodobnie Gęstej i Gorącej Osobliwości Początkowej wyłonił się Wszechświat (a także z nieznajomych powodow Przestrzeń, Czas, Materia, Energia,Pieniądze, Oddziaływania, w tym Internet .).

Naukowcy w Cern skopiowali WW Wielki Wybuch (BB/BigBang) w mniejszej skali tzw
MałychWszechSwiatków czy Kieszonkowych MikroWszechświatów które niedługo chyba ukaża sie na rynku...

Należy podkreślić wzrost zainteresowań ZaŚwiatami ,czy Półświatkiem....

Epoka MEGA TERRA_BITu

2008-08-15T16:42:00.007+02:00

bajt B 10do0 bajt 2do0 lata 60te ubiegłego tysiaclecia

kilobajt KB/kB 10do3 kibibajt KiB/kiB 2do10 lata 70
megabajt MB 10do6 mebibajt MiB 2do20 lata 80
gigabajt GB 10do9 gibibajt GiB 2do30 lata 90

terabajt TB 10do12 tebibajt TiB 2do40 lata 2000/2010

petabajt PB 10do15 pebibajt PiB 2do50 lata 2010/2020
eksabajt EB 10do18 eksbibajt EiB 2do60 ......
zettabajt ZB 10do21 zebibajt ZiB 2do70 ......
jottabajt YB 10do24 jobibajt YiB 2do80 ......

Nadchodza nowe czasy...Czasy TerraBitu .I to w jakim przyśpieszeniu...
TB PB EB ZB YB chyba zabraknie liter...
UB jeszcze NIE MA ...,))))
Interesująca informacja..
Vulvox Nanobiotechnology Corporation is undertaking a nanoelectronics research project. The nanoelectronics technology under development at Vulvox may be remembered as the most important invention of the 21st century. The President of Vulvox Nano/Biotechnology Corporation was interviewed by Nano-Investor’s News about this breakthrough in molecular electronics. In the interview Neil Farbstein discusses the implications of self assembling three dimensional integrated circuitry containing nano-transistors as well as novel technology to manufacture 5 nanometer CMOS type transistors that can be stacked in three dimensional layers to construct chips that contain 50 trillion transistors in a square centimeter. That is a million times the density of today's integrated circuitry. It might be possible to construct a square centimeter DNA molecular electronics chip that contains all of the circuitry in the world's biggest currently operating supercomputer- Blue Gene L.

According to the past President of the Georgia Chapter of the American Chemical Society, Dr. Thomas Netzel :

"If successful, this research program has the potential to develop two and three dimensional integrated circuitry with transistor densities a million times those found on today's integrated circuit chips. DNA diode and transistor research may lead to nanosized intelligent chemical probes and biosensors. Likely the world will be changed in innumerable ways if this research program is successful. I am glad to help you and your company take the first steps toward fulfillment of that goal."

Vulvox also has a MEGA-TERABIT memory under development. It will fit on a square centimeter chip and it will have the ability to hold every movie and videotape ever recorded and also every audiotape and every audio recording all in the space of a square centimenter. The ultimate I-Pod!

Szybkość zmian jest ogromna....
Firma Call/Recall ogłosiła, że zakończyła testy pierwszego dysku optycznego mieszczącego terabajt danych. Opracowany przez nią system zapisu o nazwie 2-Photon-3D bazuje na fluorescencyjnym nośniku i specjalnych soczewkach "graniczno-polowych", w których ujawniają się już efekty kwantowe. Dzięki nim możliwe jest zmieszczenie w nośniku nawet kilkuset warstw przeznaczonych do zapisu informacji. Soczewki są bowiem w stanie skupić światło lasera na określonej głębokości wewnątrz nośnika, co oznacza możliwość zapisu trójwymiarowego.
Jak zapewniają twórcy wspomnianej technologii, ich nośnik dorównuje możliwościami pamięciom holograficznym. Co ciekawe, plany Call/Recall nie obejmują jedynie drogich pamięci masowych dla przedsiębiorstw. Wspomina się także o możliwości wyposażenia urządzeń przenośnych, np. telefonów komórkowych, konsoli do gier czy odtwarzaczy multimedialnych, w napędy przechowujące na 25-milimetrowych krążkach aż 50 GB danych. Firma już projektuje pierwsze urządzenia bazujące na zapisie trójwymiarowym i rozpoczęła negocjacje związane z ich produkcją.
Przy okazji .....niech zyje Planeta Terra MegaBitowa

Polecane przez Palnicka

2008-07-24T22:10:00.000+02:00

3D

2008-07-21T02:44:00.001+02:00

MegaGoogGling...')

2008-05-28T23:59:00.004+02:00

http://JidDaj/

DrF

iGooGLe

O poznawaniu rzeczy samych w sobie....

2008-05-25T22:28:00.010+02:00

Noumen to ponoć rzecz sama w sobie...niepoznawalna (lub może trudno rozpoznawalna?)...i taka rzeczą jest też dla mnie moja nowa kamera cyfrowa(digitalna?)

"Rzecz sama w sobie",(w tym też i dowolna rzecz , jak choćby na przykład digitalna kamera o nazwie Olympus 1200) noumen (gr. rzecz wyobrażona;jasne pomyślana od nous - rozum, duch) – termin wprowadzony do filozofii przez Immanuela Kanta oznaczający rzecz samą w sobie. Dla Kanta noumen oznaczał rzeczywistość, która istnieje niezależnie od świadomości(w podświadomości?) i która jest absolutnie(?) niepoznawalna, i nie może się stać "rzeczą dla nas", tzn. nie może być poznana.Bardzo pesymistycznie widzi Kant możliwość poznawania rzeczy w istocie swojej niepoznawalnych..;))

Kant stwierdziłby(:)), że "Olympus 1200" jest przedmiotem transcendentnym, oznacza coś, o czym on nic nie wie ani (przy uwczesnym poziomie technologii) nic wiedzieć nie może. Według Kanta nie możemy poznać "rzeczy samej w sobie"( którą nazywa także noumenem, gdyż ludzkie poznanie dotyczy tylko zjawisk, tj. fenomenów.

Dla mnie obecnie ta kamera jest cześciowo fenomenalna ,nie tylko ze wzgledu na wygląd czy funkcje obrazowania zjawisk,rzeczy,osób w postaci obrazków ,dajacych się poznawać...lecz także bardzo "noumatyczna"...Mój rozum nie jest czysty ,nie jestem widocznie zasadniczym analitykiem ,i jeszcze chyba nie rozkręcę tej kamery na części...;)

* Źródło: Krytyka czystego rozumu, księga II, "Analityka zasad", poddział III, "O podstawie podziału wszelkich przedmiotów w ogóle na fenomeny i noumeny").

Alfred Korzybski - Science and Sanity

2008-05-13T15:31:00.000+02:00

Alfred Korzybski - Science and Sanity - Upload a doc

Plamy na Słońcu

2008-02-28T18:33:00.002+01:00

Józef Dajczgewand

Od 40 lat jesteśmy w poszukiwaniu klucza do Marca ’68, którego przyczyny wyprowadzane są z teorii paranoi – spisków partyjnych czy też prowokacji płynących zza granicy, szczególnie ze strony żądnych władzy nad światem agentów Mosadu. W gomułkowskiej propagandzie ten aspekt pojawił się jako syjonizm i szybko całe społeczeństwo doprowadził do totalnej traumy. Zwłaszcza że to samo społeczeństwo nie kryło przedtem zadowolenia z faktu, iż polscy Żydzi wygrali wojnę na Bliskim Wschodzie.
Winy szuka się, oczywiście, po stronie tego, kto został beneficjantem Marca. Można przypuścić, że stali się nimi ci, którzy zostali w Polsce. Niektórzy zresztą, jak Gołda Tencer, organizują własne obchody Marca; Adam Michnik zaś – panele dyskusyjne, z góry ustalone i z roku na rok dokładnie takie same.
Pojawia się trzecia wersja Marca, szczególnie od ostatnich dwóch lat. W skupiającej emigrantów organizacji Hatikwa-Nadzieja ’68 prowadziliśmy z polskim rządem rozmowy o Marcu i jego konsekwencjach. Do interesującej fazy wykonawczej zbliżyła nas specjalna wizyta w Sztokholmie urzędujący wówczas premiera Kazimierza Marcinkiewicza. Potem, jak to w polityce, stało się to, co się stało. Emigracja liczy jednak, że podobne otwarcie nastąpi z obecnym rządem RP i problem Marca zostanie raz na zawsze ukazany należycie – ze wszystkich stron. Szczególnie, że na emigracji rocznice Marca są poważnie czczone. W Szwecji, w sali ratusza w Sztokholmie, od 5 marca będą się odbywały różne spotkania i dyskusje, z udziałem przedstawicieli partii politycznych i reprezentantów emigracji. Znaczących i nierzadko odnoszących w swoich dziedzinach spore sukcesy, o których w Polsce w ogóle nic nie wiadomo. Ta część emigracji jak dotąd nie pcha się do tego, żeby wracać do Polski, choć obserwuje wszystko, co się w kraju dzieje. Jest nim bardzo zainteresowana, jednak nie stała się jeszcze aktorem na rodzimej scenie.
Pragnę zwrócić uwagę, że emigracja marcowa nie jest tylko emigracją etniczną. Jest sporo mieszanych małżeństw i jest to jeszcze mniej znana część Polonii. Piszą oni wszyscy ciekawe teksty wspomnieniowe i analityczne, w Polsce zupełnie nieznane.
Emigracja marcowa była nieodmiennie głęboko zaangażowana w sprawy Polski, pielęgnowała język, kulturę. I tak jest do dzisiaj.
Teraz to wszystko powinno się uwidocznić. W Żydowskim Instytucie Historycznym w Warszawie odbędzie się 5 marca otwarcie wystawy Jerzego Bergmana – „Syjoniści do Syjamu” i sesja naukowa o Marcu ’68 w udziałem instytutów badawczych nie tylko z Warszawy, Sztokholmu czy Izraela. W Polsce jest to problem niepozbawiony historycznych emocji, bo dyskusja jest, niestety, przepojona „Strachem” Jana Grossa.
Hasło spotkania w Sztokholmie – „Z cienia do światła” – jest symboliczne. Pogrążeni dotąd w cieniu nieświadomości, próbujemy – bez rzucania oskarżeń na kogokolwiek – znaleźć wiedzę o mechanizmach, które posłużyły skłóceniu ludzi. Jak w zorganizowany sposób można doprowadzić do paranoicznej kampanii, przypominającej czasy nazistowskie. I jak dzięki temu polska młodzież mogła zostać zarażona bakcylami wolności. I o karze, która się za to płaci. Do dziś polska historia nie uporała się z odium tych mrocznych, obłędnych oskarżeń.
Zakres geograficzny Marca i jego społeczny oddźwięk wskazują na to, że był jedną z najpoważniejszych detonacji społecznych swego czasu. Powstał wtedy bardzo silny ruch oporu, który promieniował na przyszłość długo po roku 1968. Do dzisiaj zastanawiamy się nad jego globalnym znaczeniem.
Ma to coś wspólnego z faktem że, co 21 lat bieguny słońca się zmieniają z północnego na południowy. Jest to okres wzmożonego chaosu nie tylko na słońcu, ale i na całej naszej planecie. Jakbyśmy do tego żartobliwie nie podchodzili, rok 1968 r. był globalnym ruchem młodzieży. Bez internetu i dzisiejszych możliwości komunikacji, a więc niemal magicznie, z miesiąca na miesiąc przenosiły się studenckie demonstracje. W zasadzie cały 1968 r. zdetonowały manifestacje młodzieży bloku wschodniego: w Pradze w styczniu i w marcu w Warszawie. To, w jakich kierunkach ruch ten rozwinął się na Zachodzie, to już inna sprawa. Na Wschodzie z pewnością stał się podstawą pierwszych pęknięć w Murze Berlińskim. W każdym razie mentalnie.
Z Marca ’68 możemy wyciągnąć naukę w kwestii budowania relacji w społeczeństwie, które zawsze składa się z mniejszości. Nie w sensie etnicznym, ale zawodowym, kulturalnym etc. Jak harmonijnie budować społeczeństwo w demokratycznym duchu, żeby w przyszłości podobne kampanie nienawiści w społeczeństwie demokratycznym nigdy nie powstały.
Notował Janusz R. Kowalczyk

Nie-pod-leg-łość bez cen-zu-ry!

2008-01-24T11:14:00.000+01:00

Warszawa. "Dziady" 40 lat później
W Teatrze Narodowym odbędzie się widowisko dokumentalne "Dziady '68", na Krakowskim Przedmieściu - za sprawą artysty Krzysztofa Wodiczko - przemówi sam Mickiewicz

«Ostatnie przedstawienie zdjętych przez cenzurę głośnych "Dziadów" w reżyserii Kazimierza Dejmka odbyło się w Teatrze Narodowym 30 stycznia 1968 roku. Po spektaklu grupa studentów demonstrowała pod pomnikiem Adama Mickiewicza. Szli z transparentem "Żądamy dalszych przedstawień" skandując "precz z cenzurą", "wolność bez cenzury", "Chcemy Mickiewicza". Teatr Narodowy chce uczcić 40. rocznicę tamtych wydarzeń.

- Nie mogliśmy tego tematu potraktować zdawkowo, przygotowujemy dla tej rocznicy specjalną oprawę - mówił na wczorajszej konferencji prasowej Jan Englert, dyrektor artystyczny Teatru Narodowego.

- To był jeden z najbardziej dramatycznych momentów w historii Teatru Narodowego, bolesny i brzemienny w skutkach - podkreślał Tomasz Kubikowski, zastępca dyrektora artystycznego Teatru Narodowego, który zajmuje się przygotowaniem uroczystości. - Te obchody mają podwójny wymiar. Z jednej strony to był jeden z najważniejszych punktów zwrotnych w powojennych dziejach tego teatru. Z drugiej - sprawa "Dziadów" uruchomiła ciąg wydarzeń, które doprowadziły do jednego z najważniejszych przesileń społecznych i politycznych w dziejach PRL. To było wydarzenie teatralne, które przekroczyło teatralne ramy.

Historyk teatru Zbigniew Raszewski w swoim "Raptularzu" w dniu 30 stycznia 1968 roku zanotował: "Kurtyna spada. Zaczyna się owacja, namiętna, manifestacyjna, żarliwa. Wszyscy wstają. Już się wydaje, że oklaski osiągnęły swój zenit, kiedy na scenę wchodzi Holoubek i grzmot jeszcze przybiera na sile - o wiele decybeli. Teraz studenci zaczynają skandować: "Dejmek! Dejmek!". Dejmek, który dotychczas siedział na naszym balkonie, na miejscu reżyserskim, zaraz się ulatnia, wobec czego studenci zmieniają repertuar. Z początku niezupełnie ich rozumiemy, ale po chwili orientujemy się, że na wszystkich piętrach zgodnie wołają: "Nie-pod-leg-łość bez cen-zu-ry!, nie-pod-leg-łość bez cenzury".

Rocznicowy wieczór w Teatrze Narodowym odbędzie się w następną środę - 30 stycznia, czyli dokładnie tego samego dnia co ostatni publiczny pokaz "Dziadów", a nawet o tej samej godzinie - 19.30. - Mamy unikalne dokumenty: pełny zapis dźwiękowy spektaklu premierowego, filmową rejestrację fragmentów w spektaklu w późniejszej wersji już ze zmienionym zakończeniem. Odtworzymy to. Chcemy zaprosić wszystkich tych, do których dotrzemy, a którzy byli na tej scenie i widowni w 1968 roku - dodaje Tomasz Kubikowski.

Widowisko w Narodowym będą mogli zobaczyć tylko zaproszeni goście, natomiast dla wszystkich przewidziany jest pokaz wideoinstalacji, który ma przygotować światowej sławy polskiego artysta mieszkający w USA - Krzysztof Wodiczko przy pomniku Adama Mickiewicza na Krakowskim Przedmieściu. Pokaz odbędzie się również 30 stycznia około godz 21.

- Przed 40 laty grupa studentów demonstrowała po przedstawieniu "Dziadów". Poszli pod pomnik Mickiewicza pod własnoręcznie wykonanym transparentem: "Żądamy dalszych przedstawień". Tam zatrzymywała ich milicja. Protest przybrał wymiar publiczny, który kulminował w marcu - opowiada Tomasz Kubikowski - Chcemy i to także upamiętnić. Wyjdziemy z teatru i ulicą Trębacką udamy się pod pomnik na Krakowskie Przedmieście. Tam zakończymy wieczór plenerową instalacją plastyczną - projekcją autorstwa Krzysztofa Wodiczko. To artysta światowego wymiaru pamiętający tamte wydarzenia i uczestniczący w nich. Działający w przestrzeni publicznej, miejskiej. Podkreślający polityczny wymiar swoich prac i budzący za ich pomocą społeczną refleksję. Zdolny, jak jego twórczość dowodzi, tworzyć potężne znaki, które zapadają w pamięć i stanowią znakomite celne syntezy.

Krzysztof Wodiczko nie chciał na razie zdradzać szczegółów swojej pracy: - To, co się wtedy stało ze spektaklem Dejmka, to był przejaw tyranii, przeciwko której Mickiewicz zawsze walczył. Porozmawiam o tym z pomnikiem.

Porozmawiam o tym z Mickiewiczem. Co zrobić, żeby pomnik przemówił? Mam swoje sposoby - zapowiedział artysta.

"Gazeta" o "Dziadach"

W cyklu "Teatr w Gazeta Café" w piątek (25 stycznia) w naszej redakcji odbędzie się spotkanie Dziady '68 - wydarzenie polityczne czy artystyczne? W dyskusji, którą poprowadzi Remigiusz Grzela, udział zapowiedzieli: Małgorzata Dziewulska, Seweryn Blumsztajn, Damian Damięcki i Tomasz Kubikowski. "Gazeta Wyborcza", ul. Czerska 8/10. Początek o godz. 19. Wstęp wolny.»

joDa

2008-01-23T02:00:00.001+01:00

d_d.wmv

Komandosi:Rozmowa z Bronisławem Świderskim

2008-01-15T18:54:00.000+01:00

poniedziałek, 30 kwiecień 2007
Wojciech Duda: Po śladach. Rozmowa z Bronisławem Świderskim

Wojciech Duda: - Kiedy wyjechałeś z Polski?

Bronisław Świderski: - Wyjechałem z Polski 13 lutego 1970 roku z Dworca Gdańskiego w Warszawie. Ale nie jechałem do Gdańska, pojechałem do Danii.

W.D.: - Miałeś w ręku paszport?

B.Ś.: - Nie, ponieważ chyba pierwszy raz w historii Polski, od czasu, kiedy zaczęto posługiwać się paszportami, emigracja roku ’68 została pozbawiona obywatelstwa i paszportu. Wydano nam tylko coś, co się nazywało „Dokumentem podróży”.

W.D.: - Kto cię żegnał na Dworcu Gdańskim?

B.Ś.: - Żegnała grupka przyjaciół, znajomych. Moi rodzice nie przyszli.

W.D.: - Czy sądziłeś, że powrócisz do Polski?

B.Ś.: - Nie wiem... Wtedy były różne pomysły na życie i przeżycie. Wielu moich kolegów było optymistami. Sądzili, że wygnanie potrwa dwie lub trzy olimpiady. Wyrzucenie z Polski opisywali jak mecz sportowy, typowali, kto w końcu wygra. Powrót po jakimś czasie byłby przecież zwycięstwem. Ludzie starsi rozważali, czy będzie im lepiej czy gorzej. Ja od razu odrzuciłem obie perspektywy. Nie myślałem o powrocie. Powiedziałem sobie: tego co było w Polsce, nie da się porównać z tym, co napotkam w Kopenhadze. Tam będę kimś zupełnie innym. To znaczy - otwiera się przede mną coś nowego, coś czego właśnie nie można sobie wyobrazić i z niczym porównać. Na pewno nie byłem Polakiem romantycznym.

W.D.: - Kim się wtedy czułeś?

B.Ś.: - Ja się wtedy w ogóle nie czułem, czuwałem przy dwóch walizkach, z którymi wyjechałem.

W.D.: - Pytam, czy z dnia na dzień stałeś się emigrantem.

B.Ś.: - Znowu nie, bo wybór emigracji narzuca pewien aktywizm, zarówno woli, jak i działania. Natomiast ja właściwie byłem pozbawiony jednego i drugiego. Nie chciałem zostać z rodziną, nie miałem pracy, wyrzucono mnie z uniwersytetu... Nie, nie stałem się emigrantem z dnia na dzień. To odbyło się w nocy. Podróż pociągiem trwała chyba 10 godzin, nim znalazłem się w kopenhaskim raju - a wiesz, wówczas nie wiedziałem jeszcze, że raju nie ma. Byłem przepełniony ciekawością, wybiegłem natychmiast na miasto, oglądam to, co nowe. Pamiętaj, wówczas nie wyjeżdżało się na Zachód, to był zakazany, pociągający świat. Nad witrynami sklepów widniały nazwiska właścicieli, w Polsce, o ile pamiętasz, na tym miejscu wisiały puste obietnice: „mięso”, „ubrania”, „buty”. Litery na szyldach były jakby polskie, ale podchodzisz bliżej i widzisz, że szczerzą zęby, są obce. Mogłem zrozumieć zaledwie kilka wyrazów: kaffe, apotek, radio, bus... Ludzie mówili jakieś rzeczy, świszcząc i gruchając. Tak chciałem wiedzieć, o czym mówią! Jakie są ich marzenia, problemy... Czy są podobni do mnie? Ale nikt nie mógł mi tego powiedzieć. Byłem prawie chory z niezaspokojonej ciekawości. Duńczycy byli dość milczący, w autobusach, w tramwajach, które jeszcze pamiętam, na ulicy. Pilnują, aby było między nimi dużo miejsca, wiedzą, że jego brak wywołuje agresje. Nie pytali siebie, jak ludzie w Warszawie, gdzie „oni rzucili papier toaletowy, mięso, buty”... Nas nie dotykali, wcale nie byli nas ciekawi. Przeciwnie. Woleli przeczytać o Polsce w swoich gazetach, niż zapytać o to imigrantów. A przecież z daleka zachowywali się jak Polacy. Pierwsze wrażenie przypominało zatem zły sen – rzeczy były podobne do siebie i jednocześnie całkowicie niezrozumiałe...

W.D.: - Czym jest zatem emigracja?

B. Ś.: - Może iluzją? Zdradliwym snem, który pociąga słabych duchem (tutaj pomijam ofiary kataklizmów i cyników). Bo zauważ – wyjeżdżamy, odrzucamy kłamstwo komunizmu, łamiące ludzi rządy bezprawia, strach – by wybrać prawdę, wolność, poczucie bezpieczeństwa. To pragnienie, aby nagle, bez najmniejszego wysiłku z naszej strony, jakby nam się to po prostu należało, otrzymać dobro, prawdę i bezpieczeństwo – to właśnie nazywam słabością ducha. Przecież na to trzeba pracować całe życie! Z czasem zostaliśmy więc ukarani. Duńska wolność okazała się surowa, ba, nawet dyskryminująca obcych, prawda okazała się zbiorem narodowych mitów. Na przykład to, co popchnęło mnie w stronę Danii - legendarne uratowanie duńskich Żydów w czasie wojny – okazało się w istocie niemiecko-duńską akcją, zainicjowaną zresztą przez Niemców. Dopiero teraz się o tym pisze. Choć zostało to dobrze udokumentowane, Duńczycy protestują, zachowują się podobnie jak Polacy, którzy nie wierzą w ustalenia dotyczące Jedwabnego...

W.D.: - Pozostańmy w Kopenhadze. Jak ty odnajdywałeś się w tym wszystkim...

B.Ś.: - Przyjechałem do Danii jako nie-Polak (odebrano mi przecież obywatelstwo). Ale Duńczycy mieli inny pogląd na sprawy tożsamości. Część emigrantów zgłosiła się do gminy żydowskiej – tych uznano za Żydów, którzy w Danii są akceptowaną częścią społeczeństwa. Inni, którzy jak ja, nie wstąpili do gminy, uznani zostali za Polaków – skoro przyjechali z Polski. I jeżeli od czasu do czasu bywam w Danii dyskryminowany – to właśnie dlatego, że jestem uważany za Polaka, czyli – za obcego...

W.D.: - Poczekaj, ale jak do tego doszło?

B.Ś.: - Nie wiem, czy wszystko można wytłumaczyć? Byłem dzieckiem komunistów. Ojciec był Polakiem, matka Żydówką. Dowiedziałem się o tym, mając 22 lata. Wśród Żydów i nie-Żydów rozpowszechnione jest przekonanie, że należysz do tego narodu, gdy twoja matka jest Żydówką. Rozstrzyga o tym biologia. Ale co zrobić z Żydami, ukrywającymi swoją narodowość? Moja matka twierdziła, że jest Polką. Podobnie mówili rodzice wielu „komandosów”, ludzi Marca ’68. Żydostwu rozumianemu tradycyjnie, jako związek krwi, przeciwstawili żydostwo i polskość pojmowane jako stan świadomości, jako coś, co można dobrowolnie wybrać lub odrzucić. I my, ich dzieci, przejęliśmy przekonanie, że przynależność do narodu zależy od naszej woli i świadomości – i wybraliśmy polskość. Podczas i po 8 marca ’68 władza wykonała niesłychany „spin”, manipulację, oskarżyła uczestników tych wydarzeń - którzy chcieli przecież lepszej Polski – o to, że wcale Polski nie chcą, bo nie są Polakami. Władza powróciła do tradycyjnej, biologicznej, całkiem niedialektycznej definicji Żyda, jako dziecka Żydówki, zresztą wielkodusznie i za nazistami uznając za Żydów także tych, których ojcowie lub dziadkowie należeli do tego narodu. Ta kategoria okazała się zbawieniem dla wielu komunistów. W Kopenhadze zakwaterowano nas, polskich uchodźców, na statku Sct. Lawrence przerobionym na hotel. To tam spotkali się studenci-uczestnicy marcowych demonstracji z byłymi ubekami, wojskowymi i fumkcjonariuszami partyjnych organizacji, uwolnionymi, ich zdaniem, od odpowiedzialności, skoro przestali być komunistami, a stali się Żydami. Bardzo mnie zdumiało, że ludzie, którzy dawniej nie bali się mówić wrogom: jestem komunistą, za co byli pakowani do więzień, do Berezy – po wyjeździe z Polski, gremialnie ruszyli do synagogi, stali się Żydami. Chociaż legalnie działały wówczas w Danii różne partie komunistyczne, żaden z nich, o ile wiem, nie wstąpił do nich. Zresztą z tego marcowego „spinu” oni wyszli lepiej ode mnie: dostali do wyboru, czy chcą być komunistami czy Żydami. Ja nie miałem wyboru, pozostałem Polakiem. W Polsce dzieliła nas kategoria komunista-antykomunista, w Danii połączyło określenie „Żyd”. Czytałem niedawno amerykańskie książki o kunszcie „politycznego skandalu”; dobrze nadają się one do analizy Marca ’68. Co podkreśla otrzaskanie polskich komunistów w politycznej intrydze - znakomicie wiedzieli, co robić, aby skłonić ofiary do akceptacji manipulacji, bez czekania na ustalenia amerykańskich profesorów.. Przypomnę, że za kłamstwa, niegodziwości, łamanie prawa, a może i zbrodnie w czasie Marca nikt nigdy nie poniósł kary.

Ojciec i matka

W.D.: Powróćmy do twoich rodziców.

B.Ś.: Ojciec-stalinista pracował po wojnie w KC, po Październiku został wyrzucony (oficjalnie przeszedł na emeryturą) i od 1956 roku leżał w łóżku przez dwadzieścia lat – aż do śmierci. Musiał mieć rzeczywiście żelazne zdrowie, że żył tak długo, bo lekarze ostrzegali, żeby nie leżał, aby się ruszał. Zresztą stalinizm idealizował aktywność, działanie, pracę mięśni, przypomnij sobie postacie tych krzepkich robotników i chłopów na moskiewskich pomnikach i na warszawskim MDM-ie. Łóżko, to był jego – skasowanego stalinowca – konsekwentny protest wobec tego, co działo się w Październiku ’56. Czy był to skutek choroby psychicznej, czy też znakomity sposób na przeżycie, bo dobrze znał historię Gułagu? Wciąż tego nie wiem. Zapewne chciał się dobrze ukryć. Zawsze był człowiekiem czynu, działania. Urodził się w XIX stuleciu, potem uczestniczył w rewolucji październikowej w Rosji. Na pewno widział jak zabijano ludzi, sam także zabijał. Był przecież „czerwonym kawalerzystą”. Później działał w Komunistycznej Partii Polski (KPP), nielegalnej, podziemnej w okresie międzywojennym. Ponieważ nigdy nic o tym nie opowiadał, widziałem podziemie na kształt naszej piwnicy: zakurzone, ciemne i niesłychanie pociągające, z mnóstwem zamkniętych na kłódki komórek (sekretnych jak komórki partyjne). Był wówczas „okręgowcem”, czyli jednym z tych nielicznych, opłacanych funkcjonariuszy partii - zawodowym rewolucjonistą. W czasie wojny wraz z matką byli w Rosji. I to właśnie Rosja wyznaczała jego horyzont. Zawsze krytykował Polskę i jakoś ten krytycyzm do mnie dotarł i pozostał. Ojciec podkreślał, że Polska nigdy nie była krajem samoistnym i skończonym. Ale nie myśl, że argumentował. Nie, on to wyburczywał z łóżka, wymrukiwał, posługiwał się monosylabami. Nigdy w życiu nie rozmawiałem z nim. Zawsze rozkazywał, nigdy nie czekał na odpowiedź. Gdy miałem kilka lat, czyli koniec lat 1940-tych, wczesne lata 1950-te, widziałem z mojego pokoju, jak wracał wieczorem z pracy, kładł na białej serwecie rewolwer, wyjmował pociski – były żółtawe, jak pszczoły – i czyścił broń. Co z nią robił? Nie wiem, ale nie mogę przecież odrzucić podejrzenia, że to nie było na pokaz... Dla niego punktem odniesienia był Związek Radziecki, czytał tylko sowiecką „Prawdę”, którą musiałem mu codziennie kupować w kiosku na Marszałkowskiej, bardzo się tego wstydząc. Ponieważ uważałem, że jest złym ojcem, nie identyfikowałem się z niczym, co było mu bliskie.

Komunizm, który poznałem w domu był komunizmem strachu, był komunizmem ucieczki, był komunizmem porażenia i myśli, i woli działania. Ojciec wypisał się z polskiej rzeczywistości, a matka-Żydówka też ją omijała. Bała się Polaków, lecz uciekała w inny sposób. Ucieczka ojca była pod kołdrę, ale zawsze tam go można było znaleźć – jeżeli ktoś chciałby go odszukać. Natomiast matki nigdy nie można było znaleźć, bo ona zawsze zmieniała nie tylko miejsce – bez przerwy była w ruchu – ale też zmieniała świadomość, maskowała się. To była – sądzę – jakaś metafizyka oka. Stała nieufność wobec polskiego antysemityzmu. Wierzyła tylko własnemu strachowi. Mówiła: jak ktoś patrzy na ciebie, to znaczy, że chce ci coś złego zrobić. Wtedy trzeba zejść mu z oczu i znowu być w ruchu, w ucieczce. Zawsze była rozedrgana, naładowana emocją. Dla niej każdy moment był grą o śmierć i życie. Na pewno matka miała swoje racje, które po książce Grossa o Jedwabnem nabrały dla mnie nowego znaczenia. Wobec Polaków była zawsze podejrzliwa. Warszawa, gdzie ojciec tkwił dzień i noc pod kołdrą, a matka biegała z miejsca na miejsce, była dla mnie miastem niebezpiecznym.

W.D.: - Czy odnajdujesz się w następującym opisie: „Warszawa STS-u, piwowskiej kawiarni, wykładów Kołakowskiego obleganych przez najświetniejszą młodzież, najurodziwsze dziewczęta, Warszawa wielkich bankietów, tworzona przez jedno wielkie towarzystwo spotykające się nieustannie na najrozmaitszych imprezach, zebraniach, całonocnych zabawach, dysputach, w kinach i w teatrach, Warszawa tej malowniczej bohemy składającej się z profesorów i modelek, aktorów i intelektualistów, studentów i piosenkarzy, lektorów PZPR i lewicowych katolików, tłumaczy i dziennikarzy, sportowców i grandes dames, podczerwieniałych arystokratów i ureakcyjnionych byłych wyższych aparatczyków...”. To opis Warszawy lat sześćdziesiątych, który odnalazłem na łamach „Res Publici” z 1979 r. wydawanej wtedy w „drugim obiegu”. Czy żyłeś w takim mieście?

B.Ś.: - Byłem na kilku wykładach Kołakowskiego, bywałem też niekiedy w kawiarni PIW-u. Jednak nie sprawiało to wszystko tak atrakcyjnego wrażenia, jak zostało opisane. Zresztą nie wiem, czy ten opis można socjologicznie zweryfikować, czy nie jest on raczej zabarwiony nostalgią autora. Kim jest autor?

W.D.: Artykuł został opatrzony inicjałami B.T., byłaby to więc Barbara Toruńczyk prowadząca od 1982 roku „Zeszyty Literackie”.

B.Ś.: - To bardzo literacki opis. W ten sposób Warszawy na pewno nie widziałem. Dla mnie było to miasto ludzi, którzy mają kłopoty.

W.D.: - Do jakiej chodziłeś szkoły?

B.Ś.: - Do szkoły nr 34, odznaczonej imieniem gen. Karola Świerczewskiego. Był on komunistyczną ikoną tamtych czasów. Jego rodzina zamieszkała później w moim domu przy ul. Litewskiej w Warszawie, niedaleko Alei Szucha. Wdowa po nim jest bardzo ciekawym człowiekiem. W czasie wojny była to dzielnica gestapowska, dlatego też nie została zniszczona i po wojnie bezpośrednio przypadła elitom nowej władzy. Kiedy przyjechałem do Warszawy na początku lat 90. myślałem o napisaniu książki o tym domu, wtedy na tym samym piętrze mieszkała wdowa po generale Moczarze i Sekcja Polska BBC. A dawniej sąsiadami byli państwo Niedźwieccy, o nim mówiono, że pisał Bierutowi przemówienia, miał genialną pamięć, wiedział, gdzie można znaleźć stosowny cytat w pismach Marksa, Lenina i Stalina, a w komunistycznej Warszawie dbano o to, żeby właściwe cytaty były na właściwym miejscu.

W.D.: - O swojej polskości mawiasz, że ukształtowały ją książki traktowane zbyt serio. Mam wrażenie, że ten retoryczny zwrot więcej ukrywa niż odsłania. Co to znaczy?

B.Ś.: - W książkach znajdowałem wówczas wszystko, nie tyle w tych niewielu, które były w domu, czy które zalecała szkoła. Myślę w pierwszym rzędzie o książkach wypożyczanych w bibliotece „dla dzieci i młodzieży” przy ulicy Litewskiej w Warszawie: o utworach Karola Maya, o sowieckich opowieściach o „prawdziwym człowieku”, a także książkach Sienkiewicza, Haski i – później - Hemingwaya. Wydaje mi się dzisiaj, że zarówno te (oraz podobne) książki, jak i sposób ich odbioru – czasami jak najbardziej fałszywy - ukształtowały moją tożsamość. Szukałem w nich jednostek, nie narodów czy grup. Walcząc obok Winnetou, Kmicica, filomatów i Iwana Nikulina, sowieckiego matrosa, nie wiedziałem, że rzeczywistość jest od ich walki odległa. Nie raziło mnie to wtedy. Ostre podziały na patriotów i „złych Polaków”, jakie tworzyła polska literatura romantyczna, na proletariat i kapitalistów, jakie budowali komuniści, na katolików i „ateuszy” lub Żydów, co robił Kościół – wydawały mi się abstrakcyjne. Sądziłem, że powinienem znaleźć siebie i być jednostką, a nie częścią kolektywu, zwalczającego inne grupy i narody. Ten sposób lektury popchnął mnie później w stronę Gombrowicza.

W.D.: - Kiedy zacząłeś studiować?

B.Ś.: - W ’64 roku, wpierw polonistykę, ale muszę przyznać, że złamała mnie, zdruzgotała, gramatyka i chyba język staro-cerkiewno-słowiański, w którym tak celował mój kolega ze studiów, obecny prof. Jerzy Bralczyk. Później wybrałem socjologię. Pamiętam pierwsze wrażenie – to był chyba wykład prof. Zygmunta Baumana. „Proszę państwa – mówił profesor - proszę spojrzeć na lewo i na prawo. Na drugim roku tylko jeden z was pozostanie z tej trójki”.

W.D.: - Mówiłeś o wykładach Kołakowskiego, a czy uczestniczyłeś w zajęciach prowadzonych przez innych przedstawicieli warszawskiej szkoły historyków idei.

B.Ś.: - Tak, choćby prof. Jerzego Szackiego… Określenie polska szkoła historyków idei przyszło chyba o wiele później, powstało w gronie współpracowników czy studentów po wypędzeniu Baczki, Kołakowskiego. Ja widziałem w ich intelektualnej aktywności zupełnie inne elementy – przede wszystkim strach... Być może mylę się, przypisuję własne odczucia innym. Ale czułem ten strach choćby na zajęciach wspomnianego prof. Szackiego, on w pewnych momentach milkł, a my razem z nim. Trudno opisać taką martwą ciszę… Oczywiście byli to ludzie, którzy pragnęli być wolni, ale i oni, w moim odczuciu, żyli w Krainie Strachu.

W.D.: - Dlaczego pominąłeś całe doświadczenie polskiego Października ’56.

B.Ś.: - Bo u mnie nie Październik był ważny, ale jego rodzinne konsekwencje. Pamiętaj, moja rodzina była anty-intelektualna, myślenie miało służyć wyłącznie przeżyciu, ocaleniu życia – a zatem myślenia nie mogło być zbyt wiele. Najlepiej było milczeć. Głośne dyskusje, spieranie się o racje wystawiają cię na spojrzenie innych. Tego moja matka bała się najbardziej. Zatrzymywała mnie w domu, mówiła: milcz, milcz, nie rozmawiaj z kolegami... Widziałem oczywiście demonstracje 1956 roku, słyszałem hasła. Pewnego Październikowego dnia szedłem z matką obok Politechniki, tłum krzyczał coś o tajnej policji (a raczej milicji), o ubekach. Matka przyspieszyła kroku i powiedziała do mnie: nie ma żadnej tajnej policji. Gdy później czytałem o Październiku, zawsze widziałem przerażone oczy matki. Ojca zwolnili wtedy z KC, mówiłem już o tym, właśnie położył się do łóżka, zrywając kontakt z rzeczywistością. Mój dom stał się wymarły. I taki był dla mnie marksizm, aż do poznania Michnika...

W.D.: - Czy byłeś na wykładzie Leszka Kołakowskiego w 10 rocznicę Października ’56?

B.Ś.: - Tak i nawet zabierałem głos, za co wszczęto przeciwko mnie i innym pyskaczom dochodzenie dyscyplinarne. To było wówczas wyróżnienie, taki order bitego. Patrząc na to dzisiaj...wydaje mi się, że nawet Kołakowski by się zgodził, że to, co wtedy mówił, było, jako argument filozoficzny, banałem. To straszna sytuacja, w której najbardziej inteligentni ludzie nie mogą powiedzieć nic innego nad banał, ale nagle okazuje się, że banał jest tak wielkim zagrożeniem dla systemu, że karano za banały.

W.D.: - Czy pojęcie dysydent dobrze oddaje kondycję ówczesnych rewizjonistów?

B.Ś.: - Jedno i drugie pojęcie przyszło, moim zdaniem, z zewnątrz, zostało przyklejone, ponieważ oni sami z różnych względów, także taktycznych, nie mogliby przystać na taki szyld. Jestem przekonany, że to, co robił Michnik, Kołakowski, Kuroń było dla nich prawdziwym marksizmem. Według nich, dysydentami byli raczej ich przeciwnicy w szeregach oficjalnego marksizmu. Podobnie jak w dyskusjach o tożsamości żydowskiej, także w tej sprawie uważam, że jak ktoś siebie nazywa, należy to uszanować. Pamiętam z tego okresu także próby Baumana zbliżenia marksizmu do socjologii zachodniej, do freudyzmu, gdy na Zachodzie starano się w tym czasie te nurty oddzielać, niekiedy, aby wykazać wyższość marksistowskiej nauki. Strategia tzw. dysydentów (zostańmy przy tej nazwie, bo nie mamy lepszego określenia) polegała na podkreślaniu „naukowości” socjologii, filozofii, historii. Naukowości - czyli neutralności wobec polityki. Stąd zapewne wywodziło się na ówczesnym wydziale socjologii znaczne zainteresowanie metodologią, technikami zbierania danych, ich weryfikacji itd.

Gdy zacząłem studia na Zachodzie, zdziwiło mnie jawne lekceważenie okazywane technikom socjologicznym. To było rzemiosło, to trzeba było znać, ale dyskutować o tym? W Polsce, pod komunizmem, który nazwał siebie „naukowym”, stawka na metodologię (czyli „naukę”) dawała zapewne większy zakres wolności. Sygnalizowała wyminięcie obszaru polityki. Dysydenci mówili w ten sposób władzom: nie powinniśmy podlegać represjom, przecież nie wtrącamy się do waszych spraw. Ale polscy komuniści nigdy nie dali się na to nabrać. Ciekawe, że gdy przyjechałem w 1970 roku na Zachód, jedną z dominujących postaci socjologii była „aktionsociologi”, która wraz z „krisesociologi” opierała się na analizie politycznej. Wbrew temu, co sądziliśmy - my, studenci Uniwersytetu Warszawskiego, to nie nasi dysydenccy profesorowie ale raczej „ciemni”, zakuci komuniści reprezentowali współczesne zrozumienie roli i zadań nauk społecznych...

W.D.: - Więc taka była twoja Warszawa.

B. Ś.: - Wiesz, moja Warszawa, także lat 1960-tych, została opisana przez Miłosza we wspomnieniu o jego marksistowskim mentorze - Krońskim-Tygrysie. Miłosz mówi w „Rodzinnej Europie” o owym „milczącym” okresie komunizmu – Kroński ratował siebie robiąc, dosłownie, miny, opowiadając baśnie... Kołakowski łączy, w swoim nekrologu Krońskiego, ową przekorną (ale i pokorną) mimiczność polskiego heglisty z autentycznością. Otóż to milczenie, grymasy, mówienie „obok”, powtarzanie języka władzy z „osobistą intonacją”, było, w mojej optyce, charakterystyczne także dla lat 1960-tych. Dla polskiej inteligencji okres milczenia-oporu, o którym chyba jako pierwsza pisała Izydora Dąmbska w „Funkcjach semiotycznych milczenia”, skończył się w 1956 roku. Nie dla mnie. Dla mnie czas dyskusji wiąże się dopiero z Michnikiem. Dyskutowaliśmy u niego o ideach tak, jakby to były nieosiągalne dziewczyny. Te idee były, oczywiście, socjalistyczne. Żyło się ich temperaturą, napięciem. Niewątpliwie były to idee „rodzinne”, które także powinni zaakceptować rodzice „kapepowcy”, ale do których „podłączyli” się po ’68 roku ubecy i prokuratorzy. Bynajmniej nie było chyba wyjątkiem, że śledczy mówił do zatrzymanych po Marcu studentów: „Proszę pana (czy pani) ja też widzę, że się źle dzieje, ja też chciałbym, żeby ten socjalizm był lepszy. Chodzi nam o to samo”. Przynajmniej ze mną tak rozmawiano.

Michnik i Marzec

W.D.: - Gdzie byłeś 8 marca 1968 roku?

B.Ś.: - Na uniwersytecie, oczywiście, na socjologii. Przeżyłem to, co później nazwano wydarzeniami marcowymi. Moim zdaniem ich opis jest mocno zakłamany przez peerelowskich propagandzistów i zmitologizowany przez dawnych opozycjonistów. W relacjach tych drugich jest tak wiele przemilczeń, że to co składa się na obowiązującą dzisiaj prawdę o tamtych dniach jest ledwie jej bladym cieniem. Pamiętam delegację, którą wysłano do prorektora Rybickiego pamiętam też, jak tłum „robotników” zaatakował nas, bijąc, co ciekawe – głównie kobiety. Ponieważ działo się to 8 marca, prawdopodobnie chcieli skłonić nas do agresji, zaostrzenia konfliktu. Później okazało się, że to Gomułka i Moczar walczą ze sobą o władzę. Jak wiesz, wtedy Michnika nie było na dziedzińcu uniwersyteckim. Bodaj dzień czy dwa dni wcześniej został aresztowany.

W.D.: - Kiedy go poznałeś, czy w Klubie Poszukiwaczy Sprzeczności?

B.Ś.: - Nie znałem Michnika w okresie „poszukiwania sprzeczności”. Poznałem go w roku 1964 lub 65, kiedy budował już swoją drużynę „komandosów”. Jedno z pierwszych spotkań - wpadłem na niego przypadkiem na Marszałkowskiej, obok nas płynęły potoki ludzi, a Michnik – delikatna twarz, jasne, anielskie loki, jakby nie bacząc na nic, woła do mnie, przekrzykując gwar ulicy i własne jąkanie: „Wiesz, na Biurze Politycznym Gomułka skarżył się, że na uniwersytecie są jakieś warchoły, na co Kliszko odpowiada: towarzyszu Wiesławie, Michnik to nie warchoł, to świadomy przeciwnik władzy socjalistycznej!”. Pomyśl, on tak krzyczał na najludniejszej ulicy w Warszawie, gdzie na każdym rogu byli tajniacy (tak przynajmniej sądziliśmy), ludzie byli zastraszeni, a on głosi okropne rzeczy, naprawdę zadowolony, na całe gardło. To było coś niezwykłego, przekroczona została komunistyczna konwencja strachu – i jednocześnie, widzenie siebie jako przedmiotu, jako plasteliny w stalowych palcach władzy. Michnik grał całym sobą, stawiał siebie (a zapewne i rodziców) na jedną kartę. To była po prostu propozycja innej antropologii, to właśnie on był prawdziwym człowiekiem, my zaś pokornymi niewolnikami... Wiesz, zbliżamy się teraz do paradoksu totalitaryzmu, cenzury. Aby działać, mieć przemysł i administrację, kominizm musiał nas jakoś wyedukować.

Oczywiście, mogliśmy czytać tylko ocenzurowane, wielokrotnie przez zaufanych towarzyszy przeżute książki. Wydawałoby się, że nic w nich nie było groźnego, antykomunistycznego. I właśnie my, ich czytelnicy, spotykamy pewnego dnia Michnika i wiemy, bez żadnych wątpliwości – on jest Winnetou, Kmicic, heros z sowieckiej opowieści „Jak hartowała się stal”. Później, gdy pisałem w Danii książkę o filomatach, myślałem także o nim. Niewątpliwie Mickiewicz także był jego inspiracją. Otóż Michnik uzyskał niesłychany wpływ na dusze studenckie i rzeczywiście był naszym nieformalnym przywódcą. Był studentem historii UW. Jego charyzma polegała na tym, że mówił to, co my wszyscy myśleliśmy – ale tylko myśleliśmy - lub myśleliśmy, że możemy pomyśleć. Pociągało w nim to, że mówił – jąkając się, a zatem pokonując i władzę, i siebie - rzeczy, których wtedy nie wolno było wypowiadać na głos. Komuniści w ogóle nie wyobrażali sobie, że może istnieć coś takiego jak nieformalne przywództwo w społeczeństwie, w którym każdy należał do jakichś oficjalnych organizacji.

To, co mnie najmocniej ku niemu popychało, to przekonanie Michnika, że - po pierwsze, istnieją idee i słowa, których nie da się nigdy ukryć, i po drugie – i to jest niewątpliwie zasługa Michnika z tego czasu, chyba nie tylko wobec mnie, ale wobec wielu osób - że po prostu wystarczy idee wypowiedzieć - bo one dadzą się wypowiedzieć! Mimo wszystko. Wreszcie, po trzecie, że wypowiedzenie własnych myśli przekłada się na politykę, że ten, kto wie więcej, dysponuje siłą polityczną. Zauważ, że słabością despocji jest to, że gdy krzyknie jeden człowiek, nawet ktoś najmniej znaczący, to natychmiast staje się on przeciwnikiem władzy – a zatem także jej „partnerem” na politycznej scenie. Ten mały człowiek natychmiast rośnie, staje się olbrzymem. W tyranii jest tak cicho, słychać tylko głos władzy, zatem krzyk jednego odważnego człowieka usłyszą wszyscy. Tym samym społeczny status tego człowieka zmienia się w jednej chwili. Oczywiście, cena tego okrzyku jest – lub może być - niesłychanie wysoka. Byliśmy pewni, że Michnik był gotów ją zapłacić. Zresztą tak było. Wybacz, że przeskoczę do momentu, gdy zdecydowałem się na wyjazd. Ale źle się z tym czułem. W 1969 roku umawiam się więc z Michnikiem, ja – tchórz, maruder, który pragnie powiedzieć swojemu generałowi, że za chwilę zdezerteruje. Chodzimy po mokrym Parku Ujazdowskim, Michnik niedawno wyszedł z więzienia, nie zawiązywał butów, jego sznurowadła tonęły w kałużach. - Adasiu – powiedziałem – zawiąż buty, potkniesz się o sznurowadła. – Pod celą nie mieliśmy sznurowadeł – odpowiedział. Nie wiedziałem, ile tu teatralizacji – która zawsze go cechowała, jak wszystkich chyba ludzi niezwykłych – a ile szczerego zapomnienia. - Wyjeżdżam – rzekłem w końcu – co o tym myślisz?

Odpowiedział, że szanuje zarówno decyzję wyjazdu i decyzję pozostania. Jego ocena sytuacji była niezwykle mroczna. W ciągu wielu najbliższych lat będzie tu ciemna dziura, brak nadziei, ucisk... ten, kto chce wyjechać, powinien to zrobić. – No, a ty – spytałem – czy nie myślisz o wyjeździe? Odpowiedział słowami, których nie zapomniałem i które przypomniałem mu podczas naszego spotkania w 1999 roku: - „Sztandar zwija się na końcu.” Mając świadomość strasznej sytuacji, nadal uważał, że odpowiada za to, co się stało. Choć dla mnie, małodusznego, sprawa była przegrana, on chciał być sztandarem pobitych.

W.D.: - Co to było za środowisko, które skupiło się wokół Michnika?

B.Ś.: - Także dzisiaj spotykam się z określeniem ”komandosi”, a zatem żołnierze do specjalnych zadań, czasami „komuna żydowska” a więc grupa nie-polska, które po Marcu ’68 powtarzano na różne sposoby zarówno w prasie moczarowskiej, jak też w kręgach Paxowskich. I coś w tym było na rzeczy, ponieważ w tej grupie ani nie istniała nacjonalistyczna tradycja polskiego romantyzmu (ale ceniono romantyzm jako „ideę wolności”), ani koncepcja Polski skazanej na walkę z Rosją. Znali się (ja byłem zawsze na boku - dysydent wśród dysydentów), ponieważ znali się ich rodzice (znowu - moi nigdzie nie bywali, siedzieli lub leżeli w domu, nie przyjmowali gości) – niejednokrotnie jeszcze z szeregów KPP. Było oczywiste, że ich dzieci zaczęły się spotykać, chodziły przecież do tych samych szkół i liceów. Mówiło się nawet wtedy o „czerwonych” szkołach w Warszawie. Rodzice – powiedzmy, związani z różnymi kręgami władzy, od ministrów po ludzi zajmujących się nauką, dziennikarze czy pisarze, instruktorzy KC (dawni bądź nadal czynni), cenzorzy etc. Nie chciałbym wyróżniać kogokolwiek, raczej ogólnie scharakteryzować całą grupę jako ludzi szalenie inteligentnych. A jednak żaden z nas nie chciał dostrzec, że jesteśmy razem na pewnej dziwnej zasadzie.

W.D.: - To znaczy?

B.Ś.: - Wiele rzeczy wyróżniało – hermetyczność, elitarność – ale jedno było wspólne wielu, myślę, tu o czynniku negatywnym, o owym odrzuconym „rodowodzie żydowskim”, o czym już rozmawialiśmy, o świadomym wyborze polskości. Polacy nie posiadali na ogół takiej wiedzy o Polsce. To wyróżniało „komandosów” wśród „normalnych” Polaków. Uważałem i nadal tak myślę, że Michnik i jego grupa to stuprocentowo świadomi Polacy – w odróżnieniu od większości mieszkańców naszej ojczyzny, którzy swoją polskość wciąż rozumieją nader „żydowsko”, plemiennie – przede wszystkim jako więź biologiczną („Polak z dziada pradziada”), jako przywiązanie do kawałka ziemi, do krajobrazu. Otóż „komandosi” proponowali współczesną polskość – jako rezultat refleksji, dialogu, sporu. Ich polskość to doskonaląca siebie samoświadomość. Komuniści z Gomułką i Moczarem zrobili zwrot w tył, w stronę polskości rozumianej statycznie, plemiennie, mieszkającej w mleku i krwi rodzicielskiej. To właśnie ta nadwyżka świadomej „polskości” w grupie Michnika została w Marcu określona przez Gomułkę i Moczara jako „syjonizm” i „piąta kolumna”. Uderzono w intelektualistów, którzy na codzień uprawiali „polskość” jako dialog. Zniknęły wówczas ostanie resztki iluzji, że komunizm potrafi sprostać intelektualnym wyzwaniom Zachodu.

W tej „republice przyjaciół” czułem się kimś obcym, jakimś „Żydem wśród Polaków”, mimo, że nim przecież nie byłem. Trudno mówić o wyznacznikach materialnych. Zapewne żyło nam się lepiej niż przeciętnej rodzinie inteligenckiej (rodzice niektórych wyjeżdżali za granicę, w tym za „żelazną kurtynę”, co wówczas było przywilejem). Może równie ważne jak ów odrzucony rodowód, czy wielopokojowe mieszkania rodziców było poczucie przynależności do „niebezpiecznej wspólnoty”. Chodzi mi o „książki zakazane”. Naszą wspólnotę tworzył dostęp do „tajemnicy”, do tych „zakazanych książek”, np. paryskiej „Kultury”, do biuletynów specjalnych KC PZPR, bibliotecznych prohibitów. Możliwość poznania tych tekstów, później ich wspólne dyskutowanie - wszystko to było wtedy czymś wyjątkowym, tworzyło krąg prawdziwego „wtajemniczenia”, a jednocześnie poczucie tak bardzo inteligenckiego dystansu do tych, co nie mają dostępu do owych tajemniczych informacji, a zatem, naszym zdaniem, nic nie wiedzieli. A myśmy pochłaniali masę świetnych tekstów. Idąc krok dalej dochodziliśmy do pytania, dlaczego nie mielibyśmy mówić w ten sam sposób, przejąć owe słowa zakazane. Czy dojrzewanie nie jest krytyczną imitacją dorosłych?

W.D.: - Prawdziwych dysydentów zawsze wyróżniał język.

B.Ś.: - Przypominam sobie, że przedmiotem gorących dyskusji potrafiła być jakaś kwestia zawarta, a może nawet zatarta, we wczesnych pismach „młodego Marksa” czy późnych pismach Róży Luksemburg. Henryk Szlajfer, który szedł w innym niż komandosi kierunku, potrafił wręcz pojedynkować się z Michnikiem na cytaty z Róży. Z drugiej strony, jak popatrzymy choćby na słynny „List” Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego, na tekst, który z takim trudem się zdobywało (znowu tajemnica!), to myślę, że traktowaliśmy go jak „pismo święte”. Myśmy odrzucili Pismo Święte, nie chcieliśmy być ani Żydami, ani chrześcijanami, ale przecież czekaliśmy na jakiś „Najnowszy Testament” i widzieliśmy jego znamiona w różnych tekstach, które czytaliśmy – chyba bez szczególnego zrozumienia. Czytaliśmy wypowiedzi ludzi zbuntowanych jak teksty objawione. To owo spontaniczne poddanie się autorytetowi odwagi zarówno intelektualnej jak i fizycznej – przecież za te teksty SB biła i wsadzała do więzienia – było wewnętrznym klejem, składającym „komandosów” w „strukturę społeczną”, w grupę.

W.D.: - Wybacz, ale czuję się jakbym zbierał relację na jednej z wysp Zachodniego Pacyfiku.

B.Ś.: - Gdy dzisiaj spojrzysz na wypowiedź Kuronia i Modzelewskiego, musisz dostrzec wiele niedorzeczności. Wcale nie dlatego, że byli głupi, ale dlatego, że nie posiadali elementarnego dostępu do prawdziwej informacji statystycznej, ekonomicznej, nie posiadali obiektywnej wiedzy o tym, co się dzieje na świecie. A zatem produkowali pomysły, które były baśniowe. I choć ich wypowiedzi nie były sensowne, autentyczna była ich odwaga, chęć szukania. Wiara w istnienie prawdy. Ale my czytaliśmy ich wypowiedzi jako Prawdę. I być może to, co obserwujemy dziś u Michnika, jest rezultatem postawy, że jego słowa powinny być uznane za prawdę objawioną, on nawet dzisiaj irytuje się, gdy jego myśli są poddawane krytyce. W tym sensie jest niedemokratyczny. Przeoczonym, a przecież mającym także w tej chwili ogromne konsekwencje dla Polaków fałszem w opisie „komandosów” i wszystkich chyba późniejszych grup dysydenckich, aż po „Solidarność” jest stwierdzenie, że „walczyli z antydemokratyczną tyranią, byli zatem demokratami”. Ależ w komunistycznej Polsce nikt nie znał demokracji! Ci, co walczyli z totalitaryzmem, byli, po prostu, przeciwnikami niedemokracji. Kropka. Przecież nie byli demokratami. Ostatnie 15 lat, od zwycięstwa „Solidarności” pokazało, jak wielka jest różnica między wrogiem niedemokracji a demokratą. I że demokratą nie zostaje się w walce. Tych pojęć nie należy mieszać ze sobą.

Zapamiętałem taką gombrowiczowską wręcz scenę. Czasami, rzadko, bo nie byłem dla nich atrakcyjny, bywałem u Michnika w jego mieszkaniu. Miał duży pokój z ogromnym łóżkiem, na którym się siadało i dyskutowało. W dziesięć, dwanaście osób. Był chyba rok 1967. Już mocno radykalizowaliśmy, już czuło się potrzebę przejścia od słów do czynów, czuliśmy bowiem za sobą poparcie polityczne, przynajmniej na uniwersytecie, wśród ludzi nauki i studentów. O ile pierwszy etap, zapoznawanie się z zachodnimi ideami, słuchanie BBC i Wolnej Europy dużo mi dał, rozwijał, o tyle wezwanie do przejścia do działania przyjąłem z duszą na ramieniu – i jako coś wręcz sprzecznego z poprzednim etapem rozwoju intelektualnego. To nam przecież zagrażało represjami, a ja pamiętałem marksizm mojego ojca - strach.

Ale siedzimy u Michnika a tu nagle – kto to powiedział i dlaczego, nie pamiętam – ale padło właśnie takie hasło: „Kto z was zna robotnika, żeby jakiegoś robotnika mieć w naszej grupie”. Wtedy właśnie problemem inteligenta było spotkanie robotnika. Wypróbowanie „proletariackich”, wyprodukowanych przez inteligenckiego dysydenta myśli, na żywym robotniku.

Wypowiadamy się przecież w jego imieniu, walcząc z PZPR-em, która także mówi w imieniu proletariusza, ale myśmy chcieli, żeby Robotnik (koniecznie przez wielkie R, jako symbol, z konkretnymi robotnikami nie potrafiliśmy rozmawiać) nas wybrał, naszą prawdę, a odrzucił system komunistyczny.. Właściwie o to chodziło, o słuszną legitymację naszego działania. Nikt nie krytykował stworzonego przez naturę, jak sądziliśmy, podziału na inteligencję (nas) i ich - robotników i chłopów. Siedzę więc na Michnikowym łóżku, słucham dyskusji o poznaniu Robotnika, o tym, jak interesujemy się losem polskiej klasy pracującej – a oni nami wcale - a tu co jakiś czas wchodzi do pokoju pomoc domowa, przynosząc nam herbatę, jakieś ciasteczka, itd. Nie śmiałem wówczas nic powiedzieć, zawsze później tego żałowałem, ale miałem taką pokusę, aby wskazać na nią – słuchajcie, przecież mamy proletariusza. My tu tylko siedzimy i głosimy pewne teorie, jak zbawić proletariat... a tymczasem było tak jak Gombrowicz napisał o swojej matce, przywołując jej słowa: „ja posadziłam róże, ja już posprzątałam.”, a przecież to nie ona robiła, tylko służąca, ale o tym nie wolno było powiedzieć. Także u Michnika przebywaliśmy w inteligenckiej sferze komunikacyjnej. Byliśmy przecież niesłychanie polskim fenomenem – grupą inteligencką, medium, przez które przechodziły idee wschodu i zachodu. Właśnie ze względu na wyższy poziom uświadomienia sobie, co to znaczy polskość, ze względu na odrzucenie żydowskości, ta grupa była ekstraktem inteligenckości. Także dzięki temu, co nazywam ulotnością idei, których nie chcieliśmy sprawdzić w życiu. Dopiero Marzec ’68 zmusił nas do tego. Dopiero emigracja pozwoliła mi skorygować tę inteligencką perspektywę. W Danii, studiując, pracowałem jako robotnik w fabryce, jako „zlewozmywak” w kuchni domu starców – wtedy tęsknota za poznaniem robotnika zniknęła...

W.D.: - Powrócę do mego pytania. Jak ty się w tym wszystkim odnajdywałeś. W ’68 roku wzięto cię za Żyda za sprawą publikacji w „Fołk Sztyme”.

B.Ś.: - Tak, to prawda. Pisywałem już wcześniej w studenckich gazetkach, później w „Polityce”, we „Współczesności” i w „Wiedzy i Życiu”, której redaktorem naczelnym był mój sąsiad, Witold Konopka, dla mnie bardzo ważny człowiek, mógłbym go nazywać przybranym ojcem, bo mój ojciec się mną zupełnie nie interesował. Konopka miał cały zbiór „Kultury” paryskiej i niekiedy siedziałem po trzy-cztery godziny w pokoju, w którym miał książki zakazane. Kiedyś powiedziałem mu, że owe numery „Kultury” robią silne wrażenie, chociaż wiem, że to głos przeciwnika socjalizmu (w który ja wówczas gorąco wierzyłem). Konopka, którego nazywano „Chińczykiem”, uchodził za zwolennika Mao-Tse-Tunga, odpowiedział: „Owszem, bo piszą prawdę”. Osłupiałem, bo sądziłem, że wroga socjalizmu trzeba tępić, że to zadanie każdego komunisty itd. Ale on był krytyczny wobec systemu. Aha, muszę dodać, że zawsze gdy przychodziłem do niego, kładł palec na ustach, zarzucał aparat telefoniczny poduszkami, czasami otulał kołdrą i dopiero wtedy szeptał: możesz mówić. Uważałem to za wariactwo starego konspiratora, w końcu u Michnika mówiło się normalnie i nie opakowywało telefonów.

I przychodzi marzec ’68 i coś tak haniebnego jak atak na Żydów. Założyłem wtedy taki jednoosobowy, prywatny związek solidarności z Żydami. Powiedziałem sobie: pójdę do żydowskiego pisma i powiem, że jako Polak chcę z wami współpracować – na przekór władzy. Redaktorem naczelnym „Fołk Sztyme” był wtedy Smolar, ojciec Aleksandra i Eugeniusza. No i przyszedłem, powiedziałem, nie pamiętam już komu: uważam, że antysemityzm to jest świństwo i chcę pisać dla was. Chcę, żeby to było podpisane polskim nazwiskiem, Bronisław Świderski. Muszę powiedzieć, że już wtedy, podczas tej pierwszej rozmowy, dość sceptycznie patrzono na mnie. Później jeszcze bardziej i zobaczyłem, że traktują mnie – i drukują - jak jeszcze jednego Żyda. I bardzo to mnie zdziwiło, bo wtedy ta cała moja prywatna akcja solidarności z narodem żydowskim byłaby na nic, gdybym był Żydem. No i kilka miesięcy później matka powiedziała mi, że jest Żydówką. Poniechałem pisania, wtedy już myślałem o wyjeździe.

W.D.: - Czy byłeś aresztowany?

B.Ś.: - Nie, aresztowany nie byłem, byłem kilka razy przesłuchiwany, zostałem też zesłany do karnej kompanii, na obóz wojskowy, byłem tam w sumie chyba miesiąc, dwa tygodnie w Hrubieszowie, potem przewieziono nas autobusami przez całą Polskę do Żagania, do lasu, na poligon czołgów. Pamiętam sadyzm podoficerów i oficerów. W Hrubieszowie byli uczniowie jakieś szkoły oficerskiej, wielu z nich miało książkę Salomona Łastika „Przy szabasowych świecach”. Mówili, że to po to, aby nas zrozumieć. Co było dziwne, bo my nie musieliśmy czytać żadnych książek, aby się z nimi porozumieć. Pamiętam także ćwiczenia w błocie na czołgowisku i godziny wychowania politycznego. Nieraz bywało na poligonie, podchodzimy do namiotu oficera politycznego, słyszymy wewnątrz pisk dziewcząt, oficer wychodził, zapina spodnie i mówi do kaprala, który nas prowadził: - a, przegońcie ich cztery razy przez to tam pole... Tak nabywaliśmy właściwą świadomość.

W.D.: - A jak przebiegały przesłuchania?

B.Ś.: – Przesłuchiwano mnie już w marcu na Rakowieckiej, bo kilka razy zabierałem głos na studenckich strajkach, a następnie w kompanii karnej, gdzie przyjeżdżali oficerowie SB, chyba z Warszawy. Grozili wyrzuceniem z uczelni, bezrobociem, represjami wobec rodziców, wieloletnim więzieniem... Ale był też inny strach, który sam produkowałem: czy nie stałem się wrogiem socjalizmu w ogóle? Przecież nie byłem zwolennikiem Zachodu, ucisku robotników i dyskryminacji Murzynów, prawda? Uczestnicząc w studenckich dyskusjach, krytykując partię, byliśmy pewni, że jesteśmy bliżej (nieznanych nam, co prawda) proletariuszy. Marzec skomplikował to doświadczenie, nagle staliśmy się wrogami socjalizmu, „syjonistami”, nacjonalistami... Nie umieliśmy jeszcze żyć bez słusznej Sprawy, czystej idei. Wciąż czułem, że muszę mieć pana – Sprawę. Potem byłem wciągnięty w dwa procesy. Przesłuchiwała mnie kobieta, oficer UB. Powiedziała mi: „Chcemy tego, co pan, lepszej Polski. To co? Współpracuje pan z nami?” Mimo, że nie miałem oparcia w rodzicach, ani przyjaciołach, dla „komandosów” nie byłem atrakcyjny, powiedziałem: „nie, nie wierzę wam”. Przed współpracą z UB uchroniło mnie to, że nienawidziłem rodziców, odrzucałem całą tą ideologię „rodzinną”. No i wiedziałem, że byłbym się strasznie wstydził, gdybym wydał kolegów. Zresztą, wiedziałem o wiele mniej od innych, może i to mnie uratowało. Przecież nie naciskali zbyt mocno. Zapewne gdybym miał inny, normalny stosunek do rodziców i gdyby mi powiedziano, że nigdy ich nie zobaczę, że przeze mnie będą cierpieć biedę, że będą prześladowani, to nie widzę logicznych powodów, dla których bym odmówił złożenia obszernych zeznań. Mam nadzieję, że tak by się nie stało. Bardzo chciałbym być uznany za bohatera, ale chyba prawda jest ważniejsza. Czy wiem, co bym zrobił, gdyby mnie „lepiej kuszono”, mocniej poszturchiwano, dłużej lżono i wyszydzano w karnej kompanii...

Zdrada jest rzeczą i odpychającą i fascynującą. Nie zawsze zdradza najsłabszy ciałem lub duchem. W Marcu zobaczyliśmy, że Michnik miał także wrogów wśród przyjaciół. Niektórzy zazdrościli mu charyzmy, powodzenia u kobiet, przyjaźni ze sławnymi ludźmi. Jeden z komandosów zaczął współpracę z UB przed Marcem. Chyba w listopadzie 1967 roku, nic o tym nie wiedząc, spotkałem się z nim i trzecim naszym przyjacielem w kawiarni przy Placu Zbawiciela, usiedliśmy przy odległym stoliku, w rogu. Mówiliśmy, że trzeba urządzić demonstrację, o ile pamiętam, przed pomnikiem Nieznanego Żołnierza. Nasz przyjaciel-komandos bardzo nalegał, aby się uaktywnić. Ponieważ wiedziałem o jego rywalizacji z Michnikiem, sądziłem, że działa tu osobista ambicja. Umówiliśmy się na następny dzień, aby rzecz dogadać. Wieczorem dzwoni do mnie Konopka, mówi: zejdź do mnie. Gdy przyszedłem, czekał na mnie przy drzwiach, położył palec na ustach. Wyszliśmy na ulicę, milczymy, skręcamy w stronę Agrykoli i dopiero tam opowiedział mi całą rozmowę naszej konspiracyjnej trójki w kawiarni. Ze szczegółami. Pytam go: skąd o tym wie, przecież byliśmy tylko w trójkę, ostrożni... Mówi: jeden z was jest kapusiem. - Kto? – pytam. Nie chciał powiedzieć, mimo moich nalegań. Radził mi, abym rzucił politykę, zajął się nauką itd. Chyba dowiedział się o tym przez swoje dawne kontakty i postanowił mi pomóc, ale bez całkowitego odkrycia kart. Pożegnaliśmy się, a ja jestem w ogromnym kłopocie: jeden z przyjaciół jest zdrajcą, drugi w niebezpieczeństwie. Dotąd nigdy nie spotkałem zdrajcy, to było najwstrętniejsze, co mogłem sobie wyobrazić, szczególnie po lekturze „Winnetou” i „Potopu”. Czy potrafisz zaakceptować Winnetou, wydającego przyjaciela? Kmicica, który nie karze zdrajcy Radziwiłła? Mickiewiczowską „Grażynę”, która nie naprawia zdrady męża, Konrada Wallenroda, który przerywa pieśń wajdeloty, mówiąc: idź do diabła, u Krzyżaków jest mi dobrze?

Ale, łamałem sobie głowę, który z moich przyjaciół jest który? Nie wiedziałem. Zaczynam przypominać sobie ich zachowanie, słowa... Krótko mówiąc – dzwonię do tego, kto później okazał się zdrajcą i mówię, że ktoś mnie ostrzegł (nie podałem nazwiska Konopki). I słyszę, że on przestał oddychać, że nie może mówić i nagle zrozumiałem, jak bardzo się omyliłem – że właśnie rozmawiam ze zdrajcą. Odkładam słuchawkę, umawiam się z Michnikiem. Przyjął to dość powściągliwie, dla niego była to zapewne część walki politycznej, mnie to wprawiało w przerażenie. Może Michnik komuś powtórzył moje słowa, bo kilka dni później dzwoni do mnie mój przyjaciel-zdrajca, mamy się spotkać w „Świteziance”, krzyczy, że posądziłem go niesłusznie, jakie mam dowody (żadne, poza opowieścią Konopki). Spotykamy się, tamten mówi: chodź ze mną do kina i wyobraź sobie, idę z nim na jakiś film, przez dwie godziny siedzimy obok siebie w zupełnym milczeniu, nic nie mówimy, żadnego dźwięku. Dzisiaj myślę, że zrobił to, aby mówić, że nadal się przyjaźnimy, że nawet poszliśmy do kina – a zatem oskarżenia były bezpodstawne. Film się skończył, wstajemy i w całkowitym milczeniu rozchodzimy w różne strony. Tylko raz spotkałem go później, gdy byłem świadkiem obrony na marcowym procesie, a on świadkiem oskarżenia, przeciw swoim przyjaciołom. Chciałbym cię zachęcić do otworzenia „Taternictwa nizinnego” Jakuba Karpińskiego, który był „moim” asystentem na socjologii. Wspominając Marzec, pisze on także o kapusiach (choć nie o moim). Prawdopodobnie najstraszliwszym pod adresem zdrajców oskarżeniem jest autoportret, jaki stworzył Karpiński. Daleki od jakichkolwiek wahań wewnętrznych, jakby prowadzony delikatną dłonią dobrego anioła, Jakub nikogo nie zdradza, choć opisuje zdrady innych wobec siebie. To przyszło mu tak łatwo, jakby lojalność była po prostu czymś naturalnym i prostym. Jakby była oczywistością. Szkoda, że nie próbował głębszej analizy. Marcowa zdrada - zdradziło trzech moich przyjaciół - była dla mnie wielkim problemem, do przyjaźni młodzieńczych przykładałem zapewne zbyt wielką wagę, ale przecież w moim domu panował emocjonalny mróz, nikogo nie kochałem i mnie nikt nie kochał... W 1981 roku wydałem w Londynie pierwszą (mini)powieść. Autorami byli Jan i Bronisław Świderski (mój Boże, nie Świderscy, jak napisano w 15 numerze paryskich „Zeszytów Literackich”, gdzie przedrukowano fragment książki), tytuł brzmiał: „Autobiografie”. Był to portret zdradzonej przyjaźni. Przyjaźń ma bowiem tylko jedną biografię; liczba mnoga sygnalizuje śmierć przyjaźni.

W.D.: - Jak doszło do twojego wyjazdu?

B.Ś.: – Już wiesz, że w marcu ’68 ukarano mnie miesięcznym zesłaniem w sołdaty, dwa miesiące później, w maju wyrzucono z uniwersytetu. Prorektor Rybicki obiecał mi osobiście, że nigdy nie będę studentem w Polsce (coś przeciw niemu mówiłem na studenckich demonstracjach). Ponieważ nie miałem powodów, by mu nie wierzyć – reprezentował władzę, a o pracę było więcej niż trudno – pozostawał wyjazd. Był jeszcze jeden powód - moja matka. Matka bała się, że odbiorą im emeryturę (ojciec miał rentę partyjną), że ona będzie zagrożona, że będzie właśnie zdemaskowana jako Żydówka. Wolała, żebym wyjechał. Zresztą bez szwanku przebrnęła przez rok 1968, udało jej się do końca życia grać rolę Polki. Natomiast ktoś mi podsunął, na miesiąc przed moją decyzją wyjazdu (bo ja mimo wszystko nie chciałem wyjeżdżać) Gombrowicza. Pierwszy raz wtedy przeczytałem jego „Dzienniki”, w ’69 roku, choć przecież wcześniej czytywałem „Kulturę”. To mnie olśniło. Pomyślałem sobie: „Boże, skoro tak można pisać po polsku na Zachodzie...”. Rzeczywiście mną wstrząsnął. Wtedy zrozumiałem, że też chcę być takim Polakiem. Wyjechałem, żeby czytać Gombrowicza.

Uciekinier z Krainy Wielkiego Strachu

W.D.: - Znałeś także „Baśnie” Andersena...

B.Ś.: - Moja matka łączyła brutalność z sentymentalizmem. Dopuszczała Andersena jako jednego z nielicznych autorów dla swych dzieci. Roztkliwiała ją straszna historia „Dziewczynki z zapałkami” i pociągał charakterystyczny dla Andersena wątek - kto jest słabszy na początku, w końcu wygrywa. Zresztą lepszy portret Duńczyków znajdziesz w innej baśni Andersena, w „Brzydkim kaczątku”. Pamiętasz, ile się wycierpiało, zanim stało się wspaniałym łabędziem? Oto, czego nie wiedzieliśmy, jadąc do Danii: Duńczycy żyją w nieustannej, choć kontrolowanej neurozie (podobna groza, choć z powodów osobistych, bo on długo był niepewnym siebie nuworyszem, żyje także w twórczości Andersena). Przecież Dania to pięć milionów ludzi, coś, jak duże europejskie miasto. Ten słaby, otoczony silniejszymi sąsiadami, szczególnie Niemcami, naród ma świadomość, że w każdej chwili może przestać istnieć – czego Polacy zupełnie nie rozumieją, choć – a może właśnie dlatego, że Polska nie istniała przez tyle lat. Nasi skandynawscy sąsiedzi nienawidzą własnej małości-słabości i pogardzają ludźmi słabszymi od siebie, szczególnie przybyszami z krajów muzułmańskich. To zresztą tradycja od czasów kolonialnych, duńskich posiadłości w Indiach Zachodnich. Czy wiesz, że duński handel niewolnikami był ogromny, stawiał ten kraj na szóstym miejscu na świecie, tuż po USA? Oczywiście popełniono wówczas wiele zbrodni i niegodziwości (nic o tym nie ma w duńskich podręcznikach historii). To jest dziwna sprawa – ale chyba każdy słaby naród musi mieć kogoś, kto jest jeszcze słabszy, nie może funkcjonować bez tego. U Andersena jest sympatia dla słabości, ale pod warunkiem, że zostanie przezwyciężona, że w końcu okaże się siłą, w najgorszym razie, po śmierci - moralną. Ponieważ w Polsce cierpiałem jako Żyd, uznałem w Danii, że moje doświadczenie powinienem obrócić w celu pomocy słabszym, czyli muzułmanom. Pisałem o tym artykuły, ale od wielu lat kopenhaskie gazety odrzucają moje propozycje. Bo ponownie są w modzie idee neokolonialne, przekonanie o cywilizacyjnej misji białych, o walce chrześcijaństwa z islamem... Może moja aktywność to rezultat przejęcia się baśniami Andersena?

W.D.: - Dlaczego Dania? Dlaczego właśnie tam emigrowałeś?

B.Ś.: - Pytasz o motyw osobisty wyjazdu? Zawsze uważałem siebie za człowieka, który nic nie znaczy, później, po lekturach Kafki i Kierkegaarda, zrozumiałem, że to jest właściwie jedyny sensowny punkt wszelkiej twórczości. Dlatego uznałem, że nie mogę jechać do Ameryki, bo tam jadą ludzie inteligentni, jak Janek Gross. I pozostała właściwie tylko Szwecja i Dania. Co do Izraela – jak pamiętasz – dowiedziałem się, że „jestem” Żydem na trzy, cztery miesiące przed wyjazdem. Nigdy nie czułem się Żydem, zresztą nie byłem wychowany jako Żyd. Nie znałem ani hebrajskiego, ani żydowskiego. Może też przesiąknięty byłem polską, nierozsądną arogancją wobec Izraela - narodu jeszcze bardziej zbitego. Szwecja była bardziej rygorystyczna. Tam trzeba było mieć jakieś kontakty, ludzi, którzy dawali gwarancję. Natomiast Dania przyjmowała każdego, co ciekawe – pięć miesięcy temu dowiedziałem się dlaczego. Po prostu chodziło o to, że Dania w okresie tuż przed II wojną światową zachowała się w sposób haniebny, z własnej inicjatywy przekazując w ręce gestapo Żydów, którzy uciekali z Niemiec. Ci ludzie zginęli w obozach. Otworzenie granic dla wszystkich uchodźców żydowskich z Polski miało zasłonić czy wyczyścić tę plamę.

W istocie, zdecydowałem się na wyjazd do Kopenhagi z niewiedzy. Istniał w mojej głowie obraz Danii jako kraju przychylnego obcym, szczególnie Żydom, przecież uratowali swoich podczas wojny. Dopiero mieszkając jakiś czas w Danii i rozmawiając z duńskimi Żydami dowiedziałem się, że społeczeństwo, szczególnie farmerzy, bankierzy, przedsiębiorcy dobrowolnie kolaborowali z Niemcymi (25% mięsa dla Wermachtu produkowano w Danii, obok broni przez wszystkie lata wojny), że istniały duńskie przedsiębiorstwa w Niemczech, Estonii, Polsce które posługiwały się polskimi więźniami i Żydami jako siłą roboczą.

W.D.: - Powiedz mi, dlaczego więc, nazwałeś kiedyś tamtą Danię jako niewinną.

B.Ś.: - Niewinność duńska polegała na tym, że żadnej z polskich idei, ani dysydenckich ani komunistyczno-bolszewickich nie można tu było zastosować. Na marginesie dodam, że do dziś ciekawi mnie, dlaczego w demokracji nie ma dysydentów. Nasze walki, nasze zło i dobro nie pasowało do Danii. Życzliwi Duńczycy, których poznałem, doradzali mi, bym nie wspominał o tym, że byłem w karnej kompanii, że zostałem wyrzucony z uniwersytetu... W Danii bowiem karze się jedynie złych... Ta prostoduszność przypomina pogląd Polaków o sobie jako wyłącznie dobrych ludziach – do czasu upublicznienia historii Jedwabnego. Ale to był też niewinny kraj z innego powodu. Kiedy przyjechałem do Kopenhagi, „wpadłem” w zachodnioeuropejski rok ’68 i jego konsekwencje, które były tak odmienne od polskich. W Danii zobaczyłem zupełnie inną młodzież. Polska szła na demonstrację, wiedząc, że za chwilę będzie bita. Natomiast rok ’68 i następne na uniwersytetach zachodnich – szczególnie francuskich, ale też skandynawskich – to była inna młodzież. Ostro powiedziała: „koniec przywilejów dla starych, teraz my mamy władzę”. Młodość stała się rozstrzygającym atutem.

W.D.: - Zatem byłeś wśród zwycięzców....

B.Ś.: - Gdzie tam... To była przecież duńska rewolucja. Wiesz, wtedy nabrałem się na to, że wszyscy Duńczycy byli ze sobą na „ty”. To także był rezultat studenckiej rewolty, chęć osłabienia „starej” struktury władzy. Po Polsce z jej nadętą, komunistyczną tytułomanią, wyglądało to niesłychanie pociągająco. Mówisz „ty” dyrektorom, politykom, urzędnikom, pastorom... a oni odwdzięczają ci się tym samym. Miałem wiele wpadek, bo nie dostrzegłem, że owa równość oznaczą nową nierówność, której się jeszcze nie nauczyłem, że po prostu lepiej ukrywa nową władzę.

W parkach rozkwitły wówczas w słońcu nagie dzieci-kwiaty... Co nas, wychowanych w złym cieniu komunistycznego i katolickiego purytanizmu, bardziej dziwiło: że bezkarnie przewracają się w trawie (w Polsce trawa była państwowa – „nie deptać trawników”), czy że czynią to na golasa? Wśród duńskiej inteligencji zapanowało przekonanie, że „jedynie młodość ma rację”, że należy „iść z młodymi”. Rację ma dzień dzisiejszy. Historia nikogo już nie interesowała. Na Zachodzie pokolenie roku 1968 zwróciło się w stronę „natury”: miłości, seksu, braterstwa. Nie wiedziało lub nie chciało wiedzieć, że nie jest ani pierwszym pokoleniem, które tak czyni, ani że owe hasła wcale nie są tak niewinne. Dzisiaj podejrzewam, że to raczej ja byłem „niewinnym” ignorantem, który duńskie mity pomylił z prawdą. Obecnie przedstawiciele tamtego pokolenia zajmują wysokie stanowiska, mają władzę i chyba o to – także - wówczas chodziło.

W.D.: - Byłeś Polakiem dla Duńczyków i Żydem dla niektórych Polaków. Czy, twoim zdaniem, bycie Polakiem i Żydem to jakaś nieznana „sytuacja graniczna”? Jak te tożsamości w tobie się układały? Czy były źródłem pomieszania, początkiem myślenia o własnej tożsamości, redagowaniem jej na nowo, czy też stało się coś jeszcze innego, coś co – jak każda sytuacja emigranta – domaga się odniesienia do tego co było w przeszłości. Nagle stajesz twarzą w twarz ze sobą samym i pytasz siebie kim jesteś.

B.Ś.: - Kiedy wyjechałem z Polski miałem 22 lata. To już jest za dużo, aby zmienić swoją – chwiejną, dwuznaczną, wypełnioną refleksją - tożsamość. Czy była ona polska? Już mówiłem, że dla nas polskość była problemem i refleksją. Dla większości Polaków nie była to prawdziwa polskość, bo ich tożsamość była nierefleksyjna – byli Polakami „z dziada pradziada”. Nie potrafiłem, jak młodsi ode mnie emigranci pójść dalej i powiedzieć sobie - odrzucam polskość całkowicie, zaczynam mówić i myśleć jak Duńczyk. Ze zdumieniem dostrzegłem, że niektórzy tak zrobili, że można wziąć Polskę w nawias, zakwestionować swoją tożsamość...

W.D.: - A ty, czy ty wziąłeś Polskę w nawias?

B.Ś.: - Nie, tak postąpić nie umiałem. Mogli to uczynić młodsi, dla których jedynym traumatycznym przeżyciem był wyjazd. Ja nie byłem w takiej sytuacji. Przed marcem ’68 miały przecież miejsce dyskusje z Michnikiem, z kolegami, walki z moim ojcem – chociaż to były dziwne walki, gdyż on nigdy nie rozmawiał, to były moje monologi, które on przerywał parsknięciami i burczeniem, wreszcie – czytanie Gombrowicza. Ale było dla mnie szokujące, że tak łatwo można odrzucić polskość...

Tak więc, nie wziąłem Polski w nawias, ale chciałbym opowiedzieć, co zawdzięczam Danii. Mówiłem ci o mojej rodzinie, która żyła w konspiracji wobec siebie, w milczeniu, w ucieczce. W Polsce nie umiałem z nikim rozmawiać. Z matką wymieniałem tylko krótkie zdania: – Zrobiłeś lekcje? Tak. Zjadłeś śniadanie? Tak (czasami: nie). Nigdy nie chciała mówić o przeszłości, o 60-cio osobowej rodzinie, zagazowanej w Auschwitz. Ani o swoim żydostwie. Ani o swojej polskości. Gdy byłem – nader rzadko - wśród „komandosów”, zazwyczaj milczałem. Władza także nie ceniła elokwencji, wolała sama mówić za wszystkich.

Wypowiadać się, także po polsku, nauczyli mnie Duńczycy. Uczyłem się ich języka, podpatrywałem, jak mówią. Nad Wisłą w cenie są wśród inteligencji „błyskotliwość wypowiedzi”, tekst, który jest „pięknie napisany”. Duńczycy są pragmatyczni, cenią zwięzłość i klarowność. To, że teraz ze sobą rozmawiamy, zawdzięczam Duńczykom. Emigrant dąży do jednoznaczności w nowym języku, musi być zrozumiany, gdy kupuje chleb, mleko, gdy stara się o pracę, załatwia sobie mieszkanie. Minusem jest pominięcie niuansów, pewne wyostrzenie. Gdy rozmawiam z tobą, nierzadko przekładam duńskie sformułowania na polski, może stąd ostrość mojej polszczyzny, zapewne kosztem subtelności. Komunizm trzymał mnie za gardło, demokracja rozwiązała mi język.

W.D.: - Odwołam się do tego, co wcześniej sam napisałeś, że jakoś cię wzbogacił związek z tradycją żydowską, z kulturą, historią Żydów. Odnalazłem takie uwagi w twoich rozważaniach, dlatego pytam, w jakim stopniu ten związek okazał się ważny dla ciebie.

B.Ś.: - Będąc na slawistyce wraz z innymi pracownikami napisałem książkę o dziejach polskich Żydów. W Danii nie było dotąd takiego opracowania. Czytając źródła, zdumiało mnie, jak wielkie i jak dawne były polsko-żydowskie antagonizmy. Chyba w największym skrócie powiedzieć można, że królowie, książęta i władza państwowa byli ekonomicznie zainteresowani istnieniem Żydów na polskich ziemiach, Kościół zaś chyba zawsze był przeciw. Pisałem o formach organizacyjnych polskich Żydów, o ich parlamencie, konserwatyzmie i udziale w polskim ruchu niepodległościowym. To było nader egzotyczne – pisać o tym w Danii, gdzie przeważały inne opinie, jak: Polakom żydostwo jest niepotrzebne, do tego stopnia, że wyrzucili Żydów z Polski.

Powtarzam obiegowy stereotyp, tak myślała duża część starszych emigrantów pomarcowych. Taka była opinia Duńczyków. Przyjeżdżamy do Kopenhagi, uważamy się za polskich Żydów albo za Polaków, przecież w Polsce to jest ważny wybór. Otóż w Danii okazuje się, że bycie Polakiem czy bycie Żydem jest dokładnie tym samym. Duńczykom jest wszystko jedno: „czy nazwiesz siebie Polakiem czy Żydem, to twoja sprawa”. Po prostu, dla nich jest ważne, że jesteś nie-Duńczykiem, człowiekiem obcym, niepotrzebnym. Tutaj, jeżeli następuje pewna refleksja, polega ona na tym: „Co to znaczy być Polakiem w Danii, co to znaczy być człowiekiem zbędnym?”. Dotyczy to także żydostwa. Może w mniejszym stopniu, ponieważ Żydzi zostali jakoś zaakceptowani w Danii, ale, oczywiście, najlepiej być Duńczykiem. Poprzednie polskie emigracje do Danii były biedne, złożone głównie z analfabetów. Otóż emigracja, przynajmniej dla mnie, oznaczała absolutną zbędność. Wyjechałem, jestem niepotrzebny Polakom. Z duńskiego punktu widzenia, który należy poznać, aby się móc zasymilować, także jestem zbędny. Sam także mogłem się bez siebie obejść, popsułem przecież tyle spraw...

Ale życie jest nieobliczalne. Przecież niemało wiedziałem o polskim marksizmie. Po przyjeździe zacząłem studiować w Kopenhadze socjologię kultury, która była wówczas, w latach 1970-tych szalenie marksistowska. To zabawne, na przykład na wydziałowej tablicy ogłoszeń często można było spotkać takie studenckie zachęty: „Kto chce czytać ze mną ‘Das Kapital’ Marksa? Zapraszam (tu adres) w środy i piątki, 14-17. P.S. Nauczycielom akademickim wstęp wzbroniony”. Bo asystentów, wykładowców, profesorów uważano za lokajów kapitalistycznego reżimu, za wrogów. A oni z góry złożyli broń. I ja, wróg socjalizmu, zaczynam studiować socjologię kultury, no bo chcę dokończyć to, co zacząłem w Warszawie. Wokół mnie szał marksistowski, studenci z zapałem wykrzykują to, co w Polsce w marcu ’68 mówił Gomułka i „Trybuna Ludu”, zaś duński, mieszczański rząd przedstawia im te same legalistyczne argumenty, które my, demonstranci głosiliśmy na strajkach i studenckich wiecach w Polsce. Patrzałem na to i szeptałem: czy to naprawdę jest racjonalistyczny Zachód? Dlaczego to, co zostawiłem w Warszawie, tutaj jest najmodniejsze? Studenci pytali mnie z nadzieją o polski socjalizm, nie wyobrażali sobie bowiem, że można być jego wrogiem. Mogłem się rozpoznać w ich naiwności. Ja też taki kiedyś byłem. Pierwsze, najlepsze kontakty były zatem oparte na nieporozumieniu, opisałem w moich notatkach kolegę z socjologii, rewolucjonistę Bernharda z którym połączyła mnie pierwsza w Danii, gorąca przyjaźń. Jej kamieniem węgielnym był Trocki, wiele o nim rozmawialiśmy, aż nauczyłem się lepiej języka i wytłumaczyłem Bernhardowi, że ja jestem antytrockistą, gdy on był za. To był koniec naszej przyjaźni. Wiesz, nieznajomość języka nie zawsze jest rzeczą złą. Ale z czasem chyba wszyscy studenci zrozumieli, co mówię i stali się wrodzy. Gdy po skończeniu studiów strarałem się o pracę na socjologii, otrzymałem pismo, stwierdzające, że jestem wrogiem socjalizmu (skoro porzuciłem Polskę) i dlatego nie otrzymam pracy na uniwersytecie. W Warszawie powiedział mi to prorektor Rybicki, tu było jego duńskie echo. Przekonałem się wówczas, że socjalizm naprawdę jest ruchem międzynarodowym. A także, że myliłem się, sądząc, że jestem niepotrzebny. Byłem potrzebny i w Polsce i w Danii. Jako wróg.

Następnie wybawieniem z iluzji „niepotrzebności”okazali się Polacy, choć mnie przecież wygnali. Zorganizowali „Solidarność”, co spowodowało, że zwróciły się do mnie duńskie gazety. Pracowałem wtedy na slawistyce. Pisałem do największej wówczas gazety, do „Politikena”. Mój pierwszy artykuł był o podziemnej „Respublice”, którą wspomniałeś. 3 lub 4 numer tego kwartalnika przypomniał podróż do Polski Georga Brandesa i jego odważne zachowanie się wobec rosyjskiej cenzury. Opisałem to.

Duńczykom bardzo się spodobało, że ich intelektualiści pomagają, choć zza grobu, polskim dysydentom. W tym okresie, także na skutek powstania „Solidarności”, tzw. postępowa inteligencja duńska (i zachodnioeuropejska) czuła się bardzo niepewnie. Nie mogła już bezkrytycznie chwalić komunizmu, skoro zaczęli go zwalczać robotnicy. Nic o tym nie wiedząc, trafiłem moim artykułem w dziesiątkę, wskazałem to wyjątkowe miejsce duńskiej kultury, które miało barwę wolności. Kilka razy zapraszano mnie do telewizji i radia. Ale nie wierzyłem w siebie jako emigranta politycznego, który ma coś do udowodnienia. Przecież nikt mnie nie żegnał ze łzami na Dworcu Gdańskim, nie wzywał do wierności Sprawie. I sądziłem, że jestem poza tym wszystkim. Pozostał Gombrowicz, a potem przyszedł Kierkegaard.

Kierkegaard i Gombrowicz

W.D.: - Kiedy zetknąłeś się po raz pierwszy z dziełem Kierkegaarda? Czy to było jeszcze w Polsce?

B.Ś.: - Już w Polsce słyszałem o Kierkegaardzie. Czytałem jego prace w tłumaczeniu Iwaszkiewicza – pierwsze chyba wyszło pod koniec lat sześćdziesiątych – „Bojaźń i drżenie”. Oczywiście niewiele z tego rozumiałem, zresztą Iwaszkiewicz nie ułatwiał zadania, pisał o dziwnym, ciemnym i kłopotliwym filozofie duńskim, co stało się w kraju wzorem mówienia o Kierkegaardzie. To wszystko raczej odstręczało, chociaż tłumaczenie Iwaszkiewicza było piękne literacko, ale niezbyt wierne. No, ale ja pojechałem do Danii, żeby czytać Gombrowicza, nie Kierkegaarda. Sprowadziłem sobie nawet wszystkie dzieła Gombrowicza, wydane przez „Kulturę” i namiętnie czytałem. Wykorzystywałem każdą wolną chwilę, a w soboty i niedziele całe dnie. W Polsce myślałem o spotkaniu z Gombrowiczem – ale spóźniłem się...

W.D.: - Dość powszechnie traktuje się Kierkegaarda jako melancholijnego intelektualistę, wybitnego filozofia i ekscentrycznego człowieka, takiego „oryginała”, który ceni tylko słowo, a za nic ma czyny. Ironistę, któremu świat odpłaca niezrozumieniem i wzgardą. Ten stereotyp ma chyba jakieś uzasadnienie, nie wziął się z niczego. W swoim eseju przywołujesz na dowód niezrozumienia życia i dzieła Kierkegaarda pracę Joakima Graffa, którego biografia „SAK” była wielokrotnie nagradzana. Powiedz, kim jest dla ciebie Kierkegaard jako intelektualista, jako człowiek myśli? Jak go widzisz na tle galerii mistrzów i dzieł jego epoki.

B.Ś.: - Zacząłem go czytać, będąc na slawistyce. Gdzieś napisałem, że szukałem w uniwersyteckiej bibliotece dzieł Konopnickiej a znalazłem Kierkegaarda, ale tak rzeczywiście było. Wpierw zacząłem czytać jego „Dzienniki”, fragmenty przetłumaczyłem dla Giedroycia. To, co pisał w „Dziennikach” mnie ujęło – pomyślałem, że on jest, no, może nie Żydem, ale też jest emigrantem w Danii (niedawno ukazała się praca amerykańskiego badacza, traktująca Kierkegaarda jako intelektualnego uchodźcę). Całe otoczenie duńskie w tym czasie – to się dopiero teraz zmienia - było szalenie wspólnotowe, grundvigiańskie, zarówno mentalnie jak i socjologicznie, filozoficznie zaś pod wpływem Hegla. Tymczasem Kierkegaard odrzucił Hegla, a Duńczykom mówił: „istnieje jedynie hiin Enkelte, jednostka, osobny mieszkaniec Danii”. Co oczywiście nie oznacza, że jednostki nie mogą ze sobą współpracować. W ocenie dzieła Kierkegaarda kolektywiści - zarówno polski komunista jak i zachodni socjaldemokrata - bardzo są do siebie podobni. Redukują bowiem człowieka właściwie tylko do potrzeb materialnych – jedzenia, picia, spania – i niewolniczego instynktu pracy. W takim otoczeniu zaczynam czytać Kierkegaarda, który mówi mi, że wszelki kolektywizm jest czymś ohydnym, wstrętnym, że każda partia, która mówi w imieniu swoich członków, popełnia nadużycie. Że naprawdę żyje jedynie jednostka.

W.D.: - Czym ujął cię Kierkegaard?

B.Ś.: - Pomijałem wówczas jego teologię. Hegel to zwarta skała, Kierkegaard – przeciwnie, jest jak strumień, wiecznie otwarty, który płynie tam, gdzie chce i drąży tę skałę. Sądzę, że właśnie sadowiąc go w kontekście komunistycznym, który pamiętałem z Polski oraz w duńskim – socjaldemokratycznym, o którym mówiłem przed chwilą – dawał wytchnienie, mówił: „Do diabła! Ty-jednostka możesz wszystko. Możesz dojść do Boga, możesz poznać Prawdę, tylko musisz się postarać”. Dla niego wszystko jest otwartą, niezmordowaną pracą jednostkowej świadomości.

W.D.: - Czy Kierkegaard był myślicielem osobnym? Kimś takim jak Sokrates...

B.Ś.: - Kierkegaard nigdy nie uwierzył ani w demokrację (z którą Sokrates miał śmiertelne kłopoty), ani w komunizm, odrzucał wszelką myśl wspólnotową wysuwającą masę, kolektyw przed pojedynczego człowieka. Skoro dzisiaj jesteśmy nomadami, ludźmi wygnanymi, a emigracja stała się stanem naturalnym coraz większej ilości ludzi, to biblią każdego z nas powinny być pisma Kierkegaarda. Mnie mówił tyle: „Nie trap się emigracją. Możesz w każdym momencie życia, w każdej sytuacji być sobą, możesz rozwijać się w każdej sytuacji”. To jest w nim ujmujące – jego nie można zainspirować akademicką dyskusją, ponieważ odrzucił autorytet akademii. Podobnie krytykował pastorów i kościół duński, mówiąc im: „wykorzystujecie własną władzę, usiłując zwabić ludzi do kościoła, ale przecież Chrystus postępował inaczej”. Opowiadał się po stronie żywego Jezusa, cierpiącego i przegranego. To jest bardzo ważne dla Kierkegaarda, on jest ideologiem przegranych. Oczywiście na modłę chrześcijańską, według stwierdzenia „ostatni będą pierwszymi”. Ale nie był samotnikiem, codziennie wybiegał na miasto, żeby, jak powiadał, „zażyć ludzkiej kąpieli”. Wtedy chwytał znajomych za guzik i zadawał im różne pytania. W pewnym momencie porzucał ich i biegł do domu, bo coś chciał zanotować... Nie uważał, że kontakty nie są potrzebne, nie chciał być kimś, kto wiedzę czerpie tylko z książek.

W.D.: - No tak, ale wiek XIX widział w zmianie, w zdobyczach wiedzy i techniki dobro absolutne, triumfalny pochód światła postęp nie znający wahań i nie mający kresu. Wydawało się przy tym, że jeśli jest to proces na wskroś demokratyczny, to że urzeczywistnia się w nim powszechna równość i wolność. Wszelako chwalona tak nowoczesność była postrzegana nie tylko jako epoka zwycięstwa liberalnych praw i zasad naukowego pozytywizmu. Widziano w niej również epokę rozpadu alienacji, kryzysu. Zarówno filozofia, jak socjologia pełne są cywilizacyjnego pesymizmu, usiłują pokazać drogi wyjścia ku innym formom egzystencji. Według Kierkegaarda, epoka w której przyszło mu żyć to epoka zaniku: „Cała Europa pracuje nad demoralizacją – pisał – a w Kopenhadze stosunki są tak miniaturowe, że moje obserwacje i obliczenia potrafią im w pełni podołać. W niewielkiej Danii autor „Bojaźni i drżenia” odnalazł „kompletny preparat”. Jak należy rozumieć te wszystkie słowa?

B.Ś.: - Dla Kierkegaarda postęp był, jak ironizował, pragnieniem, aby zrobić jeszcze jeden krok, aby wyprzedzić tego, kto idzie przed tobą. Demoralizacja, o której mówi, to nihilizm, czyli uznanie, że potrzeby człowieka wewnętrznego są identyczne z pragnieniami zewnętrznego. To zatarcie fundamentalnej dystynkcji. Irytowało go, że w Danii ludzie kultury i kościoła łączą wiarę z nauką i z pragnieniem władzy, a także z technologicznym rozumem. Filozof zachęcał jednostkę (którą może być każdy z nas), aby nie poddała się nihilizmowi takiego połączenia.

W.D.: - Czy Kierkegaard jest dla ciebie prekursorem nowoczesnego intelektualisty?

B.Ś.: - Jak najbardziej. Coraz ważniejszy wydaje mi się podział na „człowieka wewnętrznego” i „zewnętrznego”. Mnie Kierkegaard podpowiada, że choć istnieją rewolucje społeczne i zmiany technologiczne, to co najciekawsze dzieje się w twoim wnętrzu i to jest też jedyna rzecz, za którą możesz i powinieneś być odpowiedzialny. Interesującą aplikację tej postawy znalazłem u Kafki, który był namiętnym czytelnikiem Kierkegaarda, zresztą był krnąbrnym czytelnikiem, ale niewątpliwie pilnym. Aktualny i ważny pozostaje również kierkegaardowski postulat poznawczy: jak patrzeć na świat, jak przeżywać świat, jak go opisywać i kim być wobec świata.

Kierkegaard wyraźnie pisze, że w każdej komunikacji z innym człowiekiem najważniejsze jest nachylenie ku innemu, a nie skupienie na sobie-nadawcy. Nadawca powinien zniknąć. Otóż jak uważniej popatrzymy na Kafkę, na „Przemianę”, to zobaczymy tam ruch kierkegaardowski. Gregor Samsa, bohater „Przemiany” zamienia się w coś, czego Żydzi nienawidzą, bo w żydowskim doświadczeniu, w żydowskiej religii, zwierzęta, w odróżnieniu od idei greckich i rzymskich, od „Metamorfoz” Owidiusza, są czymś godnym pogardy. Jest to świat niższy z definicji. Kafka dysponujący doświadczeniem żydowskim, przemienia – co także oznacza metamorfozę - swojego Samsę w insekta, czyli w coś, co jest najgorsze. Ale jak wiemy – w mistycyzmie żydowskim, spotkanie z Bogiem może zarówno oznaczać ruch wertykalny w górę, jak i w dół. Degradacja, która jest tak ważna we wszystkich dziełach Kafki (i dla niego samego) – jest tutaj sposobem na ocalenie duszy. Czy Kierkegaardowskie pseudonimy nie są podobną „degradacją” autora, zniesieniem jego autorytetu? Czy wiesz, że Duńczyk wpłynął także na Gombrowicza, który poświęcił mu jeden ze swoich „wykładów filozoficznych”. Zachował się rysunek Gombrowicza przedstawiający drzewo filozoficzne. Pień tego drzewa jest oznaczony nazwiskiem Kierkegaarda.

W.D.: - Czy może istnieć prosta droga od Kierkegaarda do Gombrowicza?

B.Ś.: - Ta droga nie jest prosta, ale niewątpliwie mają wiele wspólnego. Moim zdaniem u Gombrowicza dominuje konsekwentne przekonanie o wielkości człowieka-jednostki. Niekiedy zamiast o człowieku pisze o Polaku, krytykuje tego Polaka, ale to jest w gruncie rzeczy, moim zdaniem, kierkegaardowskie wyzwanie – jak odrzucisz polskie, kolektywne ograniczenia, to popatrz, jaki możesz być wspaniały. Niosąc ten bagaż refleksji nad polskością, Gombrowicz stał się chyba największym patriotą. Bo co było – i jest – ograniczeniem Polaka? Odpowiadał: imitacja innych Polaków, zamiast szukania własnego losu. W „Pornografii” analizuje ten proces upodobniania się do siebie, czyli - zatracania siebie - podczas wojny i choć był wtedy poza krajem, jego książka mówi, moim zdaniem, więcej od opisów świadków, a także socjologów i historyków. Przecież gwałt był nie tylko od Niemca, także po drugiej stronie. Napadnięci, aby przeżyć, zaczęli naśladować zachowanie okupanta – zaczęli walczyć z nim. Aby walka była zwycięska, dorośli muszą zmusić młodych do imitacji swoich zachowań. Gombrowicz nie mówi o zbrodni niemieckiej – ale o gwałcie czynionym przez Polaków, posiadających autorytet dorosłości i pozycji społecznej – na innych Polakach, ludziach młodych, wchodzących w życie. Tej socjologii oporu nikt poza nim nie opisał. Zresztą zabójstwa w „Pornografii” można także wpisać w koncepcje „kozła ofiarnego” i „imitacji” Rene Girarda...

W.D.: - W swoim eseju zastanawiasz się jak Kierkegaard potrafił godzić przesłanie miłości z wykluczeniem Żydów z jej wspólnoty. Nie będę powtarzał tu twoich argumentów. Chciałbym raczej odnieść się do społecznego kontekstu jego postawy. Jak w czasach Kierkegaarda postrzegano Żydów?

B. Ś.: - Zacznę od krótkiej opowieści o współczesnej Danii. Niewiele osób wie, że w 2004 roku otwarto w Kopenhadze pierwsze muzeum poświęcone historii duńskich Żydów. Zaprojektował je słynny Daniel Libeskind, zresztą w zupełnie innym stylu, niż swoje wcześniejsze muzeum Żydów w Berlinie. Interesująca rzecz: jeden z pokazywanych na wystawie filmów video mówi o losach diaspory żydowskiej na przestrzeni ostatnich kilku stuleci, opowiada także o żydowskiej imigracji 1968-71 z Polski. Stała się ona częścią historii Danii. Jednocześnie wydarzenia Marca’68 należą do polskiej historii... my, uchodźcy z Polski należymy zatem do dwóch historii, do dwóch narodów, czego przecież tak bardzo chcieliśmy uniknąć w 1968 roku... Muzeum umieszczone jest w części dawnej biblioteki królewskiej. Libeskind przejął przestrzeń ograniczoną wielowiekowymi grubymi murami, spotykającymi się ze sobą łukami gdzieś wysoko, tam, gdzie nie możemy dotrzeć. Pomiędzy solidne filary wbudował pochyłe korytarzyki z lichego materiału, prawie dykty. Chodzimy po krzywych podłogach, chwiejemy się, łapiemy ścian dla utrzymania równowagi. Ten brak równowagi i materiał „na chwilę”, jakby swój dom należało za moment opuścić - oto symbol żydowskiego losu. Niektórzy mówią także o aluzji do chybotliwych łodzi rybackich, na których Duńczycy transportowali Żydów do Szwecji podczas wojny. Wspomniany film opowiada o tym, że duńscy królowie, aby wzbogacić kraj, zapragnęli jakieś 400 lat temu sprowadzić do Danii Żydów sefardyjskich, którzy byli powszechnie uważani za mądrzejszych i bogatszych.

Przyjechało kilka rodzin, ale szybko wyjechały; kraj nie był atrakcyjny. Zaczynają zatem napływać Żydzi aszkenazyjscy (niektórzy z nich przybierają sefardyjskie nazwiska) i otrzymują pozwolenie na osiedlenie się. W większości Duńczycy są Żydom niechętni, ograniczają ich prawa, organizują pogromy, jeden ze słynniejszych w 1819 roku w Kopenhadze, w tym samym tygodniu przyjeżdża Hans Christian Andersen do stolicy i będzie świadkiem zdziczenia. Kierkegaard ma wówczas 6 lat. Wprawdzie osłabiają duński antysemityzm idee rewolucji francuskiej, Żydzi nawet otrzymują formalne prawa, zrównające ich z Duńczykami, ale w rzeczywistości niechęć nadal istnieje, choć nazywa się ją, także dzisiaj, „małym antysemityzmem”, w głębokim przekonaniu, że mały naród nie może uczynić wielkiego zła.

Ale kościół jest luterański, a Luter, jak wiadomo, wpierw tolerował Żydów, pod koniec życia wzywał do atakowania ich i muzułmanów. W wydanym w 1543 roku pamflecie „O Żydach i ich kłamstwach” zaleca palenie szkół żydowskich i synagog, burzenie domów, zabijanie rabinów, jeżeli próbują nauczać religii... Dla wielu Duńczyków te zdania były także wskazówką w 19-tym wieku. Kierkegaard był gorliwym, choć nie bezkrytycznym czytelnikiem Lutra. Przejął dwoistość jego przesłania, twierdząc, że Żydzi są przesłanką chrześcijaństwa i – jego zaprzeczeniem. Przywołuję w moim artykule wspomniany pamflet Marcina Lutra, w którym nawołuje do pogromu Żydów: „Zatem palcie ich domostwa, wypędzajcie ich na pobocza dróg, niech znikną nam z oczu”. To Lutrowskie wezwanie oczywiście przekładało się w Danii na życie ekonomiczne, gdzie zarówno z Żydami handlowano jak i próbowano ich wykorzystać, marginalizować. Po drugiej stronie istnieli Żydzi zasymilowani – to jest zresztą ogólnoeuropejski ruch, związany z oświeceniem żydowskim Haskalą, napędzany ideami demokratycznymi... Kierkegaard – rycerz „życia wewnętrznego jednostki”, jest wrogi zarówno kupieckiej pogoni za pieniądzem, za „materią” oraz demokratycznej organizacji życia społecznego - jest przeciw partiom, parlamentom, masom... Często tę niechęć formułował w atakach na Żydów. Ale nie znalazłem w archiwach oskarżenia go o antysemityzm przez jego krytyków i polemistów. Widocznie antysemityzm także przez nich był akceptowany.

Holokaust i histeria

W.D.: - Czy Holocaust był więc konsekwencją wyłącznie niemieckiej drogi rozwoju, którą nie podążyło żadne inne państwo europejskie? Czy też zbrodnia Holocaustu wykracza poza partykularną historię niemiecką, czy Holocaust to nie tylko rozdział historii Niemiec, ale również rozdział historii nowoczesności, jej kolejny niedokończony projekt: „Gdyby nie nowoczesność ze wszystkimi jej osiągnięciami, Holocaust, do którego doszło za sprawą Niemców, byłby nie do pomyślenia” – to uwaga Zygmunta Baumana, który na kartach „Nowoczesności i zagłady” powtarza na różne sposoby: „Wina Niemiec nie jest i nie może być wyłącznie niemiecką sprawą, ponieważ Niemcy dopuściły się tej zbrodni nie z powodu tego, co ich od nas różni, lecz tego, co jest nam wszystkim wspólne”.

B.Ś.: -Moim zdaniem on ma na pewno rację. Zakładając okulary nacjonalisty chętnie mówimy, że jedynie Niemcy byli winni, bo to jest dogodne dla tych wszystkich, którzy nie są Niemcami. A jak w takim razie potraktować żyjących Niemców? Jeżeli jest coś, co cechuje Niemców jako Niemców, również obciąża to potomków hitlerowców. I na wieki uniewinnia innych. Obecnie pojawia się coraz więcej dokumentów, mówiących o współwinie chyba wszystkich krajów europejskich w Holokauście. I o szkaradnych próbach wybielenia tych win.

W.D.: - Pamiętasz, co przed kilku laty o Holocauście napisała Agnes Heller przywołując opowieść o Kainie i Ablu: „Naziści chcieli uczynić Żydów Ablem, aby nie pozostał po nich żaden ślad. Podział ról obowiązuje po wsze czasy – Abel jest Ablem, Kain – Kainem. Istnieje niewinność i wina”.

B.Ś.: - Moim zdaniem, postawa Agnes Heller, która w tym samym artykule dzisiejszych Niemców obarcza winą za działania dziadków czy ojców, jest nieuprawniona. Czy znaczy to zresztą, że raz Kain – zawsze Kain, a może także, iż wczorajszy Abel może stać się Kainem, co zarzucają Izraelowi jego krytycy? Natomiast jeżeli Heller chce powiedzieć, że zawsze istnieje przemoc i zbrodnia, że zawsze jest kat i ofiara, to zgadzam się z nią. Niewątpliwie ma rację Bauman. Podstawowe zło rodzi każdy porządek społeczny. Jeżeli szukamy zbawienia w nowych prawach i regułach, które przyjęte przez nas wszystkich, jako społeczeństwo, mają wyeliminować zło – jest to iluzja i chyba po doświadczeniach XX wieku z góry należy to odrzucić, jako wzór porządnej refleksji. Pozostaje droga Kierkegaarda, Kafki, Gombrowicza – autorefleksja, refleksja nad autorefleksją itd., to ciągłe myślenie, nie tylko o tym, czy inni nam mogą wyrządzić zło, lecz o tym, w jakim momencie ja mogę przyczynić się do dobra. W istniejącej po polsku książce Safrańskiego o pojęciu zła, nie ma, o ile pamiętam, pytania o to, co jest złem dla Kierkegaarda. Co bowiem jest złem, co jest dobrem dla człowieka wewnętrznego? Oba fenomeny są złączone pętlą dialektyki. Hiob osiągnął wyżyny duchowego samopoznania właśnie dlatego, że Bóg pozwolił szatanowi na dręczenie Hiobowego człowieka zewnętrznego.

Często mówi się, że człowiek wewnętrzny, czyli nasza duchowość, rośnie, gdy ginie ten drugi. Paweł pisze w drugim liście do Koryntian (4,16): „nie poddajemy się zwątpieniu, chociaż bowiem niszczeje nasz człowiek zewnętrzny, to jednak ten, który jest wewnętrzny, odnawia się z dnia na dzień”. Kierkegaard zakładał stałe, delikatne współdziałanie ciała, ducha i duszy. Jego atrakcyjny esteta jest dobrym, pociągającym adwokatem człowieka-przede-wszystkim-zewnętrznego. Ciekawe, że skrajnie radykalną – a może jedynie realistyczną? - wykładnię dialektyki „wnętrza” i „zewnętrzności” znajdziemy u rywala Kierkegaarda, w Andersenowskiej baśni, zatytułowanej „Cień”. Pamiętasz? Izolowany w swoim pokoju, skupiony na rozmyślaniach o „dobru, prawdzie i pięknie” uczony jest właśnie człowiekiem wewnętrznym. Rezultat swojej pracy chce podarować czytelnikom. Jego cień pragnie jednak pieniędzy, ziemskich zaszczytów i królestwa. I właśnie cień, człowiek zewnętrzny, osiągnie swoje największe, wymarzone dobro – rękę królewny - dopiero po zabójstwie uczonego, swojego człowieka wewnętrznego.

Tłumacząc dzieła Kierkegaarda, opatrzyłem je esejem, któremu nadałem tytuł „Dar”, ponieważ jestem przekonany, że Kierkegaard, pomijając jego nieszczęście antysemickie, które głośno propagował, w gruncie rzeczy był nosicielem daru – uwagi skierowanej na innego, tego co nazywamy respektem, a co tłumacząc etymologicznie, oznacza ponowne spojrzenie. Powiadał: „nie ja powinienem być najważniejszy, ale ten z kim rozmawiam”. To jest różnica między dobrem i złem, której rozpoznanie jest w naszej mocy.

W.D.: - Dlaczego chcesz pominąć „nieszczęście antysemickie” Kierkegaarda. Przypominasz sobie wymianę korespondencji między Scholemem i Arendt po ukazaniu się jej „Eichmana w Jerozolimie”? W tym sporze jesteś po czyjej stronie? Czy do końca zgadzasz się z tezą o banalności zła? Z tego sformułowania, jak pamiętamy, Arendt wysuwa zarzut bezmyślności. Eichman był zły, ponieważ nie myślał. Zdaniem Baumana z eichmanowej historii można wysnuć zgoła inną lekcję: o racjonalności zła.

B.Ś.: - Jedno nie wyklucza drugiego. Chociaż sami jesteśmy bezmyślni, istniejemy w ramach mechanizmu społecznego, który odznacza się racjonalnością. W tej dyskusji brał udział nie tylko Scholem, ale także Buber. Otóż w moim wspomnieniu o tej debacie zachowałem przekonanie, że Arendt nie tyle sądzi, że zło jest banalne, ile że zło czynią banalni, zwykli ludzie. Buber stwierdził, jeżeli dobrze zapamiętałem, że nie należy skazywać Eichmana, ponieważ na mocy wyroku stanie się swoim przeciwstawieniem, czyli męczennikiem. Buber twierdził przy tym, że w ogóle nie potrafi zrozumieć Eichmana. W tym sensie odrzucał chyba banalność, czyli potoczność, powszechność jego postawy, nie potrafił zrozumieć kogoś, kto czyni takie zło.

W.D.: - Nowoczesność zagubiła pojęcie zła radykalnego, diabła działającego w historii. Tak rozumiane zło albo znikło całkowicie, albo zmieniło się w coś zewnętrznego, co nie ma dostępu do nas. Radykalne zło istnieje w świecie, w którym powtarzamy „Boga nie ma”.

B.Ś.:- Na tym polega postawa nihilistyczna. Radykalnym złem było, że zbiorowa odpowiedzialność, którą antysemici obłożyli Żydów, nie była sumą odpowiedzialności indywidualnych. Że nie można było wskazać na konkretnego Żyda i powiedzieć: ty odpowiadasz za to i za to, a ktoś drugi za coś innego. Wówczas możnaby indywidualnie weryfikować te oskarżenia i wykazywać ich absurdalność. Właśnie dlatego antysemici wybierają kolektywną odpowiedzialność, czyli zło.

Z drugiej strony problem radykalnego zewnętrznego zła, to fenomen histerii (nie historii) żydowskiej. Jeżeli mówię ostro, to dlatego, że pominięto tutaj perspektywę przeciwnika, zapewne w obawie, że oznacza to usprawiedliwienie Shoah. Moim zdaniem, odtworzenie spojrzenia wroga zbliży nas do prawdy, umożliwi ujęcie bez histerii i demonizowania. Mam jednak wrażenie, że w historiografii żydowskiej wciąż dominuje perspektywa Hiobowa (którą przyswoi sobie później chrześcijaństwo), pomijająca myślenie i motywacje wroga.

Bruno Bettelheim był tu w pewnym sensie wyjątkiem. Napisał w jakimś starym numerze „Encountera” (grudzień 1978), poświęconego Holokaustowi, że Hitler wykorzystał tę zbrodnię jako bat i jako marchewkę wobec Niemców. Wszyscy Niemcy wiedzieli o istnieniu obozów, choć może mniej o konkretnym działaniu, zatem ich istnienie dyscyplinowało społeczeństwo, dławiło potencjalny krytycyzm; podobnie działały gułagi w systemie komunistycznym. Ponadto, większość niemieckich Żydów miała ładne mieszkania, banki, biura, fabryki... Bettelheim twierdzi, że na skazaniu jednej żydowskiej rodziny obłowiło się conajmniej pięć niemieckich. Przecież podobnie było w Polsce, w Marcu ’68: także chodziło o żydowskie mieszkania i posady. Widok Żydów zawsze budził dysonans poznawczy. Często mówiono - to są ludzie wygnani ze swojej ojczyzny, pozbawieni „legitymacji istnienia”, wyznający „gorszą” religię, mający „gorszą” historię, będący gośćmi na mojej ziemi – ale wielu z nich żyje lepiej ode mniej. To wywoływało wściekłość, upokarzało. Przecież w Polsce nadal wydaje się, że wystarczy Żyda „obedrzeć” z polskiego nazwiska, aby ujawnić jego brak uprawnień do bycia na tej ziemi, do zajmowania stanowisk, do pracy...

Ujawnienie tej psycho-socjologii jest nie tylko potrzebne Żydom – ale także z pewnością Niemcom, Polakom, Duńczykom. Bo to ich problem: dlaczego zadroszczę Żydom, czyli - dlaczego jestem niezadowolony z własnego życia? Czy jest to moja wina – a jest to bardzo trudne wyznanie, czy raczej kogoś innego – tego, kogo obdarzę niebezpieczną godnością kozła ofiarnego?

Historia holocaustu spisana przez Żydów jest opisem histerycznym, ponieważ czyni z wydarzenia historycznego – unikalne, niepowtarzalne. Ja zaś jestem przekonany, że to jest wydarzenie historyczne, i o to mam częste konflikty z moimi żydowskimi przyjaciółmi. Twierdzą oni, że to fałszywa diagnoza. Natomiast ja mam poczucie, że żydowskie widzenie jest nieuprawnione wobec innym ofiar wojen. Choćbym był jak najbardziej po stronie narodu żydowskiego, nie rozumiem dlaczego z tego powodu mam powtarzać, że tylko oni byli ofiarami. Czy mam prawo stopniować ludzkie cierpienie, aby jakiemuś narodowi przyznać złoty medal? Tak więc odtrącam twierdzenie, że stało się to tylko raz w historii ludzkości. Przeciwnie, sądzę, że doszliśmy do takiego kształtu zła, które będzie się powtarzało. Tylko od nas zależy, czy to zło osłabnie. Może stanie się tak, gdy za Kierkegaardem i Kafką powiemy, że jest częścią każdego z nas, że to etap naszej świadomości, jakieś aporii człowieka wewnętrznego. Może go nie usuniemy, bo jesteśmy tylko ludźmi, ale nieco zneutralizujemy, jeśli praca nad własną świadomością pójdzie odpowiednio daleko. Natomiast na drugim biegunie, tam, gdzie najchętniej osiedla się „człowiek zewnętrzny”, mieszka teoria kozła ofiarnego - koncepcja zła radykalnego.

Wskazujemy wtedy na konkretną grupę lub jednostkę, mówiąc – powtarzam za Rene Girardem – oto postać zła. Tworzymy wówczas podział dualistyczny, „my” - „oni”, i nagle także przeciwnicy zła zachowują się podobnie, imitują siebie. W słowniku Kierkegaarda złem jest sam podział na grupy, jest to zło wynikające z unicestwienia jednostki – także, a może przede wszystkim, w szeregach armii zwalczającej zło. Bo jakie jest rozwiązanie? Musimy zabić kozła ofiarnego, robimy zatem coś złego na źle – czynimy to, co przypisujemy złu. Otóż ta, tak popularna koncepcja – bo do niej odwołujemy się klepiąc frazesy o Rosjanach-niewolnikach, głupich Niemcach, kłamliwych Żydach, przywołując nieprawdziwe zdania o Murzynach czy wyznawcach islamu, oparta jest na etycznym fałszu. Pogardzie wobec innych towarzyszy zbyt pochlebne widzenie siebie. A przecież nie jesteś dobry, jeżeli potrafisz zabić kozła ofiarnego, czyli to, co dla ciebie jest złem. Powinniśmy raczej wybrać perspektywę Kierkegaarda – realistycznie spojrzeć na świat – tak, zło istnieje, ale ja go nie dotknę. Odrzucę rytuał kozła ofiarnego. Choć sam Kierkegaard czasami układał Żydów w postać „kozła ofiarnego”, sądzę, że przeważa u niego myśl o konieczności odrzucenia tej figury...

WD: Czy podzielasz opinię mówiącą, że w XX wieku filozofia polityczna nie dała nam wyczerpującego wytłumaczenia zjawiska totalitaryzmu? Moim zdaniem jest książka, która osłabia to stwierdzenie. Myślę tu o „Korzeniach totalitaryzmu” Hannah Arendt, książce, o której sama Arendt mówiła, że: „powstałą po to, aby ogarnąć współczesne wydarzenia skierowanym ku przyszłości spojrzeniem historyka”. Na stronach tej książki niezmiennie powraca pytanie: co się wydarzyło, jak mogło do tego dojść. W inny sposób podobne pytania stawia w swoich pracach Paul Ricoeur, kiedy mówi o dwudziestowiecznym totalitaryzmach. Zwraca przy tym uwagę na stopniowe, by tak rzec, wtargnięcie niestopniowej grozy, aż do punktu, w którym niejako dochodzi się do granicy. Ricoure twierdzi: „Kierkegaard i Kafka, których należałoby ponownie przeczytać razem, nieustannie krążyli wokół owej tajemnicy dojścia do granicy”. W „Procesie” i „Zamku” zło niejako pełza. Fazy jego rozwoju są nieprzewidywalne, pojawia się ono nagle. Powiedz, jak należy rozumieć ten postulat równoległej lektury Kafki i Kierkegaarda.

B.Ś.: - Arendt i Ricoeur omawiają chyba różne problemy przemocy i reakcji na nią. Autorka „Korzeni totalitaryzmu” mówi o przemocy jako wszechwładzy politycznej. Figura „kozła ofiarnego” zarysowana w jej książce odnosi się chyba wyłącznie do sfery polityki. Arendt szuka remedium na przemoc w zmianie systemu, w demokracji. U Kierkegaarda i Kafki mamy do czynienia z grozą egzystencji, która jest „stała” w każdym systemie, może nawet wzrasta w demokracji. Tutaj syn może stać się kozłem ofiarnym, stając przed patriarchalnym ojcem.

Samo syntetyczne pojęcie totalitaryzmu jest w dalszym ciągu dyskusyjne. Nie jest tak, że istnieje coś takiego na świecie, co się nazywa totalitaryzmem. Kiedy pierwszy raz przeczytałem „Korzenie totalitaryzmu” (czy w ogóle słyszałem o tym), pomyślałem o autorce: głęboko zdesperowana kobieta, która pragnie zaradzić złu, jakie istnieje na świecie. Pierwszy jej odruch to głębokie przerażenie złem, tym co się stało i w nazizmie i w komunizmie, i poczucie, że powinna się temu przeciwstawić. Natomiast jej recepta nie przekonuje mnie, ponieważ ja w dalszym ciągu nie jestem przekonany czy rzeczywiście warto mówić o nazizmie i komunizmie razem wziętych, jako o totalitaryzmach. Moim zdaniem ciekawie jest je rozłączyć, negując jedno i drugie, ponieważ żaden z tych ustrojów porządnemu człowiekowi – porządnemu w tym sensie, że dba o własną świadomość – nie może wystarczać. Czy Arendt rzeczywiście mówi nam coś o źle? Czy aby nie identyfikluje winowajcy ze złem? Fenomenu zła z jego operacjonalizacją? Znowu uwaga ogólna – tam gdzie przerażeni autorzy żydowscy opisują zło – ta uwaga dotyczy także Agnes Heller – robią to często za pomocą idealizacji pojęcia Żyd. W artykule Heller, który był dyskutowany w „Przeglądzie Politycznym”, moim zdaniem w nieuprawniony sposób identyfikuje ona ofiary holocaustu z bezwiną. Zarzuca katom i potomkom katów, że wina jest tylko po ich stronie i jest to wina wieczna. Powiedziałbym - pisze to człowiek przerażony złem, który chce walczyć ze złem, ale pisze zdanie o charakterze ideologicznym. Jestem przeciwny twierdzeniu, że wszyscy Żydzi są bez winy, ponieważ jest to nieprawdziwe. Nie dlatego, że nie chciałbym, żeby Żydzi nie byli takimi właśnie ludźmi, ale dlatego, że całe doświadczenie poucza mnie, że jest to nieprawda. Moim zdaniem, ujawnienie, że jestem bezradny wobec zła jest równie wartościowe...

W.D.: - Powróćmy do Kierkegaarda i Kafki.

B.Ś.: - Obaj panowie K sądzili, że możemy dokonać wyboru, choć nie jest on, rzecz jasna, „wolny”. Gregor Samsa wybiera bycie insektem. Owszem, poniża siebie, ale i nobilituje pogardzanego owada. Czy nie jest to piękna postawa? Zło, które oni widzieli, nie było złem płynącym od innych, złem wskazanym przez socjologię. Oczywiście, społeczeństwo reprodukując siebie, stwarza zło, nieodłączne od reprodukcji każdej władzy.

Kierkegaard i Kafka ukazywali społeczeństwo i władzę jako fenomeny zewnętrzne, kneblujące człowieka wewnętrznego, ale rozwiązaniem dla nich nie jest rewolucja, czy szerzej – polityka. Kafka widzi bezapelacyjnie każdą organizację, nawet tak przytulną jak rodzina, jako źródło zła. To znaczy dla duszy bezkompromisowej – a to łączyło Kafkę i Kierkegaarda – nie ma możliwości przyłączenia się do zła. Dla niej nie istnieje – wbrew czynom większości z nas - możliwość „ucieczki od wolności”, od wyboru, od świadomości jednostki. Kierkegaard znajduje wyjście w pomniejszeniu siebie – chroni się za pseudonimami, za swoją teorią komunikacji, podkreśla stale, że najważniejszy jest odbiorca. Pyta: Kim był Jezus? Był właściwie małym człowiekiem, żydowskim żebrakiem, który chodził od wioski do wioski, od miasta do miasta, i który miał tylko słowo, żadnej władzy. Był anty-władzą, co wciąż jest problemem dla Kościoła.

To jest bardzo ważne. Kafka poszedł jeszcze dalej. Jego bohater porzuca ludzki kształt, ponieważ już w samym człowieku zawarte jest zło. Georg Samsa wydobywa się ze społeczeństwa, prawda? A czy potrafi tego dokonać najsilniejszy, najmądrzejszy z ludzi? Nie, nikt tego nie potrafi, jedynie słabiutki Samsa.

To jest Kafkowska dialektyka poniżenia i pychy. Tak go widzę. Moim zdaniem autor „Przemiany” to ktoś kto, po prostu, za nic w świecie nie chce urazić innego, dotknąć innego. Dla Kafki i Kierkegaarda jednostka jest wydarzeniem metafizycznym.
Polska i Polacy, oglądani z Kopenhagi

W.D.: - Czy zgodzisz się z przekonaniem, że nasze doświadczenie półwiecza po 1939 roku pozostaje dotąd doświadczeniem nie opisanym i nie przeżytym do końca. Jak wiemy rozpoczęta krótko po wojnie praca żałoby została przerwana nie tylko przez nacisk doktryny, przemoc, narastającą grozę. Pisał o tym W. Gombrowicz w „Dzienniku”: „Gdy zbliżasz się z piórem w ręku do gór milionowej męki, ogarnia cię lęk, szacunek, zgroza, pióro drży w dłoni, a twoje wargi nie stać na nic prócz jęku. Ale jękami nie robi się literatury. Ani pustką ? la Borowski. Ani sumieniem ? la ksiądz Andrzejewski. (...) Polak bowiem bynajmniej wojny nie doświadczył. Doświadczył jedynie tego, że wojny nie da się doświadczyć – mówię, doświadczyć w pełni, wyczerpać – i tego, że wraz z pokojem powraca natychmiast inny wymiar, ten normalny (...) stosunek ich (Polaków) do wojny został sfałszowany. Ujęto to w trybie konwencjonalnym: «wielkie» przeżycie, więc trzeba z niego wyciągnąć wielkie wzruszenie i wielką naukę. Kto ich nie wyciągnie, jest podły. Ponieważ nikt nie mógł wyciągnąć, więc wszyscy poczuli się podli, a gdy poczuli się podli, wpadli w lekkomyślność. (...) W rzeczywistości ukończenie wojny zastało ich przewróconymi, ogłupiałymi, wypróżnionymi. (...) I na tę pustkę w nich spadł marksizm”. (W. Gombrowicz, Dziennik 1953-1956, Kraków 1986 (Dzieła, t. 7), s. 326-327). Czy zgadzasz się z tą diagnozą?

B.Ś.: - Uważam, że Gombrowicz ma rację (pomijając niesprawiedliwości o Borowskim) mówiąc, że Polacy są w sytuacji fałszywej. Nie umiemy połączyć wojny z pokojem w jednym zdaniu. Uważamy, że musimy wybrać jeden z członów. Jakby pokój nie zależał od wojny, wojna od okresu pokoju. Gombrowicza konkluzja jest zgodna z tym, co czuję i co widzę w Polsce. Co bowiem straciliśmy w czasie wojny? Iluzje, że człowiek powinien być inny, lepszy? Że, my, Polacy powinniśmy być inni, sami się wyzwolić, ocalić wszystkich, ale nam się nie udało? Sformułowałbym tą konkluzję drastyczniej. Pojęcie żałoby i cierpienia mają sens jeżeli nasz los zbiorowy umieścimy w paradygmacie romantycznym – i właśnie on jest fałszywy, bo zamyka nas w kolektywie, neguje świadomość jednostkową. Wydaje mi się, że los jednostki (Kierkegaardowskiej) jest bardziej pojemny, że człowiek wewnętrzny nie czyni rzeczy na pokaz. Dla niego także wojna jest – lub może stać się - budulcem.

Od chwili przyjazdu do Danii prowokowałem rozmowy o Polsce. Jak oni nas widzą? Bardzo szybko przeżyłem ogromne rozczarowanie: Duńczycy nie cenili nic z tego, co dla nas było wielkie i piękne. Po kilku butelkach Carlsberga byli już mniej dyplomatyczni i wyraźnie mówili: „wasze powstania? Przecież wszystkie przegraliście!”. Pamiętaj, gdyby Niemcy z tą samą zawziętością skierowali wojenną agresję na Duńczyków, zamiast na Żydów, po drugiej wojnie nie byłoby ani jednego Duńczyka. Oni to wiedzą, stąd ta ciągła buchalteria strat i zysków, odsuwająca na bok moralność. Właśnie teraz toczy się w Danii pasjonująca dyskusja, czy kolaboracja z Hitlerem była dobra czy zła? Samo postawienie kwestii jest dla Polaków wstrząsające. Dominuje wśród duńskich historyków postawa oportunistyczna: „nasz kraj jest zbyt mały, aby sprzeciwić się wielkiemu złu”. Najważniejsze zatem, to przeżyć. Gdy to usłyszałem, poczułem się w Danii jak w domu, przecież to było stanowisko mojej matki. Zatem, gdy to jest konieczne, przyłączmy się nawet do zła. Ale Duńczycy odrzucają stwierdzenie, że przyłączając się do zła, ponoszą za nie odpowiedzialność – są przecież „tacy mali”. Naiwnie odrzucają stwierdzenie, że to był wybór. W optyce duńskich historyków wojenna kolaboracja była koniecznością - skoro Bóg powołał do życia Danię, należy ją za wszelką cenę ocalić, nawet za cenę współpracy z Hitlerem. Ten oportunistyczny nacjonalizm określają jako postawę realistyczną. Burzę wywołał duński premier, który nazwał to stanowisko haniebnym. Podkreślił, że gdyby wszyscy tak myśleli, Hitler nigdy nie zostałby pokonany. Historycy, ci samozwańczy fotografowie narodowej mentalności, nazwali go moralistą, oskarżyli o przekroczenie zawodowych kompetencji.

Oczywiście, wypowiedź premiera wiąże się z niesłychaną zmianą polityki zagranicznej, po raz pierwszy od 150 lat Dania wysyła wojska poza swoje ziemie, do Iraku. Dzięki tej wojnie powstał w Danii spór, który zapewne dotrze także do Polski - spór między nacjonalistami i globalistami. Dzisiejszego nacjonalistę cechuje przekonanie, że nie istnieje jedna miara, jedna skala ocen różnych narodów. Duńscy nacjonalistyczni prawnicy, pisarze, historycy, dziennikarze mówią: Dania to przypadek szczególny (s?rtilf?lde), że musimy bronić odmienności duńskiego prawa, duńskiej historii, literatury - jakby narodowe prawo, historia i literatura nie powinny podlegać ocenie innych. A przecież warto zapytać, czy opis historyczny powinien nas także różnić – jak to czyniły wydarzenia historyczne, wojny, rewolucje, napaści?

Patrząc z Danii – a nie mogłem nie patrzeć - kłamstwo polskiego życia, kłamstwo polskiej historii ostatnich 200 lat polega na tym, że będąc lekceważeni przez inne narody, bo słabi (rozbiory, okupacja hitlerowska, później komunizm), tworzymy heroiczne mity o sobie, które nie mają absolutnie nic wspólnego z rzeczywistością. I nie to jest złe, że mówimy o sobie, że jesteśmy zwycięzcy i bohaterscy, ale że przeszkadza to rozwojowi naszej wiedzy o sobie, samoświadomości. Właśnie w Kopenhadze napisałem książkę „Myth and Scholarship” o organizacjach studenckich w Wilnie i Warszawie w pierwszych trzech dekadach XIX wieku. Uderzyło mnie to, o czym polscy historycy nie mówią - że po powstaniu listopadowym, ci jego aktywiści, którzy pozostali w Polsce, nie od razu, rzecz jasna, ale w znaczniej mierze zgłosili się do pracy „dla cara” - do rosyjskich instytucji, do wojska, do cenzury... Dlaczego nie umiemy opowiedzieć tej prawdy o Polaku? Nadal nie potrafimy ująć powstania i kolaboracji, patriotyzmu i agentury w jednym zdaniu – stąd skandal związany z listą Wildsteina. A przecież to coś niezwykłego: około czterdziestu milionów Polaków ma..., właśnie ile - czerdzieści dwie, czterdzieści trzy miliony biografii? Od dawna podwójność charakteryzuje życie wielu z nas, ale nie chcemy tego powiedzieć, a zatem i przezwyciężyć. Wolimy milczenie-kłamstwo, zamiast głośnej prawdy. W dalszym ciągu nie patrzymy na świat realistycznie. Nasza świadomość nie potrafi zaakceptować istnienia Polaka-patrioty, który był tajnym agentem, ani „tajnych współpracowników”, którzy byli – także! - szanowanymi dziennikarzami, historykami, robotnikami, duchownymi, dysydentami... A przecież dopiero uznanie, że taka rzeczywistość istnieje (co nie ma nic wspólnego z akceptacją moralną), może odpowiedzieć na pytanie: kim jest Polak? Ten romantyczny był nader plakatowy. Stąd ogromna rola Gombrowicza, który mówił: przestań być Polakiem romantycznym, przyjrzyj się sobie, zobacz co robisz, właśnie jako jednostka żyjąca w Polsce. A jednostkę rozumiał w sensie kierkegaardowskim: to ktoś, kto ma potencjał samorefleksji czyli potrafi świat zobaczyć takim jaki jest i opisać go, przynajmniej dla siebie. Otóż romantyczne kłamstwo nadal istnieje i ma się dobrze. Ciekawa byłaby dyskusja o historii Polski z udziałem polskich i duńskich nacjonalistycznych historyków... Zapewne byłaby bardzo krótka.

W.D.: - Pozwól, że przeczytam ci teraz fragment następującego listu:
„Do niedużego pokoju prowadziły drzwi obite ceratą, w pustym pomieszczeniu dominowała metalowa szafa, obok stał biały stół, na nim telefon, obok stołu krzesło, przymocowane do podłogi. W pokoju wyczuwalna była niezgoda na wszystko, co się w nim działo wcześniej, teraz i później. Niezgoda ta śmierdziała potem strachu, niezgodą nasycone były ściany pokoju. Bronisław Świderski („Naznaczeni kłamstwem”, „Plus Minus” z 4-5 grudnia) mówi, że nie wolno kłamać, ale on nigdy nie znalazł się w dużym białym pokoju. Świderski nie wie, że aby móc opuścić duży biały pokój, trzeba było kłamać od świtu do nocy, z takim przekonaniem, aby kłamstwo przybrało znamiona prawdy. Świderski nie kłamie, choć przecież wiemy dobrze, że jest uwikłany w rzeczywistość tak jak my wszyscy.

Ale nie wychodzimy nazbyt pośpiesznie z dużego białego pokoju. Gdy Świderski wyjechał do Danii, ja siedziałem w dużym białym pokoju i tłumaczyłem się z tego, że nie wyjechałem. Vis a wis siedział facet mówiący po polsku znacznie gorzej ode mnie. Ale to on był tutaj gospodarzem. A ja nie byłem petentem, nie wiedziałem nawet, jakie przysługują mi prawa. Oczywiście, należy zachować proporcje, kilkadziesiąt lat wcześniej biały pokój był nie do pomyślenia. Tacy jak ja nie mieli prawa istnieć. Całe nasze życie przebiegało w przestrzeni pomiędzy doświadczeniem Holokaustu a doświadczeniem pokoju wymalowane na biało. Historia wciąż wraca do mnie rykoszetem. Do Świderskiego też wraca. Rykoszet ma to do siebie, że słowo użyte w sposób nieuprawniony rani tego, który słowa nadużywa. Nasz problem, mój i Bronisława Świderskiego, polega na tym, że my znamy dobrze historię i nie umiemy się z niej wyzwolić. Mnie gnębi historia białego pokoju. Świderskiego trapi problem Boga. Zachowując proporcje, jesteśmy obaj nieuleczalnie chorzy”.

B.Ś.: - Znam ten list. Jego autorem jest Aleksander Rosenfeld. opowiedział tak na moje kartki z „Dziennika z Polski i Danii”.

W.D.: - Nawiążę do twojej tezy, którą A. Rosenfeld streszcza krótko: „nie wolno kłamać”. Rozumiem więc, że podzielasz przekonanie Leszka Kołakowskiego, według którego „kłamstwo nie jest moralnie dobre również wtedy, kiedy jest dopuszczalne albo wręcz zalecane w imię ważniejszych dóbr”. A może w świecie Zagłady i w świecie Gułagu określenie kłamstwa jako „moralnie niedobrego” po prostu nie ma sensu?

B. Ś.: - Polemika z Rosenfeldem polega chyba na tym, że on rozumie moje słowa jako oskarżenie ofiar, ja zaś wkładam w nie jedynie opis sytuacji, bez osądu. Sam kłamałem oficerom SB w marcu ’68 i nadal uważam, że postąpiłem właściwie. Przecież to oni byli przestępcami. Jeżeli ktoś powie, że jestem kłamcą, bo wówczas kłamałem, zgodzę się z nim. Nie sądzę bowiem, aby romantyczny ideał ofiary, który składa się z samych pozytywów (ofiara jest lepsza od kata, czysta, nigdy nie kłamie itd), był osiągalny w prawdziwym świecie. Oczywiście, można go konstruować – ale kosztem prawdy.

Nie chcę być moralistą. W artykule, z którym Rosenfeld polemizuje, mówiłem tylko tyle: być może, a nawet napewno, kłamstwo bywa konieczne. Ale nigdy, nigdy nie należy go nazwać prawdą. Dystynkcja prawda-fałsz pozostaje w mocy nawet w czasie wojny, Holokaustu... Przecież gdyby tak nie było, nie moglibyśmy powrócić do normalnego życia, prawda?. Powinniśmy przyjąć, że niewinne ofiary Holokaustu są podwójnie tragiczne, bo choć nie z własnej winy, są jednak winne kłamstwa w celu ratowania życia. Tej refleksji brakuje mi w polskiej dyskusji o wojnie. Być może właśnie tego domagał się Gombrowicz w przytoczonym przez ciebie fragmencie.

Stanowisko Kołakowskiego nie jest wypowiedzią moralisty ale, moim zdaniem, stanowiskiem opisowym. Powiada, że przynajmniej z punktu widzenia klasycznej logiki granica między prawdą i fałszem jest odwieczna i że tego nie należy usuwać z naszego życia społecznego. Krótko mówiąc, także ocalenie odbywa się kosztem pewnych wartości, tzn. konflikt wartości istnieje na każdym poziomie i znowu romantyczność polskiego stanowiska jest nieprawdą, kiedy powiada, że ofiary zawsze mają rację. Odnosimy to szczególnie do Polaków, ale niektórzy komentatorzy żydowscy przenieśli to na Żydów i obecną politykę Izraela. Ale czy możemy, powtarzam, usunąć granicę między kłamstwem a prawdą?

W.D.: - Wspomniałeś o swojej matce, która w 1968 roku, wyznała ci po raz pierwszy – że jej matka była Żydówką. Również po wojnie nadal – jeśli dobrze rozumiem twoje słowa – ukrywała kim była, przed swoimi dziećmi, przed znajomymi. Czy również przed sobą? Czy powodował nią strach przed antysemityzmem? Czy lęk przed wspomnieniami tragicznych losów rodzinnych, które łączyły się z obrazem śmierci. Czy potrafisz zrozumieć co nią kierowało, dlaczego nie chciała być sobą, dlaczego wybrała milczenie.

B.Ś.: - Ona nie wybrała całkowitego milczenia (to była rola ojca), jej precyzyjna polszczyzna była ruchomą tarczą, za którą się ukryła. Wybrała wymagającą wiele wysiłku kreację przedwojennej Żydówki jako Polki, podjęła grę z całym społeczeństwem. W przeciwieństwie do ojca który – jak już mówiłem – przeleżał w łóżku 20 lat. Mnie się dziś zdaje, że matce ta gra dawała niesłychaną, ukrytą radość, miała chyba wiele satysfakcji z przekonania, że znowu oszukała Polaków. W jej optyce Polacy byli gorsi od Niemców. Kilka razy rzuciła mimochodem, że Niemcy nie potrafili odróżnić Żyda od Polaka, pomagali im w tym Polacy. Zastanawiałem się często, dlaczego nie wyjechała z kraju. Ojciec był bardzo konsekwentnym rewolucjonistą, do tego stopnia, że walczył ze mną przez wiele lat, ponieważ wracając ze szkoły do domu mówiłem: dostałem trójkę z rosyjskiego. I nie chodziło mu o ocenę tylko o wyrażenie „z rosyjskiego”, miałem mówić „radzieckiego”. Matka broniła mnie mówiąc, że nawet w dzienniczku ucznia wpisany jest język rosyjski. Widzisz, do czego prowadzi fundamentalizm komunistyczny... Wracając do mojej matki – wierzyła, że Polacy zagrażają jej życiu i życiu jej dzieci. Dlatego właśnie nie mówiła nam, że jest Żydówką. Co więcej – nigdy nie opowiadała o rodzinie. Jako 16-letnia dziewczyna przyjechała około 1930 roku z prowincji do Warszawy, gdzie znalazła pracę. Jej młodsza siostra zaangażowała się politycznie. Wstąpiła do Związku Młodzieży Socjalistycznej. Szybko zresztą wpadła, przed więzieniem uchronił ją wyjazd z kraju, polska policja postawiła ultimatum: albo wyjazd, albo więzienie, a wiedzieli, że w więzieniu stanie się jeszcze bardziej radykalna, komuniści to umieli robić. Ciotka wyjechała do Holandii. Jednak nie uniknęła Zagłady. Wiem z dokumentów holenderskiego Czerwonego Krzyża, że złapano ją w Holandii, zrobiła to holenderska policja, przekazała gestapo i w 1943 roku zamordowano w Auschwitz. Podczas wojny z rodziny matki zginęło w obozach 60 osób. Tak więc nie mam z kim porozmawiać o charakterze i umyśle mojej matki.

Matka, z wierzchu czerwona, ateistyczna komunistka, miała jednak jakąś dziwną, prywatną, ukrytą wiarę. Dzisiaj myślę, że jej pesymizm, pesymizm kobiety doświadczonej całkowitą utratą kilkudziesięcioosobowej rodziny w Oświęcimiu, zbliżał ją do Boga Starego Testamentu. On łączył się z Oświęcimiem. Umiał karać swoich i obcych. Nie stawał ponad ludzką etyką wymiany. Za dobro płacił dobrem, nieposłuszeństwo odpłacał złą monetą. On znał życie lepiej od swego młodszego, chrześcijańskiego imiennika, zalecającego postawę bezwarunkowego wybaczania. Co właśnie nie odpowiadało matce. Bo cóż mógł Bóg przebaczenia ofiarować kobiecie, która straciła wszystko? Ale nie była zupełnie odporna na katolicyzm. Przecież prawie całe życie mieszkała w Polsce. Z katolicyzmu przejęła chyba figurę Szatana, względnie rzadkiego gościa w Starym Testamencie. Tam Szatan pozostaje często w dobrych stosunkach z Bogiem, rozmawia z Nim i układa się, chociażby w sprawie Hioba. Szatan chrześcijański był zaś niepartnerski, oddzielony od Boga linią mroku. Nieprzebłaganie zły. To jego imienia potrzebowała matka, by dobrze opisać antysemitów.

W.D.: - Czy dziedziczy się cierpienie i męczeństwo?

B.Ś.: - Nie sądzę. Znowu w zgodzie z Kierkegaardem uważam, że nie można dziedziczyć cierpienia i martyrologii, ponieważ jest to element jednostkowej świadomości.

W.D.: - A czy można dziedziczyć winę?

B.Ś.: - Nie w tym sensie, w jakim Agnes Heller mówi, że kolejne pokolenia Niemców dziedziczą winę za holokaust. To są wszystko konstrukty świadomości, która wpisuje nas do pewnej wspólnoty. Daje nam tożsamość i odrobinę otuchy. Dawniej tożsamość czerpano z wartości pozytywnych, z dumy rodowej, z dziedziczenia dóbr i nazwiska... U Heller to ten sam model, tylko odwrócony. Ty cierpisz tak jak twój ojciec, dziadek, zatem wiesz kim jesteś. Kierkegaard stawiał sprawę inaczej, pytał - skąd w ogóle wiesz, że jesteś człowiekiem? Człowieczeństwo, to pewien sposób myślenia, pewien poziom samoświadomości. To rezultat znacznego wysiłku, a nie każdego na to stać. Zresztą powtarzał to pytanie za Sokratesem, który jak wiesz, domagał się od każdego dowodu na to, że jest człowiekiem, mówił, że powinniśmy go o tym przekonać. Natomiast dzisiaj sądzimy, że skoro urodziliśmy się, to z pewnością jesteśmy ludźmi.

W.D.: - Przez ostatnie lata konfrontowaliśmy się nad Wisłą z historią rozumianą jako żywioł, który ogarnia wszystkich. Myślę tu o Jedwabnem, o Wołyniu, wypędzeniach. Kilka tygodni temu za sprawą listy Wildsteina na czoło spraw wysunęła się sprawa lustracji, obrachunek z PRL, o presją komunizmu. O ile wcześniej mierzyliśmy się z wszelkimi problemami jako zbiorowość o tyle teraz mocujemy się z indywidualnymi losami zamkniętymi w teczkach zgromadzonych w IPN. Jak sądzisz, dlaczego z taką powściągliwością i oporem postępowaliśmy z ubeckimi teczkami. Dlaczego tak postępujemy nadal?

B.Ś.: - Z pewnością decydująca była sprawa politycznych aliansów po przejęciu władzy w 1989 roku. Nie wyobrażam sobie, aby Ameryka, Rosja i Niemcy patrzały spokojnie na polskie wydarzenia. Ponieważ Polska ma na Zachodzie opinię kraju łatwo zapalnego, w dodatku leży w środku Europy, sądzę, że został wywarty ogromny nacisk mocarstw na dysydentów i ludzi ancien regime’u, aby się razem dogadali, aby nad Wisłą był spokój. To porozumienie „okrągłostołowe” zablokowało sprawę teczek. Zresztą, ten, kto zna zawartość teczek, ma władzę nad ludźmi, którzy są w nich opisani. Opublikowanie zawartości teczek odbiera tę władzę.

Ale sprawa „teczkowa” wlekła się tak długo zapewne i dlatego, że Polak boi się prawdy o sobie. To nadzwyczaj ciekawe, że biografii bronimy zacieklej od domu, żony (lub męża) czy pieniędzy. Szczególnie biografii podwójnej, jej ukrytej części. Czy pamiętasz opowiadanie Gombrowicza „Przygody”, o zapiekłej, poruszającej przyrodę nienawiści – tylko dlatego, że narrator z białego koloru stopy wywnioskował, że kapitan okrętu jest „białym Murzynem”, ma zatem podwójną biografię?

Prawda ostatniego półwiecza utrąca poromantyczne wyobrażenia o zwartym kolektywie Polaków. O tym, że zawsze byliśmy jednoznaczni, zawsze ofiarni, zawsze (niewinnymi) ofiarami. Polacy osiągnęli taki stopień skolektywizowanej świadomości, że odtrącili prawdę o sobie. Dla mnie jako pisarza prawda jest najciekawsza w momencie, kiedy mój bohater mówi do siebie: ja także potrafię grzeszyć. Powstaje napięcie, w które tak bogata jest literatura rosyjska, przede wszystkim Dostojewski. To jedna rzecz, a druga, odsłonięta dzięki liście Wildsteina, to pytanie o nasze widzenie komunizmu. Szczególnie po „Solidarności” Polacy chętnie mówili, to był system narzucony. Powtarzano – „my z nim nie mieliśmy nic wspólnego”. Lista Wildsteina przeczy temu. Polacy współpracowali z komunistycznymi władzami. Inna rzecz to skala tej współpracy, sposób w jaki władza nakłaniała, zmuszała do niej, łamiąc charaktery. To są wszystko sprawy ludzkie, których nie należy pomijać, tworząc obraz niesplamionego Polaka. I znowu wracamy do konstatacji Gombrowicza. Polak ma fałszywe zdanie na swój temat. Lista Wildsteina powinna być traktowana jako punkt wyjścia do narodowej dyskusji. Tu się zaczyna prawda. Wszystko inne będzie oszukiwaniem siebie samego. A przecież świata nie oszukamy. Sąsiedzi wiedzą, co o nas myśleć.

W.D.: - Czy można przezwyciężyć przeszłość?

B.Ś.: - Może warto wypróbować receptę Kierkegaarda, bo jest odmienna od używanych. Każdy na własną rękę powinien powiedzieć to i to dokonaliśmy jako Polacy, razem lub z osobna, ale ani wina, ani żałoba nie są dziedziczne. One są wtedy dziedziczne, gdy zgadzam się na ten poziom refleksji i wiedzy, którą reprezentował mój dziad, ojciec, kolektyw Polaków. Natomiast, kiedy powiem: nie, ja mogę zrobić coś innego, wtedy staniemy się lepszym, a przynajmniej bardziej samoświadomym narodem. Wydaje mi się, że każdy Polak jest w stanie udoskonalić swój sposób rozumowania, odczuwania świata. Dopiero wtedy zrozumiemy, że ten, kto jest obok nas, a może to być Polak, Niemiec, Żyd lub Rosjanin ma te same potrzeby samorozwoju. Razem możemy zbudować coś, co będzie lepsze od tego, co tworzymy, poddając się jarzmu romantycznej polskości.

W.D.: - Powróćmy jeszcze do sprawy przezwyciężenia przeszłości. Starzy Grecy po każdej wojnie mówili o zapomnieniu. Rzymianie podkreślali lecznicze właściwości pokoju, który daje zapomnienie. Traktat Westfalski powiadał, że w imię przyszłości musimy zapomnieć wszystkie okropieństwa wojny. Czy ta lekcja przeszłości została w XX wieku zwłaszcza pod koniec zapomniana całkowicie? Nie zapomnimy – taki jest postulat dzisiejszego czasu.

B.Ś.: - Hasło „nie zapomnij” można odnaleźć u żydowskich autorów piszących o Holokauście, także u polskich – tutaj przypomnę choćby aktywizację polskiej dyplomacji po stwierdzeniu, że na Zachodzie używa się sformułowania „polskie obozy koncentracyjne”. Ale jest to na ogół hasło „na wynos”, skierowane pod adresem innego narodu. Swojemu narodowi mówi się najczęściej: „zapomnij o własnych przewinach”. Ogólnie rzecz biorąc, mamy tu do czynienia z interesem władzy, bowiem każda wojna prowadzi ku redystrybucji władzy. Rewolucyjna bądź wojenna legitymacja władzy zawsze jest krucha, zawsze związana ze zbrodniami. Dlatego zapomnienie leży w interesie zwycięzcy. Daje mu gwarancję trwałości panowania. Można zastanowić się, czy wobec tego zapomnienie leży w interesie zwyciężonych. Raczej podzielmy to pojęcie na zapomnienie zwycięzców i zapomnienie pokonanych. Pokonany pyta: jak przegrać i nie poczuć się gorszym człowiekiem, „byłym człowiekiem”, jak bolszewicy nazywali kułaków i kapitalistów lub podczłowiekiem, jak Niemcy określali Żydów? Bowiem Żydzi tę wojnę przegrali. Także z tego powodu, że, jak moja matka, aby przeżyć, musieli przestać być Żydami. Jeżeli zgodzimy się na perspektywę zwycięzców, przestaniemy być ludźmi. Nie, z tym nie można się pogodzić.

W.D.: - Czy Soren Kierkegaard zawładnął dzisiaj masową wyobraźnią. Czy w Kopenhadze można odnaleźć stoiska z t-shirtami z jego podobizną tak jak koszulki z podobizną Kafki w Pradze?

B.Ś.: - Nie, w tej dyscyplinie zwyciężył rywal Kierkegaarda, Hans Christian Andersen, który otrzymał monopol na popularność.
W.D.: - To on jest na t-shirtach?

B.Ś.: - On jest wszędzie za sprawą 200-lecia urodzin. Andersen bardzo pomaga eksportowi duńskiej szynki. To jego sukces zza grobu, wielkie zwycięstwo bajkopisarza, syna praczki i szewca!

:::
Wojciech P.Duda, "Po Śladach", Przegląd Polityczny nr 70 z 1 maja 2005r.

Tematy: -OPINIE-, archiwalia, emigracja, judaica, mitologia, z życia kotów

AddThis Social Bookmark Button

1 komentarzy:

tuje pisze...

Zdumiał mnie cytat z prof. Baumana o zbrodniach i nowoczesności. Nie wiem, kiedy ta myśl powstała - w jakim momencie życia Profesora, ale wzbudza we mnie ostry sprzeciw. Wpadła mi w ręce jakiś czas temu książka-wspomnienie “Powrót z piekła” pani Claire Ly o jej życiu w czasach Czerwonych Khmerów. Myślą towarzyszącą mi podczas lektury było to, że do popełnienia zbrodni gigantycznych nie są potrzebne ani komory gazowe, ani fabryki cyklonu, ani rozbudowane linie kolejow i tysiące wagonów, lokomotyw itp. Wystarczy zwykła motyka.

Nie chciałbym tu uchodzić za jakiegoś odkrywczego badacza, ale zwykłego czytelnika, jednak
obarczanie (czy tłumaczenie) rozmiarów zbrodni przez "nowoczesność" (przepraszam za użycie skrótu myślowego, ale mam nadzieję być dobrze zrozumianym) - to jest jakies pójście na łatwiznę i jakaś próba tłumaczenia natury ludzkiej (jej złej strony) tylko postępem - czy to w zakresie techniki, czy stosunków społecznych.

Do zagłady Ormian czy Khmerów wystarczyły, narzędzia rolnicze, karabiny, głód, choroby i strach. Z wyłączeniem karabinów wszystkie są tak stare jak stara jest ludzkość.

Całej rozmowy z Bronisławem Świderskim, którego tekstów publikowanych w Rzeczpospolitej (rzadko, stanowczo za rzadko) jestem pilnym, choć nie zawsze zgodnym czytelnikiem, jeszcze nie skończyłem czytać, ale już czuję, że to kolejny z Bardzo Ważnych Tesktów.

Pozdrawiam serdecznie.

============StarGateAqua =============

2007-11-25T16:59:00.000+01:00

[799][831]Proszę, pomóżcie mi.
[1541][1567]"PRETEKST"
[1582][1627]- Nadal brak sygnału.|- Wszystkie jednostki są na Ziemi.
[1637][1659]Czy mnie oczy mylą,|czy też przesłona tak jakby...?
[1661][1687]Traciła stabilność.
[1730][1752]Wstrzymać ogień!
[1883][1917]To Schroedinger. Kot, którego|dałam Narimowi z Tollanu.
[1919][1942]- Kot.|- Tollanie mają technologię
[1944][1958]umożliwiającą przechodzenie|przez materię.
[1960][2010]Przy okazji, nie chcieli się|nią z nami podzielić.
[2088][2123]Generale Hammond,|nie znam ziemskich zwyczajów.
[2125][2148]Wysłałem Schroedingera na znak,|że nadchodzi przyjaciel.
[2150][2193]W porządku, Narim.|Tollanie są tu mile widziani.
[2278][2305]Samantha...
[2312][2352]- Miło cię znów widzieć.|- Ciebie też.
[2372][2405]Co możemy dla ciebie|zrobić, Narimie?
[2409][2443]Przynoszę wiadomość|od naszej rady zarządzającej.
[2445][2467]Pułkowniku O'Neill...
[2471][2520]Tollańska kuria oczekuje przybycia|pana i pańskiego zespołu na triadę.
[2522][2552]Czuję się zaszczycony.
[2556][2588]Co to dokładnie jest ta triada?
[2590][2623]Starożytna ceremonia wymiaru|sprawiedliwości. Bardzo czcigodna.
[2625][2656]Więc to jest coś|takiego jak sąd.
[2658][2691]Nie znam słowa "sąd".
[2697][2749]Sąd. Coś jak trybunał. Miejsce,|gdzie rozstrzyga się kwestie prawne.
[2751][2782]Więc tak. Triada jest|podobna do waszego sądu.
[2784][2806]Więc kto stanie przed sądem?
[2808][2841]- Triadą.|- Dobrze, triadą.
[2843][2877]Triada musi zadecydować w sprawie|jednego z waszych przyjaciół.
[2879][2906]- Abydończyka o imieniu Skaara.|- Co?
[2908][2936]- On prosił o waszą obecność.|- Żyje, jest zdrowy?
[2938][2978]Ma się dobrze. Potrzebuje|waszej pomocy podczas triady.
[2980][2999]Gdzie to się odbędzie?
[3001][3030]Naszym celem jest nasz|nowy świat, Tollana.
[3032][3064]Wysłaliśmy was na planetę Noxów.|Na Tollanie nie było wrót.
[3066][3103]Wspólnie z Noxami znaleźliśmy|sposób, by się tam dostać.
[3105][3151]- Oczywiście.|- Są o wiele mądrzejsi od nas.
[3311][3348]- Bardzo ładne.|- Więc zbudowaliście te...
[3350][3376]- Gwiezdne Wrota?|- Tak.
[3378][3409]O wiele mądrzejsi.
[3413][3440]Nasze są większe.
[3848][3859]Co się stało?
[3861][3883]Wasza broń została|unieszkodliwiona.
[3885][3916]- Co?|- Nie działa.
[3921][3960]Możecie dalej ją nosić,|jeśli chcecie.
[3962][3994]Nie sądzisz, że trzeba nas było o tym|uprzedzić, zanim tu przyszliśmy?
[3996][4026]- Nie uznałem tego za istotne.|- Nie idziemy na inne planety
[4028][4051]bez broni, która|umożliwia nam obronę.
[4053][4076]Przed czym|chcecie się bronić?
[4078][4115]- Tollanie nigdy wam nie zagrażali.|- To prawda, O'Neill.
[4117][4142]Nie czuję potrzeby|noszenia tu broni.
[4144][4176]Sądząc po tym, co widziałam|przez ostatnie pięć minut
[4178][4214]nasza broń nie byłaby zbyt użyteczna|przeciwko ich technologii.
[4216][4246]Nie stanie wam się|żadna krzywda.
[4248][4267]Tollanie to gwarantują.
[4269][4321]Czy w przeciwnym razie|gwarantujecie zwrot pieniędzy?
[4326][4349]Tędy.
[4612][4641]To muszą być|nasi goście z Ziemi.
[4643][4665]Witajcie.
[4667][4694]Kanclerzu Travell,|to pułkownik Jack O'Neill.
[4696][4704]Cześć.
[4706][4728]Dr Daniel Jackson.|Major Samantha Carter.
[4730][4748]- Cześć.|- I Teal'c.
[4750][4787]To dla nas zaszczyt, że zgodziliście się|uczestniczyć w triadzie.
[4789][4840]Wasz petent zdecyduje,|które z was będzie archonem.
[4849][4878]Petent?|Archon?
[4884][4897]Daniel?
[4899][4944]Z całym szacunkiem, ale Narim niezbyt|dokładnie wytłumaczył zasady triad.
[4946][4971]Czy mogłaby pani|je wyjaśnić?
[4973][5015]W triadzie występują dwie|spierające się strony zwane petentami.
[5017][5059]Prawo wymaga jednego sprzyjającego|archona po każdej ze stron
[5061][5079]i jednego neutralnego arbitra.
[5081][5117]Archoni toczą dysputę,|dopóki decyzja nie zostanie podjęta.
[5119][5158]Więc petent to jakby podsądny,|a archon to jego obrońca.
[5160][5177]Rozumiem.
[5185][5215]Więc Skaara jest naszym...
[5217][5242]- Petentem.|- Petentem?
[5244][5276]Narim zaprowadzi was do niego.
[5278][5301]Tędy.
[5469][5493]Skaara?
[5505][5524]Wy.
[5526][5573]Zapłacicie za to,|co zrobiliście mojemu ojcu.
[5577][5612]Nam też miło cię widzieć.
[5675][5701]Jestem bardzo szczęśliwy,|że was widzę. Wszystkich.
[5703][5727]O co chodzi?|Co się stało?
[5729][5750]Urządzenie na jego piersi
[5752][5781]odbiera Goa'uldowi zdolność|kontrolowania nosiciela.
[5783][5810]Zarówno Goa'uld, jak i nosiciel|mogą mówić samodzielnie.
[5812][5848]Urządzenia nie można zdjąć, dopóki|Klorel i Skaara są naszymi gośćmi.
[5850][5881]Dzięki niemu nie mogą|udawać siebie nawzajem.
[5883][5914]Czerwone oznacza, że mówi Klorel.|Niebieski to Skaara.
[5916][5950]Fajne urządzenie.|Bierzemy z tuzin.
[5952][5971]Jak pamiętasz|z ostatniej wizyty,
[5973][5999]Tollanom nie wolno|dawać swojej technologii
[6001][6017]mniej zaawansowanym|kulturom.
[6019][6044]Widzę, że nadal|jesteście aroganccy.
[6046][6067]To ja, O'Neill.
[6069][6109]Nie cieszysz się,|że mnie widzisz?
[6166][6188]Tak.
[6192][6215]Miło cię widzieć.
[6217][6236]Wiedziałem,|że przyjdziecie.
[6238][6268]Wkrótce, z waszą pomocą,|będę wolny od demona.
[6270][6290]Każdego dnia walczyłem.
[6292][6324]Słuchałem i uczyłem.
[6337][6382]Już czas, by Skaara|wybrał swego archona.
[6384][6407]O'Neill jest silny.
[6409][6437]Daniel mądry.
[6447][6461]- Mogę wybrać obydwóch?|- Możesz.
[6463][6480]Mogą razem argumentować.
[6482][6512]Ale mogą oddać|tylko jeden głos.
[6514][6552]Czego dotyczy ta triada?|O czym będziemy decydować?
[6554][6589]Dwa dni temu, mały statek Goa'uldów|rozbił się w odległej okolicy.
[6591][6617]Pasażer był ciężko ranny.|To był Skaara.
[6619][6643]Uciekaliśmy przed grupą pościgową|wysłaną przez Heru'ura.
[6645][6666]Mój demon wiedział,|że Tollanie go zatrzymają.
[6668][6688]Tak zrobiliśmy.
[6690][6720]Ostrzegaliśmy ich,|ale i tak przybyli.
[6722][6758]Nasza sieć obronna była|zmuszona ich zniszczyć.
[6760][6794]- Więc Heru'ur nie żyje?|- Nie.
[6796][6827]Ale dwa jego statki-matki|zostały zniszczone.
[6829][6868]Chwileczkę. Rozwaliliście|dwa statki Goa'uldów?
[6870][6893]Nie jesteśmy wojownikami.
[6895][6931]Mamy jednak bardziej zaawansowaną|technologię obronną od Goa'uldów.
[6933][6959]Ta rozmowa o broni|tylko mnie złości.
[6961][6988]- Możemy wrócić do triady?|- Tak, oczywiście.
[6990][7015]Kiedy nasi wartownicy|dostali się do rozbitego statku
[7017][7057]Skaara poprosił nas, by go uwolnić|od Goa'ulda. Ale Goa'uld odmawia.
[7059][7101]Zgodnie z prawem musimy wysłuchać|obu stron, zanim zaczniemy działać.
[7103][7139]A obrońcą Klorela jest...?
[7337][7387]Lordzie Zipacna, to dla nas zaszczyt,|że zgodziłeś się uczestniczyć w triadzie.
[7389][7419]Ponieważ dwa statki Heru'ura|zostały zniszczone,
[7421][7458]najwyraźniej nie mam wyboru.
[7484][7506]Chcielibyśmy porozmawiać|na osobności.
[7508][7533]Jak sobie życzysz.
[7663][7687]Więc...
[7693][7742]kiedy ściągnęliście nas tu,|a potem rozbroiliście,
[7744][7780]nie uważaliście za stosowne|wspomnieć o obecności Goa'ulda?
[7782][7816]- Nie wspominając o jego kolesiach?|- Są rozbrojeni, tak jak wy.
[7818][7828]Jesteście tego pewni?
[7830][7867]Nasza technologia|unieruchamia każdą broń.
[7870][7913]Wspomniałaś o trzecim,|neutralnym arbitrze. To Tollanin?
[7915][7963]Poprosiliśmy przyjaciół, by przysłali|kogoś, kto pozostanie neutralny.
[7965][8000]Sądzę, że się już znacie.
[8064][8075]Lya.
[8077][8119]Miło was znów widzieć,|przyjaciele.
[8140][8175]Teraz to będzie bułka z masłem|i wylegiwanie się na plaży.
[8177][8206]To tykająca bomba zegarowa.
[8208][8236]Pan Pesymista.
[8256][8274]Czemu jest pan|tak pewny siebie?
[8276][8325]Ponieważ Lya jest uczciwą i bystrą|osobą, która będzie głosować za nami.
[8327][8347]Poza tym, lubi nas.
[8349][8382]Lya lubi wszystkich.|Noxowie mają to we krwi.
[8384][8412]Noxowie nie są|skłóceni z Goa'uldami.
[8414][8442]Chcieli uratować Apophisa,|kiedy ty chciałeś go zabić.
[8444][8476]Więc co wiemy|o tym Goa'uldzie?
[8478][8509]Zipacna był jednym z najbardziej|lojalnych podwładnych Apophisa.
[8511][8573]Nie wierzę, że przyleciał po to,|by swoją argumentacją ocalić Klorela.
[8599][8639]- Czekają już na was.|- Dziękuję.
[8659][8686]Carter, ty i Teal'c|miejcie oko na chłopców Zipiego.
[8688][8729]- Tak jest.|- Sprawdźcie, co knują.
[8762][8813]Ten spór dotyczy dwóch rozumnych|istot żyjących w jednym ciele.
[8815][8845]Obaj żądają wyłącznej|kontroli nad tym ciałem,
[8847][8884]dlatego musimy ustalić, która z nich|ma mieć do tego pierwszeństwo.
[8886][8897]Do kogo powinno|należeć ciało.
[8899][8937]Rzekomo do tego,|kto się w nim urodził.
[8939][8950]Wasza Eminencjo,
[8952][8987]muszę złożyć wniosek, by|przedstawiciele ludzi zachowywali się
[8989][9016]ze stosowną godnością względem|tak szacownego ciała.
[9018][9030]Zgadzam się.
[9032][9064]Archoni mają powstrzymywać się|od pytań i komentarzy
[9066][9092]dopóki ich strona nie|otrzyma prawa głosu.
[9094][9136]Na razie przyznaję je|lordowi Zipacnie i Klorelowi.
[9138][9190]Jeszcze trzy lata temu ludzie|na Abydos żyli pod prawem Goa'uldów,
[9192][9207]rządzeni przez Ra.
[9209][9236]Według tego prawa byli|własnością Goa'uldów.
[9238][9266]Lord Klorel wziął tylko coś,|co już było jego własnością.
[9268][9290]- Ale siłą.|- Pułkowniku O'Neill, proszę.
[9292][9302]Przepraszam.
[9304][9332]Rozumiem pańską chęć|obrony pana stanowiska
[9334][9357]i dam panu|do tego sposobność.
[9359][9405]Najpierw chciałabym|usłyszeć zdanie Skaary.
[9534][9566]Urodziłem się w tym ciele...
[9568][9595]wolny od demona Klorela.
[9597][9618]On ukradł moje ciało.
[9620][9659]Na Abydos|mógłbym się ożenić...
[9662][9680]mieć dzieci...
[9682][9716]zestarzeć się i umrzeć.
[9719][9760]Goa'uld wziął więcej|niż moje ciało.
[9762][9795]On ukradł moje życie.
[9806][9835]Ludzcy archoni.
[9899][9920]Skaara, czy kiedy się urodziłeś,
[9922][9947]twoi rodacy myśleli,|że jesteście niewolnikami?
[9949][9960]Nie.
[9962][9993]Tylko dla jasności,|kim był Ra?
[9995][10020]Wierzyliśmy,|że był złym bogiem.
[10022][10065]Czyli zniewolił twoich ludzi|przesądami i strachem?
[10067][10109]Dopóki wy nie przyszliście,|tak było.
[10344][10387]Powiedz mi,|czy ludzie z Abydos polują?
[10408][10421]Tak.
[10423][10483]Czy używają zwierząt do pracy?|Jedzą je, ubierają się w ich skóry?
[10503][10525]Tak.
[10555][10593]- Czy jadłeś kiedyś ludzkie mięso?|- Nie! Nigdy!
[10595][10625]Uznaliście, że zwierzęta są|mniej ważne od ludzi.
[10627][10658]Opiekujemy się naszymi|zwierzętami. Czcimy je.
[10660][10684]Dziękujemy im za dary,|jakie nam dają.
[10686][10713]Tak, ale narzucacie im|swoją wolę.
[10715][10755]- I zabijacie je, by przeżyć.|- Kiedy potrzebujemy.
[10757][10802]Tak, jak my z ludźmi.|Kiedy potrzebujemy.
[10818][10853]Jeżeli człowiek ma prawo robić|ze zwierzętami, co chce,
[10855][10901]ponieważ jest lepszy...|to Goa'uldowie też.
[10918][10971]I choćby tylko z tego względu|Goa'uld ma pierwszeństwo.
[10977][11013]Nosiciel należy do Klorela.
[11062][11088]Czy ludzcy archoni|chcą odpowiedzieć?
[11090][11111]Jasne, że chcą.
[11116][11149]Tak, wasza Eminencjo.
[11157][11185]Mogę pierwszy?
[11212][11264]Twoja argumentacja jest błędna|pod wieloma względami.
[11276][11311]Ludzie mają świadomość.|Zwierzęta nie.
[11313][11354]Zwierzęta nie mają świadomości,|bo wy tak sądzicie.
[11356][11396]My jesteśmy takiego|zdania o ludziach.
[11398][11434]Chcemy powiedzieć, że ludzie|mają wyższą inteligencję
[11436][11479]- niż niższe rzędy zwierząt.|- Właśnie tak.
[11481][11502]Czy to nie kwestia|perspektywy?
[11504][11549]Tak jak ludzie uważają się|za mądrzejszych od świni...
[11551][11588]może świnia uważa się|za mądrzejszą od szczura?
[11590][11622]Skoro mowa o szczurach...|Do czego zmierzasz?
[11624][11664]Goa'uldowie uważają się za|inteligentniejszych od ludzi.
[11666][11691]Nasza technologia jest|bardziej zaawansowana.
[11693][11709]Nasza wiedza|o wszechświecie
[11711][11765]- jest obszerniejsza od waszej.|- Ukradliście tę wiedzę!
[11785][11832]Zabieracie ludziom wiedzę,|gdy bierzecie ich na nosicieli.
[11834][11877]Tak samo kradniecie|wiedzę innym gatunkom.
[11879][11903]Gwiezdne Wrota nie są|waszą technologią.
[11905][11925]Wy tylko ją sobie|przywłaszczyliście.
[11927][11973]Z tego, co wiemy,|nic nie pochodzi od was...
[11975][12009]To wyraźnie dowodzi|nie waszej wyższej inteligencji,
[12011][12040]tylko lepszych|zdolności pasożytniczych.
[12042][12083]Metoda zdobywania wiedzy|nie jest tematem dyskusji.
[12085][12113]Nam się udało ją zdobyć.|Wam nie.
[12115][12128]Litości.
[12130][12180]Panowie, odeszliśmy trochę|za daleko od głównego tematu.
[12182][12211]Który z podsądnych ma prawo|do władzy nad tym ciałem?
[12213][12240]Moim zdaniem nie odeszliśmy|daleko od tematu.
[12242][12292]Próbujemy wykazać, że Goa'uldowie|kradną to, co posiadają.
[12294][12326]Tak jak ukradli ciało Skaary.
[12328][12373]Przepraszam, Danielu.|Mogę coś powiedzieć?
[12420][12444]Skaara.
[12450][12479]Powiedziałeś mi,|że wolałbyś umrzeć...
[12481][12505]niż żyć kolejny dzień|jako Goa'uld.
[12507][12532]Dlaczego?
[12556][12607]To, co cierpię każdego dnia,|jest gorsze niż śmierć.
[12633][12660]Na przykład?
[12664][12687]Pamiętam, jak demon...
[12689][12732]podniósł moją dłoń,|by zabić Daniela...
[12737][12763]męża mojej siostry.
[12765][12801]Nie mogłem go|powstrzymać.
[12862][12894]A widziałem wiele więcej.
[12896][12920]O wiele większe|okrucieństwa, niż to.
[12922][12940]Żądam, by człowiek|pozostał przy temacie.
[12942][12952]To jest na temat!
[12954][12994]Chcesz uniknąć rozmowy o paskudnych|rzeczach, których był świadkiem.
[12996][13018]Nosiciel nie był|świadkiem niczego.
[13020][13062]Ponieważ z nosiciela|nic nie zostaje.
[13202][13230]Co oni robią?
[13239][13269]Nie jestem pewny.
[13395][13420]Lordzie Zipacna,|chciałbym cię o coś spytać.
[13422][13477]- Mam nadzieję, że znam odpowiedź.|- Jestem pewien, że tak.
[13504][13536]Czy twój nosiciel...
[13542][13569]jest gdzieś tam?
[13571][13596]Nic z nosiciela nie zostaje.
[13598][13640]Naprawdę?|Więc jak wyjaśnisz Skaarę?
[13648][13684]To, co nazywasz Skaarą,|jest tylko pozostałością.
[13686][13709]Może teraz mówić,|bo Tollanie
[13711][13736]użyli swojej technologii,|by uciszyć Klorela.
[13738][13767]Ale jak może mówić,|jeżeli nie przetrwał?
[13769][13783]I mówi mądrze.
[13785][13844]Jego słowa nie wskazują na to,|by przemawiały resztki osobowości.
[13926][13942]Carter?
[13944][13969]- Możemy mieć problem.|- Mów.
[13971][14009]Szliśmy za strażnikiem i dwoma|Jaffa tuż do granicy miasta.
[14011][14039]Zaobserwowaliśmy, że|zlokalizowali 6 dział Tollan.
[14041][14060]Sądzimy, że zostały|unieszkodliwione.
[14062][14095]Co oznacza, że Zipacna korzysta|z triady, by zyskać na czasie,
[14097][14125]aby jego ludzie mogli|unieszkodliwić obronę Tollan.
[14127][14181]- A potem skorzystają z okazji...|- By rozwalić Tollanę.
[14301][14328]Samantho, mam nadzieję,|że nie musiałaś czekać długo.
[14330][14362]- Nie. Dziękuję, że przyszedłeś.|- To dla mnie przyjemność.
[14364][14402]Prawdę mówiąc, jest mi miło,|że możemy być w końcu sami.
[14404][14454]Prosiłam o spotkanie,|bo potrzebuję twojej pomocy.
[14470][14501]Tęskniłem za tobą.
[14508][14551]Wiele się wydarzyło, odkąd|ostatni raz cię widziałam.
[14553][14576]- Jest ktoś inny.|- Nie.
[14578][14604]To nie tak, jak myślisz.
[14606][14650]Widzisz, byłam jedną z Tok'ra.|Ona umarła, by ratować mi życie
[14652][14669]ale nadal mam jej|wspomnienia i uczucia.
[14671][14708]- I ona jest częścią ciebie?|- Tak.
[14710][14735]Nie mogę nikogo|pokochać, dopóki
[14737][14772]nie będę absolutnie pewna,|czyich uczuć doznaję.
[14774][14799]Rozumiesz mnie?
[14805][14843]Jesteś bardzo mądra,|Samantho.
[14854][14879]Mogę spytać,|dlaczego mnie wezwałaś?
[14881][14912]Teal'c i ja śledziliśmy Jaffa,|którzy przybyli z Goa'uldem.
[14914][14931]Czemu to zrobiłaś?
[14933][14957]Byłem pewien, że twoi ludzie|są bardziej dyplomatyczni.
[14959][14980]Zrobiliśmy to w trosce|o twoich rodaków.
[14982][15016]Myślimy, że Goa'uldowie|posługują się triadą, by zyskać czas,
[15018][15032]na przygotowanie|ataku na Tollanę.
[15034][15067]- Czemu tak myślisz?|- Majstrowali przy waszych działach.
[15069][15095]Niemożliwe.|Chronią je nieprzeniknione osłony
[15097][15118]- i kody bezpieczeństwa.|- Narim...
[15120][15153]oni coś z nimi robili.
[15186][15216]Przekazaliśmy lordowi Zipacnie|wasze oskarżenia.
[15218][15244]Zaprzeczył im|i mocno się obraził.
[15246][15269]Cóż, to szok.
[15271][15296]Mam nadzieję, że nie|wierzycie mu na słowo.
[15298][15350]Nasi eksperci nie wykryli śladów|manipulowania przy działach.
[15352][15368]Carter?
[15370][15406]- Może je pomalowali.|- Nie widzę żadnej farby.
[15408][15453]To ziemskie wyrażenie militarne.|Znaczy wyznaczanie celów.
[15455][15484]Nie widzę także|żadnych znaków.
[15486][15520]Są sposoby, by namierzyć broń|bez zostawiania znaku.
[15522][15556]Jeśli tak, to gdy jedno|z dział zostanie zaatakowane,
[15558][15605]reszta automatycznie zlokalizuje|pozycję atakującego i go zniszczy.
[15607][15642]Chyba, że wszystkie działa|zostaną zaatakowane jednocześnie.
[15644][15673]Jeśli to możliwe,|czemu Goa'uld Heru'ur
[15675][15702]nie zrobił tak,|gdy ścigał Klorela?
[15704][15749]Może nie miał nikogo na planecie,|kto namierzyłby wcześniej działa.
[15751][15783]Nie zrobił tego,|ponieważ to niemożliwe.
[15785][15832]Wystarczy jedno takie urządzenie,|by obronić nas przed statkiem Goa'uldów
[15834][15852]i my mamy więcej,|niż to jedno.
[15854][15900]Nasza technologia jest pod każdym|względem lepsza od ich... i waszej.
[15902][15931]Nie jesteście zbyt zarozumiali?
[15933][15977]Pułkowniku, jeśli to próba|wpłynięcia na wynik triady,
[15979][16012]to jest istotnie kiepska próba.
[16014][16052]Próbujemy tylko|pomóc waszym ludziom.
[16054][16066]Mam taką nadzieję.
[16068][16118]Ale zrozumcie, jeśli będziecie|nadal drążyć ten temat,
[16120][16149]odbiorę wam prawo do udziału|w triadzie i zastąpię was.
[16151][16186]Skaarę będzie reprezentował|ktoś inny. Czy to zrozumiałe?
[16188][16216]- Składam protest.|- Teraz...
[16218][16244]wrócicie na triadę...
[16246][16289]i nie będziecie o tym|więcej wspominać.
[16377][16414]Tylko trzymajcie się z dala od Zippiego|i jego zgrai Goa'uldów, dobra?
[16416][16444]Znam Goa'uldów, O'Neill.|Oni zaatakują.
[16446][16466]Nie widzę wyboru.
[16468][16502]Jeśli nie porzucimy tej kwestii, Skaarę|będzie reprezentować Bóg wie kto,
[16504][16546]a wtedy nie mamy najmniejszych|szans. Nie dopuszczę do tego.
[16548][16574]Nie zgadzam się z tobą|w tej kwestii, O'Neill.
[16576][16604]Musimy wybierać pomiędzy|utratą Skaary, jednej osoby...
[16606][16637]i śmiercią wielu Tollan.|I być może nas samych.
[16639][16682]Zakładając, że Tollanie nie potrafią się|sami obronić, co jest nieprawdą.
[16684][16712]Zniszczyli już dwa statki,|dadzą sobie radę.
[16714][16746]Tollanie nie walczyli|od wielu pokoleń.
[16748][16800]Nie myślą strategicznie.|Moim zdaniem to poważna wada.
[16804][16831]Ich naiwność może się|przyczynić do ich zagłady.
[16833][16856]To prawda.
[16874][16926]Pozwól mi razem z major Carter nadal|śledzić Goa'uldów w trosce o...
[16928][16947]Przepraszam,|że przeszkadzam.
[16949][16979]Wznowiono triadę.
[17006][17042]Macie rozkazy.|Wycofać się.
[17180][17197]To bardzo niestosowne,
[17199][17216]że przychodzisz|do mnie podczas triady.
[17218][17265]Zapewniam cię, że nie mam|zamiaru wpłynąć na twoją decyzję.
[17267][17300]Chcę porozmawiać z tobą|o innej sprawie.
[17302][17330]Nie możesz wspomnieć|o Klorelu ani Skaarze.
[17332][17361]Jeśli to zrobisz, będę zmuszona|poinformować o tym Tollan.
[17363][17388]Rozumiem.
[17390][17412]O co więc chodzi?
[17414][17444]Jak wiesz, niegdyś|służyłem Goa'uldom.
[17446][17476]Jeśli to ma mnie|nastawić do nich wrogo..
[17478][17514]Nigdy bym tego nie zrobił|i nie odczuwam takiej potrzeby.
[17516][17560]Jestem tu wbrew rozkazowi wydanemu|przez pułkownika O'Neilla.
[17562][17572]Mów dalej.
[17574][17593]Jestem przekonany,|że Goa'uldowie
[17595][17634]planują zniszczyć naraz wszystkie|instalacje obronne Tollan...
[17636][17666]tym samym uniemożliwiając im|odpowiedzenie ogniem.
[17668][17708]Wtedy Goa'uldowie zaatakują planetę,|która będzie bezbronna.
[17710][17740]Czemu mi to mówisz?
[17742][17791]Myślę, że tylko my możemy|zapobiec tej tragedii.
[17793][17803]Ty i ja?
[17805][17855]Teal'c, jesteś silnym wojownikiem,|ale ja jestem tylko Noxem.
[17857][17881]Jeśli dowiedziałeś się|czegokolwiek o nas,
[17883][17896]to wiesz,|że naszą bronią
[17898][17922]są iluzje|i opanowanie umysłu.
[17924][17949]Właśnie.
[18110][18146]Przepraszam za spóźnienie.
[18153][18175]Możemy wznowić obrady.
[18177][18188]Lord Zipacna poprosił
[18190][18210]o wcześniejsze|zwołanie uczestników
[18212][18248]ponieważ chce nam|rzucić wyzwanie.
[18354][18407]Tollańskie prawo nie przewiduje|kary śmierci. Czy to prawda?
[18409][18428]Tak jest.
[18430][18474]Chciałbym więc wykazać|bezsensowność tej triady.
[18476][18501]Goa'uld potrzebuje|nosiciela, by przeżyć.
[18503][18536]To biologiczny fakt,|na który nie mamy wpływu.
[18538][18599]Jeśli uznacie pierwszeństwo Skaary,|będzie to oznaczało śmierć Klorela.
[18601][18640]Oczywiście, gdy odwrócicie sytuację,|skazańcem będzie Skaara.
[18642][18659]Tak.
[18661][18716]Ale jak wcześniej dowiodłeś|w triadzie, nosiciel przeżyje.
[18724][18740]Tak...
[18742][18762]Uznajemy twoją rację.
[18764][18828]Zatem, jeśli dacie priorytet Klorelowi,|nosiciel i symbiont przeżyją obaj.
[18855][18905]Tak. Jeden żyje na wolności.|Drugi jako niewolnik.
[18912][18924]Chcemy zaznaczyć,
[18926][18950]że życie niewolnika|nie oznacza prawdziwego życia.
[18952][19007]I jeśli chcesz ocalić życie obydwu,|daj nam Skaarę i weź Klorela.
[19013][19058]Tok'ra mogą włożyć go|w innego nosiciela.
[19061][19111]W kogo, pułkowniku?|Może pan chce być ochotnikiem?
[19117][19128]Nie.
[19130][19184]Może znajdziesz kogoś,|kto będzie chciał być nosicielem.
[19229][19242]Narim, co to ma znaczyć?
[19244][19287]Wiesz, że triada jest|zamkniętą sesją.
[19296][19303]Wasza eminencjo...
[19305][19342]proszę nastawić swój odbiornik|na obserwatorium orbitalne.
[19377][19408]Statek-matka Goa'uldów?
[19410][19446]Tak.|Zbliża się do Tollany.
[19532][19551]Wyjaśnij to.
[19553][19586]Mój statek przybył, przewidując|zwycięstwo w triadzie.
[19588][19622]Przybył tylko,|by nas stąd zabrać.
[19624][19646]Czemu nie użyjecie wrót,|jak wszyscy?
[19648][19690]To nie wasza sprawa, ale tam,|dokąd się udajemy, nie ma Chaapa-ai.
[19692][19720]Więc idźcie do innych wrót|i lećcie stamtąd.
[19722][19731]Wasza eminencjo...
[19733][19770]gdybyśmy byli wrogo nastawieni,|dawno już byśmy zaatakowali.
[19772][19828]Mimo to przylecieliście za wcześnie|i naruszacie przestrzeń Tollany.
[19831][19867]Muszę cię ostrzec, że jeśli|twój statek podejdzie bliżej
[19869][19892]przed zakończeniem triady,
[19894][19925]nasz automatyczny|system obronny zniszczy go.
[19927][19958]Nie zgłaszamy nowych dowodów.|Jesteśmy gotowi do głosowania.
[19960][19979]Dlatego też triada|jest zakończona.
[19981][20044]Triada się skończy, kiedy wszystkie|strony się zgodzą, lordzie Zipacna.
[20054][20085]Czy ludzcy archoni|chcą jeszcze coś powiedzieć?
[20087][20142]Nie. Myślę, że Goa'uldowie|wypowiedzieli się za nas całkiem jasno.
[20150][20195]Nie mamy więcej argumentów.|Jesteśmy gotowi do głosowania.
[20197][20220]Archon Noxów?
[20222][20244]Tak.
[20247][20280]Wprowadzić podsądnych.
[20607][20652]Klorel i Skaara. Możecie|wysłuchać orzeczenia triady?
[20654][20687]Tak, wasza eminencjo.
[20726][20742]Mogę.
[20744][20789]Ludzcy archoni,|możemy usłyszeć wasz głos?
[20802][20833]Jesteśmy za Skaarą.
[20877][20907]Archon Goa'uldów.
[20934][20966]Jesteśmy za Klorelem.
[20968][20986]Cóż za zaskoczenie.
[20988][21016]Archon z Nox?
[21092][21115]Po dokładnym namyśle
[21117][21166]sądzę, że obaj, Klorel i Skaara,|mają równe prawo do życia.
[21168][21188]Ale życie nosiciela
[21190][21213]bez możliwości decydowania,|to nie życie.
[21215][21249]Zatem tylko jeden może|pozostać w tym ciele.
[21251][21305]Przyznaję pierwszeństwo|pierwotnemu właścicielowi ciała.
[21315][21324]Skaarze.
[21326][21354]Tak. Teraz spadajcie|z tym statkiem do diabła.
[21356][21384]Wezwiemy Tok'ra,|by przybyli na Tollanę,
[21386][21432]i asystowali w przenoszeniu|Goa'ulda Klorela.
[21434][21460]Zostanie usunięty z nosiciela
[21462][21475]i jeśli przeżyje,
[21477][21527]zostanie wysłany na świat|Goa'uldów według jego wyboru.
[21598][21627]Zablokowałam|urządzenie oddzielające.
[21629][21655]Skaara, masz|priorytet kontroli,
[21657][21679]dopóki Goa'uld|nie zostanie usunięty.
[21681][21698]Przygotuj się.
[21700][21731]Tok'ra przybędą najszybciej,|jak to możliwe.
[21733][21752]I gratuluję.
[21754][21779]Dziękuję.
[21784][21824]Lordzie Zipacna,|możesz odejść...
[21827][21863]z naszymi|podziękowaniami.
[21978][21990]Ha'tak.
[21992][22022]Ree nok, Ha'tak.
[22116][22146]Nieźle.|Chodźmy!
[22200][22239]Skaara, poczekaj tu.|Zaufaj mi.
[22241][22264]Jak się sprawuje wasza|wyższa technologia?
[22266][22298]System zabezpieczeń|służy wam dobrze?
[22333][22356]- Działa jonowe.|- Namierzyli je wszystkie.
[22358][22404]Nie lubię, gdy ludzie tak|marnują mój czas.
[22410][22438]Gdzie Teal'c?
[22460][22480]Pułkowniku!
[22482][22500]Kryć się!
[22582][22624]- Muszę poinformować Travell.|- Zipacna uciekł przez wrota.
[22626][22644]Cóż, to najmniejszy|z naszych probl...
[22646][22663]Gdzie byłeś?
[22665][22704]Muszę poinformować, że zlekceważyłem|twoje rozkazy dotyczące Goa'uldów.
[22706][22731]Wyjaśnij.
[22816][22864]- Więc co się dzieje?|- Poprosiłem o pomoc Lyę.
[22924][22954]- Ukryłeś jedno z nich.|- Masz rację.
[22956][22974]Travell wytłumaczyła,|że wystarczy jedno,
[22976][23002]by zniszczyć|statek Goa'uldów.
[23039][23073]Powinno już wystrzelić.
[23080][23108]Cóż, nie robi tego.
[23110][23146]Więc lepiej kryjmy się, co?
[23614][23642]Bardzo fajne.
[23713][23750]Zlekceważyłeś|moje ostrzeżenie.
[23752][23783]Moje też.|Niezła robota.
[23785][23816]Gdybyś mi podlegał,|byłabym zmuszona cię ukarać.
[23818][23857]Ale nie jesteś jednym|z moich podwładnych.
[23859][23902]Nie mógłbym tego dokonać|bez pomocy Lyi.
[23904][23933]Myślałam,|że Noxowie są pacyfistami.
[23935][23981]Ja tylko ukryłam broń.|Nie strzelałam z niej.
[23983][24013]Balansowałaś na bardzo|cienkiej granicy.
[24015][24034]To prawda.
[24036][24084]Więc w zasadzie ocaliliśmy|całą waszą planetę, racja?
[24086][24107]Tak.
[24109][24155]Czy macie więc wobec|nas jakiś skromny dług?
[24164][24192]Sądzę, że tak.
[24198][24218]Więc może dalibyście nam plany,
[24220][24239]jak zbudować jedno|z tym dział jonowych?
[24241][24287]Znacie naszą politykę.|Nic się nie zmieniło.
[24324][24361]Tok'ra zakończyli procedurę.
[24386][24403]Co stanie się|z Klorelem?
[24405][24429]Zostanie odesłany|na świat Goa'uldów.
[24431][24460]- Do diabła z nim...|- O'Neill!
[24529][24558]O wiele lepiej.
[24734][24773]Tłumaczenie: Tomek Chudzik|Korekta: kimera
[24775][24805]Korekta techinczna: Cholek
[24808][24838]Konwersja i dopasowanie napisów|Jarosław Łojek

------------------------
[40][92]StarGate SG-1 [3x15]

Chodzenie po wodach Aquanetu

2007-11-20T00:43:00.000+01:00

BIRMA : Szafranowa Rewolucja

2007-09-28T01:28:00.000+02:00

THUS SPAKE ZARATHUSTRA?

2007-08-29T08:47:00.000+02:00

...1891
ALSO SPRACH ZARATHUSTRA

THUS SPAKE ZARATHUSTRA

A Book for All and None (Ein Buch für Alle und Keinen)

by Friedrich Nietzsche

translated by Thomas Common
PROLOGUE

Zarathustra's Prologue

1.

WHEN Zarathustra was thirty years old, he left his home and the lake
of his home, and went into the mountains. There he enjoyed his
spirit and his solitude, and for ten years did not weary of it. But at
last his heart changed,- and rising one morning with the rosy dawn, he

went before the sun, and spake thus unto it:

Thou great star! What would be thy happiness if thou hadst not those
for whom thou shinest!

For ten years hast thou climbed hither unto my cave: thou wouldst
have wearied of thy light and of the journey, had it not been for
me, mine eagle, and my serpent.

But we awaited thee every morning, took from thee thine overflow,
and blessed thee for it.

Lo! I am weary of my wisdom, like the bee that hath gathered too
much honey; I need hands outstretched to take it.

I would fain bestow and distribute, until the wise have once more
become joyous in their folly, and the poor happy in their riches.

Therefore must I descend into the deep: as thou doest in the
evening, when thou goest behind the sea, and givest light also to
the nether-world, thou exuberant star!

Like thee must I go down, as men say, to whom I shall descend.

Bless me, then, thou tranquil eye, that canst behold even the
greatest happiness without envy!

Bless the cup that is about to overflow, that the water may flow
golden out of it, and carry everywhere the reflection of thy bliss!

Lo! This cup is again going to empty itself, and Zarathustra is
again going to be a man.

Thus began Zarathustra's down-going.

2.

Zarathustra went down the mountain alone, no one meeting him. When
he entered the forest, however, there suddenly stood before him an old
man, who had left his holy cot to seek roots. And thus spake the old
man to Zarathustra:

"No stranger to me is this wanderer: many years ago passed he by.
Zarathustra he was called; but he hath altered.

Then thou carriedst thine ashes into the mountains: wilt thou now
carry thy fire into the valleys? Fearest thou not the incendiary's
doom?

Yea, I recognize Zarathustra. Pure is his eye, and no loathing
lurketh about his mouth. Goeth he not along like a dancer?

Altered is Zarathustra; a child hath Zarathustra become; an awakened
one is Zarathustra: what wilt thou do in the land of the sleepers?

As in the sea hast thou lived in solitude, and it hath borne thee
up. Alas, wilt thou now go ashore? Alas, wilt thou again drag thy body
thyself?"

Zarathustra answered: "I love mankind."

"Why," said the saint, "did I go into the forest and the desert? Was
it not because I loved men far too well?

Now I love God: men, I do not love. Man is a thing too imperfect for
me. Love to man would be fatal to me."

Zarathustra answered: "What spake I of love! I am bringing gifts
unto men."

"Give them nothing," said the saint. "Take rather part of their
load, and carry it along with them- that will be most agreeable unto
them: if only it be agreeable unto thee!

If, however, thou wilt give unto them, give them no more than an
alms, and let them also beg for it!"

"No," replied Zarathustra, "I give no alms. I am not poor enough for
that."

The saint laughed at Zarathustra, and spake thus: "Then see to it
that they accept thy treasures! They are distrustful of anchorites,
and do not believe that we come with gifts.

The fall of our footsteps ringeth too hollow through their
streets. And just as at night, when they are in bed and hear a man
abroad long before sunrise, so they ask themselves concerning us:
Where goeth the thief?

Go not to men, but stay in the forest! Go rather to the animals! Why
not be like me- a bear amongst bears, a bird amongst birds?"

"And what doeth the saint in the forest?" asked Zarathustra.

The saint answered: "I make hymns and sing them; and in making hymns
I laugh and weep and mumble: thus do I praise God.

With singing, weeping, laughing, and mumbling do I praise the God
who is my God. But what dost thou bring us as a gift?"

When Zarathustra had heard these words, he bowed to the saint and
said: "What should I have to give thee! Let me rather hurry hence lest
I take aught away from thee!"- And thus they parted from one
another, the old man and Zarathustra, laughing like schoolboys.

When Zarathustra was alone, however, he said to his heart: "Could it
be possible! This old saint in the forest hath not yet heard of it,
that God is dead!"

....

zagadka?
cdn....

"Zoroaster (Greek Ζωροάστρης, Zōroastrēs) or Zarathustra (Avestan: Zaraθuštra), also referred to as Zartosht (Persian: زرتشت), was an ancient Iranian prophet and religious poet. The hymns attributed to him are the scriptural basis of Zoroastrianism. Zoroaster is generally accepted to be an authentic historical figure."

...wiecej? cos o filozofii ZoroAstera?...:

"In his revelation, the poet sees the universe is the cosmic struggle between aša "truth" and druj "lie". The cardinal concept of aša - which is highly nuanced and only vaguely translatable - is at the foundation of all other Zoroastrian doctrine, including that of Ahura Mazda (who is aša), creation (that is aša), existence (that is aša) and Free Will, which is arguably Zoroaster's greatest contribution to religious philosophy.

The purpose of mankind, like that of all other creation, is to sustain aša. For mankind, this occurs through active participation in life and the exercise of good thoughts, words and deeds."

aša albo druj?

3,14..RP czyli arytmetyczna polityka

2007-08-29T00:43:00.000+02:00

Pitagoras powiedział: Wszystko jest CYFRĄ...Mozna dołożyć Heraklita i wyjdzie że jest to CYFRĄ ZMIENNĄ a nie STAŁĄ...Jest więc IV RP czy jej nie ma?
Była Isza Świątynia Salomona, IIa Świątynia ,IIIej jeszcze nie zbudowano ...ale za to
była IIIa RP z ominięciem PRLu? Czyżby to było czysto arytmetycznie 2a z kawałkiem RP...Może ze względu na promień średnicy stołu w Magdalence ambicje sięgały cyfry
PI czyli rozwijajac szereg CYFROWY :pi (π) = 3.1415926535897932384626433832795028841971693993...z bardzo duża dokładnościa po przecinku :))
Oczywiście 3a RP to nie 3.14..RP ale zawsze sie kręci...;)
Zagadki pozostają ...gdzieś o drodze zapomniano o PRLu (lub wymazano z arytmetyki RP?)
Może warta jest realna zmiana na 2gą RP do drugiej potęgi ???
drf

Jarosław Marek Rymkiewicz

"... Ale z tych osiemnastu lat, które właśnie minęły, tylko ostatnie dwa lata można policzyć jako lata naprawdę wolnej Polski, bo przedtem to był tutaj jakiś pół-PRL czy ćwierć-PRL. Dlatego też nie bardzo mi się podoba, a nawet całkiem mi się nie podoba ten propagandowy pomysł przyznający tym dwóm małym kawałkom naszej historii nazwy III oraz IV Rzeczypospolitej. Nie podobają mi się te nazwy. Użycie ich było pochopną, słabo przemyślaną decyzją. Taką, która miała powodować właśnie tylko propagandowe skutki, a nie dotykała istoty rzeczy, nie wnikała dostatecznie głęboko w naszą historię. Propagandowe skutki takich przedwczesnych decyzji też zresztą bywają dość mizerne. Jeśli chodzi o to, co działo się tu w latach dziewięćdziesiątych, to nie była to żadna III Rzeczpospolita (jakże taki mąt i zamęt można w ogóle porównywać, zestawiać choćby tylko w rodzaju nazwy, z II a tym bardziej z I Rzeczpospolitą - z tym wspaniałym demokratycznym królestwem Polaków), bowiem był to właśnie jakiś ćwierć-PRL, jakiś okres przejściowy; okres, w którym historia Polaków jeszcze się wahała - co ma wykonać, w którą ma pójść stronę. Było to państwo ni to wolne, ni to jeszcze spętane jakąś władzą półjawną, półtajną, jeszcze szarpiące się ze swoimi więzami. Całkowita niejasność. Przypuszczam, że tak właśnie ocenią to nasi historycy za jakieś pięćdziesiąt czy sto lat - powiedzą, że to było coś pomiędzy, co trudno jest nazwać. Na to, że historycy będą mieli w przyszłości kłopoty z tą sprawą, wskazuje i to, że już teraz mają kłopoty z ustaleniem, kiedy właściwie skończył się w Polsce komunizm - kiedy był ten dzień ostatni i pierwszy?

Czy w czasie czerwcowych wyborów w roku 1989, czy wtedy, kiedy z Polski wyszły wojska rosyjskie, czy wtedy kiedy Polska wstąpiła do NATO? Nie nastąpiło wtedy coś takiego, jak w roku 1918, kiedy Piłsudski przyjechał z Magdeburga, stanął na peronie w Warszawie i zaczęła się wolna Polska. Jeśli zaś chodzi o IV Rzeczpospolitą, której projekt, jak pani twierdzi, jest w stanie kryzysu, to ja uważam, że nie można tu mówić o żadnym kryzysie, bowiem w stanie kryzysu nie może znaleźć się coś, co nie istnieje. Takich rzeczy, jak przyszłość państwa, w ogóle nie należy nazywać - jako że nikt nie wie i nie może wiedzieć, dokąd, w jakim kierunku pogalopuje stary białowieski żubr. Jest nonsensem nadawanie jakichś nazw przyszłości i nie należy się jej z takimi nazwami narzucać - ona kiedyś, gdy stanie się teraźniejszością, sama zaprojektuje się i nazwie. A projekty przyszłości, wszystkie, które są i były, nadają się tylko na śmietnik, bo przyszłość jest kompletnie nieprzewidywalna. Na tym właśnie polega cała przyjemność życia ziemskiego oraz jego wielki urok - że do końca nie wiemy, co nas tutaj czeka. "

http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/plus_minus_070825/plus_minus_a_5.html

777

2007-07-07T14:29:00.000+02:00

The number 7 has held a special significance at least from the time of the ancient Babylonians, who revered the 7 sacred planets.
It is a crucial numeral in the Bible, as in the 7 days of the creation to the 7 petitions of the Lord’s Prayer. Catholics have 7 virtues, 7 deadly sins, and 7 sacraments. Hindus recognize the 7 chakras of the body.
Brides across the world are targeting one particular day in 2007 for their wedding day – July 7 – believing that the 777 combination will give them an extra dose of marital luck. July 7, 2007 might just be one of the most popular wedding dates ever.
The New 7 Wonders of the World will be announced during the Official Declaration ceremony in Lisbon, Portugal on July 7, 2007.
Triple 7 (or Triple 7, Three 7s, Three 7s, T7, 777 or 7-7-7) is a common winning line in simple slot machines, as common as 3 gold bars, 3 gold bells or 3 red cherries. Being dealt three 7 cards in Blackjack is almost a sure win, as they would add up to 21. 7 is considered a lucky number in Western culture.
There are 7 days in a week and exactly 7 colors make up a rainbow.
Liveearth - The concerts for climate crisis solutions. Please be a part of it.

http://www.ask-oracle.com/2007/070707-is-this-a-very-special-day/

God Bless America

2007-07-05T15:41:00.000+02:00

Got bentsh Amerike

Got bentsh Amerike, land vos iskh livb.
Shtey-zhe bay ir, madrikh zay ir,
iberal laykht a shtral undz tsulib.

Fun di berg biz
tsu di preryes
biz diyamen vays mit shoym,
Got bentsh Amerike, mayn zise heym,
Got bentsh Amerike, mayn zise heym.

XprMenT

2007-06-22T08:23:00.000+02:00

uTubeRulez!

2007-06-21T21:39:00.000+02:00

Rakowski ,V-ta Kolumna i Gomułka....Z jakichś zakamarków wychynęły indywidua, którym u portek rosły skrzydła

2007-06-05T03:25:00.000+02:00

1 maja 1968 w Warszawie (stoją od lewej: J. Cyrankiewicz, M. Spychalski, W. Gomułka, J. Kępa, Z. Kliszko)

(...)

Narodziny "partyzantów"

Rozgoryczeni byli nie tylko intelektualiści. W PZPR pojawiła się grupa pokoleniowa, już z cenzusami absolwentów wyższych uczelni, także partyjnych, w której też narastało niezadowolenie z polityki Gomułki. Funkcjonowali w aparacie partyjnym, administracji państwowej, wydawnictwach, prasie. Byli ambitni, żądni karier, stanowisk. Rzeczywistość jednak układała się nie po ich myśli. Kadra partyjna i państwowa z czasów stalinowskich w większości pozostała nie naruszona. Powszechnie mówiło się o "karuzeli kadrowej". Na miejsce eksponentów październikowych przemian, tzw. trójki młodych sekretarzy KC (Jerzego Albrechta, Jerzego Morawskiego, Władysława Matwina), którzy na początku lat 60. utracili swe stanowiska, przychodzili "wypróbowani towarzysze". W wojsku odsuwano wysokich oficerów, którzy w Październiku `56 opowiedzieli się za Gomułką i informowali KC o ruchach oddziałów Armii Radzieckiej stacjonujących w Polsce. Niektórzy z nich byli pochodzenia żydowskiego. Młodzi i w średnim wieku aparatczycy, obserwując zmiany kadrowe, dochodzili do wniosku, że kierownictwu partii nie zależy na promowaniu młodych. Wprawdzie Gomułka w rozmowie z Michałem Radgowskim i ze mną w grudniu 1960 r. powiedział, że łatwiej mu się dogadać z młodymi niż ze starymi komunistami, ale w praktyce właśnie ci młodzi, często już po 30., tego nie dostrzegali. Zadawali sobie pytanie, jak długo jeszcze będą sterczeć w przedpokojach władzy.

Taka była gleba, na której wyrósł ruch "partyzantów" pod wodzą Mieczysława Moczara. Moczar nie był kondotierem ani awanturnikiem żądnym wyłącznie władzy, on artykułował oczekiwania istotnej części aparatu.

Już w początku lat 60. "partyzanci" stają się stałym tematem rozmów na szczytach władzy, choć szeroka publiczność nie jest jeszcze świadoma, że wyrasta ruch, który odegra istotną rolę w historii PRL. Ale my, w redakcji "Polityki", już wiedzieliśmy, że dzieje się coś niezwyczajnego.

W czerwcu 1962 r. RWE nadało audycje o "partyzantach" (wymieniono ich przywódców, m.in. Moczara i Korczyńskiego), którzy dążą do objęcia głównych stanowisk w partii. Audycje narobiły sporo wrzawy w aparacie. Od Kliszki usłyszałem, że zainspirowały je koła katolickie. Zaś Loga - Sowiński do inspiratorów zaliczył też "towarzyszy żydowskich", którzy, jego zdaniem, obawiali się zmian personalnych w partii.

Jakiś czas potem przyszedł do mnie pewien, już nieżyjący, politolog i mówi, że nie zamieściłem w "Polityce" recenzji ani ze zbioru wywiadów z partyzantami Gwardii i Armii Ludowej przygotowanych przez Namiotkiewicza i Roztropowicza, ani z książki Moczara "Barwy walki". A przecież byli partyzanci będą przyszłą ekipą kierowniczą w PZPR. Dlaczego nie popularyzujesz tych ludzi? - spytał.

Materiały na Rakowskiego

Późnym latem 1962 r. w kołach politycznych Warszawy głośna była sprawa Juliusza Burgina, prezesa Książki i Wiedzy, oraz jego żony Marii Wiernej, dyrektora generalnego w MSZ. Oboje byli żydowskiego pochodzenia. W drodze do Bułgarii urządzono im na granicy tzw. superrewizję, co stało się pretekstem do powołania komisji w celu zbadania sytuacji w KiW. Burginowi zarzucono, że przewozi jakieś tajne dokumenty, że popiera Harlana, obywatela RFN (to od niego, syna reżysera słynnego antysemickiego filmu "Jud Suss", "Polityka" otrzymała pamiętnik Eichmanna), który wg UB był podejrzany o szpiegostwo. Profesor Oskar Lange, wówczas wiceprzewodniczący Rady Państwa, komentując aferę Burginów, powiedział mi, że niektórzy towarzysze nie stronią od małych, parszywych prowokacji. I dodał, że kompromitując Wierną, UB chciało stworzyć uzasadnienie dla roztoczenia większej "opieki" nad MSZ, gdzie ministrem był Adam Rapacki. Nie była to jedyna prowokacja w latach poprzedzających Marzec.

W grudniu 1962 r. w paryskiej "Kulturze" ukazał się szkic "Chamy i Żydy" autorstwa bliskiego kręgom Klubu Krzywego Koła Witolda Jedlickiego. Opisując sytuację w PZPR, autor stwierdzał, że "Żydy" przystąpili do walki z Gomułką. "Chamów", tj. natolińczyków, oceniał jako ludzi uczciwych, acz agentów Moskwy. W grupie puławskiej wymienił Albrechta, Janusza Zarzyckiego, Artura Starewicza, Jerzego Morawskiego, Adama Schaffa, Langego, Andrzeja Werblana, Lucjana Motykę, Józefa Cyrankiewicza i mnie. Przepisany na przebitce artykuł ktoś rozsyłał pocztą. Politolog, który dziwił się, że nie recenzowaliśmy książek Namiotkiewicza i Moczara, powiedział mi wtedy: "Widzisz, gdybyś dał te recenzje, twoje nazwisko tam by się nie znalazło".

Trzydzieści lat później przeczytałem donos jednego z polskich dyplomatów o moim pobycie w USA, przesłany do sekretarza Gomułki Namiotkiewicza. Donos trafił oczywiście do Gomułki, który odbył ze mną 20 lutego 1963 r. niezbyt przyjemną rozmowę. "Wyście o mnie mówili w Ameryce... Nie tylko z Amerykanami, ale i w ambasadzie polskiej... W głowie wam się przewróciło...". Potem jednak wysłuchał, co miałem do powiedzenia. Od czasu powrotu do kraju, mówiłem, widzę pogorszenie się atmosfery w aktywie partyjnym. Każdy się na kogoś ogląda, kto z Gomułką, kto z Kliszką, Moczarem, Korczyńskim. Spytał, co znaczą te nazwiska. Odpowiedziałem, że coraz ważniejsze jest to, kto z kim trzyma. Przerwał mi wywód o "partyzantach": "Ci towarzysze i ja to jedno i to samo". Nie sądzę, by był szczery. Nie mógł nie wiedzieć, co się wokół niego dzieje. Gdy powiedziałem, że jestem nagabywany przez giermków od "partyzantów", bym się do nich przyłączył, znowu mi przerwał: "Dla niektórych towarzyszy artykuł "Chamy i Żydy" jest natchnieniem. My te sprawy badamy, podejmujemy decyzje, gdy mamy fakty, ale wy także mówicie anonimowo". Jak zechcecie, powiedziałem, podam nazwiska. Nie zechciał.

Mój konflikt z Gomułką obserwowali "partyzanci". Od Starewicza dowiedziałem się, że uważają Gomułkę za kunktatora: "Miał takie świetne materiały na Rakowskiego i go nie wykończył".

Urodzaj na mity

Wiosną 1963 r. nastąpił finał dyskusji, jaka za sprawą "Polityki" rozgorzała wokół książki płk. Zbigniewa Załuskiego "Siedem polskich grzechów głównych". Autor sformułował w niej tezę, że bohaterstwo żołnierza polskiego na przestrzeni ostatnich 200 lat było zawsze słuszne. Z furią atakował krytyków "bohaterszczyzny" kwestionujących celowość tych czynów zbrojnych, które nie przyniosły zwycięstwa. Zarzucał im działalność destrukcyjną, podważanie autorytetu wojska, zły wpływ na obywatelskie i patriotyczne postawy młodego pokolenia.

Z krytyką Załuskiego jako pierwszy wystąpił na łamach "Polityki" Kazimierz Koźniewski: "Lękam się, że Załuski - pisał w tekście "Grzech główny - bezkrytycyzm" - rad by nas namawiać tylko na palenie zniczów przy grobach. Tymczasem bezkrytyczne wielbienie historii własnego narodu, i politycznej, i militarnej, to prosta droga do wychowania nacjonalistycznego i szowinistycznego". Dariusz Fikus wprost zarzucił Załuskiemu endeckie poglądy. Gomułka w rozmowie ze mną przyznał, że punkt wyjścia Załuskiego jest fałszywy, niebezpieczny i trąci nacjonalizmem.

Dyskusja przyniosła nieprzewidziane rezultaty. W istocie przyczyniliśmy się do wykrystalizowania ideowego oblicza "partyzantów". Przywdziali togę obrońców niezniszczalnych wartości narodowych. Ich pomocnicy w środkach masowego przekazu zajadle atakowali bezideowców, rzekomych "szyderców z bohaterstwa, patriotyzmu". Każdego, kto opowiadał się za krytycznym stosunkiem do przeszłości, był przeciwny budowaniu kapliczek, obwoływano osobnikiem, którego polskość była podejrzana. Widać było, że ruch na gwałt tworzy sobie przeciwników.

Autorzy polemicznych artykułów posługiwali się półprawdami, kłamstwami, insynuacjami. Przeciwnicy Załuskiego, pisał jeden z nich, uważają, że "z odwoływania się do godności narodowej Polaków, pielęgnowania przywiązania do ziemi ojczystej (...) nic dobrego wyjść nie może. Dlatego też uznają za słuszne te wszystkie zabiegi, które niezależnie od prawdy historycznej gotowe są nasze dzieje ojczyste traktować jedynie jako wyraz głupoty, śmiesznego porywania się z lancą na czołgi itp.".

Wg opinii obrońców wartości narodowych wśród bezideowców prym wiodła "Polityka". W styczniu 1963 r. Moczar w rozmowie z jednym z moich przyjaciół określił tygodnik jako pismo drugoetapowe. Różnie wtedy tłumaczono tak negatywny stosunek do "Polityki". Najczęściej tym, że "partyzanci" nie posiadali pisma o masowym nakładzie, cenionego przez inteligencję i uznawanego za swoje pismo, jak "Polityka" (100 tys. nakładu). Z kolei już wtedy w środowisku partyzanckim można było spotkać się z poglądem, że istnieje grupa szkodząca Polsce, składająca się z Żydów. Do tej grupy zaliczono i mnie. ("Nie wiedziałem, że Rakowski jest Żydem, bo na niego nie wygląda", powiedział jeden z przybocznych Moczara). O Żydach jako zagrożeniu dla Polski, oczywiście socjalistycznej, w tym środowisku mówiło się wcale nie pokątnie.

Do natarcia na szyderców, bezideowców itp. włączyli się także PAX-owcy (po 1989 r. część z nich odnalazła się w ugrupowaniach prawicowo-narodowych) i "Słowo Powszechne". Bolesław Piasecki pisał tam, że naród wyrzuci szyderców na śmietnik historii.

Burzliwą dyskusję podsumował w końcu kwietnia `63 na łamach "Trybuny Ludu" Artur Starewicz, który był już wtedy sekretarzem KC. On także był obiektem ataków "partyzantów", ale rzadko wprost, wiedziano bowiem, że ma nieograniczony dostęp do Gomułki. Artykuł - konsultowany z Gomułką - zawierał krytykę głównych założeń i poglądów Załuskiego.

"Partyzantów" oraz ich harcowników spotkał zawód, ale bynajmniej nie byli przegrani. Zaistnieli przecież w świadomości społeczeństwa jako ruch narodowy, szanujący tradycje walk o niepodległość, stojący na straży godności narodowej. Jeszcze nie nastał czas na pisanie w stylu "taki to a taki vel - na przykład - Danzinger", co w `67 i `68 było już nagminne, ale antyżydowskie żądło było już widoczne. Na listę sukcesów przywódców ruchu "partyzantów" trzeba wpisać rozszerzenie wpływów w prasie, radiu i telewizji. Jeden z prominentnych działaczy tego ruchu powiedział: "My mamy czas, powoli, krok za krokiem, będziemy posuwać się naprzód. Teraz pod naszą kontrolą jest telewizja, Książka i Wiedza, przyjdzie jeszcze kolej na inne dziedziny". Przyszła w połowie 1963 r. Zlikwidowano "Nową Kulturę" i "Przegląd Kulturalny". Powstała "Kultura" kierowana przez Romana Wilhelmiego. Tygodnik z miejsca stał się tubą "partyzantów". Gomułka, choć nie popierał kierunku, który dał o sobie znać w toku dyskusji nad książką Załuskiego, nie wystąpił przeciwko nim.

Podsumowując 1963 rok w swym "Dzienniku", pisałem, że w dziedzinie ideologii i kultury ukształtowała się tendencja, którą można nazwać nacjonalistyczno - ONR - owsko-komunistyczną. I dalej: "Moczar, dzięki zręcznej propagandzie współpracowników i współwyznawców, stał się jedną z najbardziej popularnych postaci ruchu partyzanckiego w Polsce okupacyjnej. Był to rok urodzaju na wszelkie mity dotyczące przeszłości. Nagle, na naszych oczach wyrósł potężny ruch partyzancki; okazało się, że lewica w Polsce była wielką siłą. To oczywiste kłamstwo. Komunistyczny ruch podczas okupacji był mały, bez większych wpływów. Przez lata w opisach walk toczonych przez AL figurowała potyczka z Niemcami nazywana "bitwą pod Gruszką". I oto nagle bitwa zamieniła się w "wiosenno-letnią operację Armii Ludowej". Później dowiedziałem się od zaprzyjaźnionego oficera, że zdjęcie trzech czołowych przywódców partyzanckich na koniach zrobiono kilkanaście lat po wojnie w Lasku Bielańskim.

Rok 1964 przyniósł dalsze umocnienie pozycji "partyzantów". Ich eksponenci w środkach masowego przekazu, nie mówiąc już o ludziach tkwiących w aparacie partyjnym (pojawiło się wtedy określenie "sekretarze sekretarzy"), coraz wyraźniej artykułowali cele ruchu. Można było usłyszeć, że póki choć jeden "moskwiczanin" pozostanie na stanowisku, póty będzie trwał obecny stan rzeczy, tj. atakowanie ich przez "krajowców". "Partyzanci" przedstawiali się jako obrońcy i zwolennicy "krajowca" - Gomułki.

Wciąż trwały ataki na partyjnych i bezpartyjnych liberałów ze środowisk kulturalnych (tak się składało, że wielu z nich nosiło nazwiska świadczące o żydowskim pochodzeniu), nie ustawały oskarżenia o szarganie świętości. I tak przeciwko sztuce Mrożka "Śmierć porucznika", w której przedstawił historię Ordona, wytoczono ciężkie działa. Redaktor naczelny "Stolicy" Leszek Wysznacki zarzucił Mrożkowi szerzenie cynizmu, niewiarę i inne grzechy główne, po czym ogłosił dyskusję, zapraszając do udziału w niej endeków w rodzaju Teofila Sygi.

Kryzys realnego socjalizmu

"Partyzanci" rośli w siłę. Popaździernikowa euforia należała do przeszłości. Dokuczała cenzura, co stało się przyczyną "Listu 34" pisarzy do premiera Cyrankiewicza. Zastosowane wobec nich represje nie były może dokuczliwe (niewydanie książki, odmowa paszportu), ale pogłębiały krytyczny stosunek intelektualistów do ekipy Gomułki. Zenon Kliszko reagował nerwowo na każdą aluzję zawartą w eseju lub w artykule dziennikarza, mnożąc konflikty na tak newralgicznym terenie, jakim jest kultura. W PZPR przez całe lata 60. toczyły się frakcyjne spory, choć społeczeństwu głoszono, że partia jest monolitem myśli i działania.

Buntowali się studenci. Licealiści warszawscy założyli Klub Poszukiwaczy Sprzeczności. W marcu �68 ten klub uznano za wylęgarnię rewizjonistów. Ponieważ sporo chłopców i dziewcząt było pochodzenia żydowskiego, a ich rodzice zajmowali eksponowane stanowiska w partii i rządzie, to stali się ofiarami czystek, uznano bowiem, że rodzice kształtują postawy swoich dzieci i pchają je na drogę negacji wartości socjalistycznych. Gomułka, wychowany w małomiasteczkowej rodzinie, w której syn musiał szanować wolę ojca, nie był w stanie sobie wyobrazić, że poszukiwacze sprzeczności wybierają własną drogę, a ich bunt przeciwko rzeczywistości wyrasta także ze sprzeciwu wobec rodziców.

W połowie lat 60. moralno-polityczna kondycja partii była już bardzo zła. Na sytuację wewnętrzną nakładały się zjawiska zachodzące we wspólnocie państw socjalistycznych. Jesienią 1964 r. stalinowska gwardia spowodowała upadek Chruszczowa. Sekretarzem generalnym został klasyczny aparatczyk Leonid Breżniew. Wkrótce potem zaczęły się mnożyć fakty świadczące, że nawet powierzchowna i chaotyczna chruszczowowska destalinizacja była nie do strawienia na Kremlu. Jak powiedział mi w 1964 r. Lange: "Nieszczęście polega na tym, że destalinizację robią stalinowcy".

Giancarlo Pajetta, który w czerwcu 1964 r. reprezentował włoską partię na IV Zjeździe PZPR, pytany po powrocie do Rzymu o wrażenia, wyznał, że "brakowało tylko ubrania delegatów w sutanny", bowiem nad salą obrad unosiła się woń kadzideł. Gomułce, i sobie, kadzili zwłaszcza pierwsi sekretarze komitetów wojewódzkich. Nad wszystkimi w pochwałach górował przywódca śląskiej PZPR Edward Gierek. Sala była nastrojona wyraźnie antyinteligencko.

Do KC weszło sporo ludzi z aparatu partyjnego. Prawdopodobnie Gomułka widział w nich oparcie dla siebie. Wiedział, że starej gwardii - co już raz, w 1948 r., go zdradziła - nie można ufać. Lange zauważył, że na tym zjeździe nastąpiła zmiana pokoleniowa. Niestety, dodał, nie jest to zmiana na lepsze: "Na III Zjeździe w imieniu partyjnych środowisk intelektualnych występował Kruczkowski i Schaff, na IV - Lenart i Stefański".

Na rozwój sytuacji w PZPR miała wpływ sytuacja międzynarodowa. Widziałem niepewność kierownictwa i niepokój w aktywie partyjnym. Widziałem zmęczenie, bezradność i dezorientację. Z kim trzymać, kogo popierać, kto ma rację? Wtedy jeszcze nie zdawałem sobie sprawy, że wszystko, co działo się na moich oczach w Polsce, ZSRR i pozostałych krajach wspólnoty, było przejawem powszechnego kryzysu formacji realnego socjalizmu.

"Partyzanci" byli jedyną, dynamiczną i ofensywną siłą w partii. Wiedzieli, czego chcą, i dzięki temu rosła liczba ich zwolenników. W końcu 1964 r. Mieczysław Moczar awansował z wiceministra spraw wewnętrznych na ministra. "Partyzanci" kontrolowali czułe instrumenty władzy: MSW, wywiad, kontrwywiad. Natomiast niewielkie były ich wpływy w środowisku intelektualnym. Lgnęli do nich głównie przeciętniacy, którzy nie zrobili kariery. Sfrustrowani brakiem perspektyw, uważali się za niedocenionych, a winą za to obarczali kierownictwo PZPR, które według nich nie tyle zastygło w dogmatach, ile kurczowo trzymało się stanowisk. W marcu �68 z tego środowiska wypłynęli faceci, których publikacje opierały się na materiałach dostarczonych z Rakowieckiej.

W 1964 r. Moczar, partyzant z GL, choć nie aż tak zasłużony, jak wtedy przedstawiano, został prezesem ZBoWiD-u i przystąpił do budowania mostu porozumienia pomiędzy b. członkami AL, BCh i AK. Głosił, że każda działalność partyzancka zasługuje na uznanie. Wiele mówiącym gestem było wybranie legendarnego "Radosława", dowódcy największego ugrupowania AK w Powstaniu Warszawskim, na wiceprezesa ZBoWiD-u. Właśnie z inicjatywy Moczara nastąpiła zmiana polityki wobec ludzi tej formacji. Nie jestem obrońcą Moczara, nie zamierzam pomniejszać jego odpowiedzialności (może współodpowiedzialności?) za to, co przeszło do historii jako Marzec `68. Niezależnie jednak od motywów, które nim kierowały, podjął wtedy ważną sprawę narodową i ludzką. (...)

Wypuszczenie diabła z butelki

5 czerwca 1967 r. Izrael przystąpił do działań wojennych przeciwko Egiptowi. Była to odpowiedź na zamknięcie przez Nasera dla statków izraelskich zatoki Akaba. ZSRR i jego socjalistyczni sojusznicy stanęli po stronie Nasera. Wojna po siedmiu dniach zakończyła się klęską armii egipskiej. Ta tocząca się daleko od nas na pustynnych piaskach wojna miała tak ogromny wpływ na sytuację wewnętrzną naszego kraju. Reakcja opinii publicznej na sromotną porażkę Egiptu była zróżnicowana. Jedni nie ukrywali zadowolenia, że "ruscy" Arabowie dostali w skórę, że sprzęt wojskowy dostarczał im ZSRR, więc faktycznie przegranymi byli Rosjanie. Inni zaczęli poruszać struny antysemickie. MSW informowało Gomułkę o radosnej aprobacie dla Izraela w niektórych redakcjach warszawskich. Powiedziałem wtedy do jednego z przyjaciół, że przypomina to uzbrajanie rakiety, która w pewnej chwili wystrzeli.

20 czerwca 1967 r. na kongresie związków zawodowych Gomułka wygłosił przemówienie o sytuacji na Bliskim Wschodzie, w pełni angażując się po stronie Arabów. Ale nie to było najgorsze. Powiedział, że agresja Izraela na kraje arabskie spotkała się z aplauzem w syjonistycznych środowiskach Żydów-obywateli polskich, i w związku z tym przypomina, że "nigdy nie czyniliśmy przeszkód obywatelom narodowości żydowskiej w przeniesieniu się do Izraela, jeśli tego pragnęli". Stwierdził też, że "nie możemy pozostać obojętni wobec ludzi, którzy w obliczu zagrożenia pokoju światowego, a więc i Polski" opowiadają się za agresorem, za burzycielami pokoju i imperializmem. Niech ci, mówił, którzy odczują, że słowa te skierowane są pod ich adresem - niezależnie od narodowości - wyciągną z nich właściwe dla siebie wnioski. I dodał: "Nie chcemy piątej kolumny w Polsce". Sala nagrodziła go burzliwymi oklaskami. W tekście przygotowanym do publikacji wykreślił to nieszczęsne zdanie o "piątej kolumnie". Loga-Sowiński, nie wiedząc o tym, wykrzyknął: "Kto śmiał ocenzurować Gomułkę!".

W następnych tygodniach Gomułka nieraz wracał do tego przemówienia, mówił, że pisał je w nocy, w pośpiechu. Widocznie czuł, że wypuścił diabła z butelki. Starewicz powiedział mi, że to wyjątkowy przypadek, że Gomułka uważa za celowe tłumaczenie się z tego, co powiedział.
Z wolna, prawie niepostrzeżenie, zaczynała się rewolucja kadrowa. To latem 1967 r. rozpoczął się Marzec `68. W niektórych fabrykach pojawiły się rezolucje domagające się usuwania ludzi ze stanowisk.

Z rozmachem czyszczono kadrę oficerską. Jak wykańczano ludzi, pokazuje przykład gen. Czesława Mankiewicza, dowódcy Wojsk Obrony Przeciwlotniczej. Rozpuszczono pogłoskę, że jego żona brała udział w libacji w redakcji "Przyjaciółki" dla uczczenia zwycięstwa Izraela. Pogłoska poszła w lud, tj. do korpusu oficerskiego. Zaczęły rozlegać się głosy żądające usunięcia Mankiewicza. Ten udał się do Kliszki i domagał się od kierownictwa partii zajęcia stanowiska. Biuro Polityczne orzekło, że wprawdzie plotka nie opiera się na żadnym fakcie, ale w zaistniałej sytuacji są tylko dwa wyjścia: przeciwstawić się całemu korpusowi oficerskiemu albo zwolnić Mankiewicza. Wybrano to drugie.

Zwalniano z wojska i usuwano z partii wielu wyższych oficerów. Zastępcę generała Kuropieski płk. Hofmana usunięto za to, że jego syn (lat 23) rzekomo udał się przed ambasadę izraelską, by wyrazić swą sympatię dla Izraela, co było nieprawdą. Kilku oficerów usunięto za organizowanie frondy przeciwko Spychalskiemu, bo i taka miała miejsce. Latem `67 usunięto z wojska 150 oficerów. Na zwolnione stanowiska przychodzili oficerowie z innego już nadania.

Rewolucja kadrowa objęła także aparat partyjny. Żonę Antoniego Alstera, który po Październiku `56 został wiceministrem spraw wewnętrznych i w kilka lat później na znak protestu przeciwko metodom stosowanym przez Moczara, ustąpił, usunięto z partii, ponieważ na zebraniu partyjnym wyraziła obawę, czy to, co powiedział Gomułka na kongresie związków zawodowych, nie wzbudzi antysemityzmu. Jesienią 1967 r. na plenum Komitetu Warszawskiego Stanisław Kociołek podał, że za objawiane sympatie proizraelskie usunięto z partii 30 osób pochodzenia żydowskiego, 50 przesunięto na niższe stanowiska, a 250 osób ma sprawę w Komisji Kontroli Partyjnej.

Klimat dla czystki tworzyła prasa. Można było odnieść wrażenie, że Izrael jest największym zagrożeniem dla pokoju światowego i Polski. W końcu czerwca wybuchła sprawa Wiesława Górnickiego. Po zerwaniu przez Polskę stosunków dyplomatycznych z Izraelem Górnicki (wówczas korespondent PAP w Nowym Jorku) na ręce redaktora naczelnego "Życia Warszawy" Henryka Korotyńskiego przesłał depeszę, w której protestował przeciw tej decyzji. Korotyński przekazał ją do kierownika Biura Prasy KC Stefana Olszowskiego. Ten sporządził notatkę dla kierownictwa, w której zawarł sugestię, że Górnicki być może nosi się z zamiarem wybrania wolności. Było to oczywiste pomówienie.

W sierpniu wyciągnięto sprawę encyklopedii, w której znalazło się zdanie: "w obozach zagłady zginęło 99 proc. Żydów i 1 proc. Cyganów". Autorzy tej noty dokonali podziału hitlerowskiego systemu ludobójstwa na obozy zagłady i koncentracyjne, w których zabijanie było jakby "produktem ubocznym". No i zaczęło się. Wpierw ukazały się pełne oburzenia artykuły w "Stolicy" i "Życiu Literackim". Potem zaczęto mówić o niecnym żydowskim lekceważeniu Polaków. W pewnej chwili włączyło się do akcji MSW. Redaktorzy byli przesłuchiwani przez oficerów z Rakowieckiej. Policyjna akcja została zahamowana, ale KC powołał komisję do zbadania tej sprawy. Dopiero potem rozpędzono całe kierownictwo PWN.

To, co działo się w Polsce po wojnie izraelsko-egipskiej, było dla wielu niezrozumiałe. Pojawiły się różne interpretacje. Jedni twierdzili, że to walki na górze, inni, że to Ruscy naciskają, jeszcze inni, że Moczar i jego drużyna podążają do władzy. Ale była i druga strona medalu. Nagle pojawili się ludzie mający pełną gębę bogoojczyźnianych frazesów, wygłaszający wzniosłe tyrady o polskim partiotyzmie. Z jakichś zakamarków wychynęły indywidua, którym u portek rosły skrzydła. Nadszedł ich czas.

Mehoffer, Józef

2007-05-24T00:59:00.000+02:00

Dalszy wątek ...miedzy nami Józefami

clipped from planeta-terra.blogspot.com

Dziwny ogród.
1903. Olej na płótnie. 217 x 208 cm.
Muzeum Narodowe, Warszawa.

Mehoffer, Józef

(b Ropczyce, nr Rzeszów, 19 March 1869; d Wadowice, nr Kraków, 8 July 1946). Polish painter, printmaker and decorative artist. From 1887 he studied at the School of Fine Arts in Kraków under Wladyslaw Luszczkiewicz (1828–1900) and Jan Matejko. In 1889 Mehoffer and Stanislaw Wyspianski, as the two most talented pupils of the School, were engaged to assist Matejko in his decorative wall paintings for the Gothic Church of St Mary in Kraków. This work aroused Mehoffer’s interest in both fresco and stained glass. In 1889–90 he studied at the Kunstakademie, Vienna, and in 1891 he travelled through Salzburg, Innsbruck and Basle (where the work of Arnold Böcklin caught his imagination), eventually going to Paris. There he studied at the Académie Colarossi, at the Ecole Nationale des Arts Décoratifs and, from 1892, in the atelier of Léon Bonnat at the Ecole Nationale des Beaux-Arts. During his stay in Paris (1891–6) he devoted much time to studying works by the Old Masters in the Louvre; he also studied architecture, making a tour of medieval cathedrals in France in 1893. He took an interest in current history painting and exhibitions of contemporary art, especially the paintings of Pierre Puvis de Chavannes and James Abbott McNeill Whistler. Mehoffer’s early works, such as Maternity (1894), Objects on a Mantelpiece (1895; both Poznan, N. Mus.) and Dance Naive (1898; Kraków, N. Mus.), inspired by a theme from Paul Verlaine’s poem Les Ingénues, reveal the extent to which he had absorbed the characteristics of the Nabi artists, to whom he was drawn for their tendencies towards decorative synthesis, refined stylization and tasteful tonality. Mehoffer employed an expressionistic variant of Symbolism to create an atmosphere suggestive of unease and impending disaster, as in the painting The Ravine (La Gorge de Reusse, 1897; Poznan, N. Mus.), as well as in the several versions from this period of The Muse (e.g. Warsaw, N. Mus.).

___________________________________________________________

Jeden z czołowych przedstawicieli Młodej Polski. Twórczość Mehoffera kształtowała się pod wpływem wiedeńskiej secesji i średniowiecznego francuskiego malarstwa witrażowego. Cechami stylu Mehoffera są: dekoracyjność linii i koloru, soczysta gama barwna, zamiłowanie do złoceń i ornamentów oraz wprowadzanie motywów ludowych, alegorycznych i symbolicznych.

W twórczości Mehoffera główne miejsce zajmują witraże i polichromie ścienne, należące do najwspanialszych osiągnięć sztuki dekoracyjnej w Polsce: 13 witraży w katedrze we Fryburgu szwajcarskim (1895 - 1936), witraże katedry wawelskiej (1902 - 1925), polichromia skarbca na Wawelu (1901).

Malował obrazy symboliczne (Dziwny ogród 1903), wnętrza (Majowe słońce 1911), liczne portrety (wizerunki żony, autoportrety, Śpiewaczka 1895). Mehoffer projektował meble, dekoracje teatralne, wnętrza. Uprawiał grafikę użytkową.

Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa 1975

Malarze i graficy

Kompozytorzy

Filozofowie

..................................................................................

Mehoffer, Józef
- 1
- 2
- 3.
- collaboration
  - Wyspianski, Stanislaw
- pupils
- teachers
  - Matejko, Jan

Miedzy nami Jozefami

2007-05-21T14:45:00.000+02:00

Jozef: zdaje sie ze zdobylismy z bogusia polski rekord nieodpowiedzialnosci za slowo?

Panie Jozefie gratuluje zdobycia tytulu czlowieka roku GW i zapraszam do rozmowy...

na tematy wspolnych zainteresowan : FILOZOFI, KOSMOSU,....

Serdecznie Pozdrawiam

Jozef

Arcybiskup lubelski Józef Życiński jest oburzony piątkowym felietonem w "Rzeczpospolitej", którego autorzy piszą, że papież Benedykt XVI był nazistą.

Fot. Iwona Burdzanowska / AG

Abp Józef Życiński

SONDAŻ

- Jedna z gazet, która niedawno jeszcze była symbolem rzetelności dziś pisze, że zarówno obecny papież, jak i Gunter Grass byli nazistami, ale nie strażnikami obozowymi. To lekceważenie powszechnie znanych faktów - mówił abp Życiński w czasie wieczornej mszy w lubelskiej archikatedrze w rocznicę urodzin Jana Pawła II.

Na drugiej stronie piątkowego wydania "Rzeczpospolitej" gazeta zamieściła felieton "Michnik wśród ludzi Moczara" Bogumiły Tyszkiewicz i Józefa Dajczgewanda, dawnych działaczy antykomunistycznej opozycji. W tekście autorzy autorzy piszą: "Nazistami byli i autor "Blaszanego bębenka" i obecny papież, ale to zupełnie inny kaliber niż strażnik obozu zagłady"

- Jedynym powodem tego ataku jest to, że młodość papieża wypadła w kraju rządzonym przez nazistów - stwierdził metropolita lubelski. Przypomniał, że większa część Polaków żyła w kraju komunistycznym i poczułaby się urażona, gdyby tylko dlatego nazwać ich komunistami.

- Nie wolno kwitować w ten sposób dramatu narodu niemieckiego. Wcielenie Josepha Ratzingera do Wehrmachtu potwierdza ten dramat. Skwitowanie tej tragedii sugerowaniem, że Ojciec Święty był nazistą oznacza demonstrację podejścia, które urąga prawdzie - mówił abp Życiński o felietonie w "Rzeczpospolitej".

- Nie znam ani drugiego takiego kraju, ani drugiej takiej gazety, która na swych łamach oskarżałaby Ojca Świętego o nazizm - dodał metropolita.

Na zakończenie kazania abp Życiński stwierdził, że kościoły powinny być "terenem wyłączonym" od politycznych sporów. - Tu możemy z dystansem patrzeć na tych, którzy opanowali sztukę operowania pomówieniami tak, że nie uszanują nawet autorytetu Ojca Świętego.

Źródło: Gazeta Wyborcza - Lublin

.........................................................................................................

codename "Lustro"

2007-05-11T16:13:00.000+02:00

ADAM MICHNIK

"I dag står två Polen emot varandra. Ett misstänksamhetens, fruktans och hämndens Polen slåss mot ett hoppets, modets och dialogens Polen.
(...)
Den polska revolutionens andra fas ska inte få förtära vare sig sin fader, frihetslängtan, eller sitt barn, den demokratiska staten."

http://aquanet.salon24.pl/14735,index.html

a oto stary wątek....

http://forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=13&w=741459&a=741459

Drzewo InFormacji

2007-05-04T22:13:00.000+02:00

Lużne

Ogólna Teoria trzech Ciał...?

2007-05-03T22:44:00.000+02:00

Stwórz model i animację poniższego zjawiska w układzie odniesienia związanym z łąką. Animacja ma kreślić tory ruchu ogarów.

Trzy ogary stały na łące, każdy był oddalony od innego o 60 metrów. W tym samym momencie pierwszy zaczął gonić drugiego, drugi trzeciego, trzeci pierwszego. A że pozycja gonionego bez przerwy się zmieniała, kierunek biegu goniącego zmieniał się nieustannie. Po jakim czasie ogary dobiegły do siebie, jeśli biegły z prędkością 5 metrów na sekundę?

BiblioTekaCuriosa21

Problem ruchu trzech (i tym bardziej większej liczby) ciał jest zagadnieniem znacznie trudniejszym i w ogólności nie daje się rozwiązać przez znalezienie całek pierwszych układu. Z 18 potrzebnych do jego rozwiązania całek, jedynie 10 daje się wyznaczyć na mocy praw zachowania, a pozostałych 8 całek jest od nich algebraicznie zależnych. Zagadnienia te były szczegółowo badane pod koniec XIX wieku przez Poincarégo, a uzyskane przez niego wyniki położyły podwaliny pod deterministyczną teorię chaosu. Nie oznacza to, że ogólne zagadnienie trzech ciał nie ma rozwiązania, a jedynie, że zawodzi pewien rodzaj metod jego poszukiwania.

Ze względów praktycznych ważne są szczególne przypadki problemu trzech ciał, w których zakłada się na przykład, że masa jednego z ciał jest zaniedbywalnie mała. Zagadnienie to – tak zwany ograniczony problem trzech ciał – było po raz pierwszy postawione i częściowo rozwiązane przez Lagrange'a w drugiej połowie XVIII wieku. Badał on układ Słońce-Ziemia-Księżyc, w którym na dodatek można przyjąć, że jedno z masywnych ciał krąży wokół trzeciego po orbicie kołowej. Ta i inna problematyka omówiona jest szerzej w artykułach sfera Hilla (układ gwiazda, planeta i jej satelita), płat Roche'a (układ podwójny) i punkt Lagrange'a.

Stabilne (L4, L5) i niestabilne (L1, L2, L3) punkty Lagrange'a w układzie typu Słońce-Ziemia-Księżyc

Okazuje się, że rozważanej przez Lagrange'a sytuacji występuje pięć punktów równowagi. Trzy z nich są współliniowe z układem dwóch dużych mas i są niestabilne (tj. już niewielkie zaburzenie powoduje rozpad układu). Dwa pozostałe znajdują się w wierzchołkach trójkątów równobocznych opartych na odcinku łączącym dwa masywne ciała i są stabilne. Dobrą ilustracją jest tu układ Słońce-Jowisz-trzecie ciało, w którym w okolicach punktów Lagrange'a L4 i L5 występują dwie grupy planetoid – tak zwani Grecy i Trojanie.

36 mkk

2007-04-13T02:00:00.000+02:00

V kolumna czy V międzynarodówka? אַלגעמײַנער ײדישער אַרבעטער בונד אין ליטע פוילין און רוסלאַנד

2007-04-02T12:13:00.000+02:00

Tekst zamieszczony obok pochodzi z książki
"Historia i kultura Żydów polskich. Słownik",
autorstwa Aliny Całej, Hanny Węgrzynek i Gabrieli Zalewskiej,
.....................................
Na terenach okupowanych przez Związek Radziecki życie p.p. zamarło. Większość przywódców o. syjon. i bundowskich została aresztowana i osadzona w więzieniach lub łagrach (np. W. Alter, H. Erlich).

Objęły ich też akcje deportacyjne. Nieskuteczne próby odbudowy samodzielności polit. podjęto po zawarciu układu Sikorski–Majski, wykorzystując utworzenie Ambasady RP w Związku Radzieckim. W styczniu 1943 powstał Związek Patriotów Polskich (ZPP), podporządkowany całkowicie władzom radz. W 1944 przy ZPP utworzono Komitet Organizacyjny Żydów Polskich w ZSRR (na jego czele stanął E. Sommerstein), który m.in. wziął udział w pertraktacjach dotyczących repatriacji, uzyskując zgodę na objęcie nią także Żydów, obywateli II Rzeczypospolitej.
W 1944 w Lublinie część przedwojennych p. żyd. wznowiła działalność. Pierwszy chęć współpracy z nowymi władzami zgłosił Bund, reaktywowany we wrześniu 1944. W Krajowej Radzie Narodowej zasiadło trzech posłów żyd.: M. Szuldenfrei, reprezentujący Bund, Sommerstein z Ichud i A. Berman, przedstawiciel Poalej Syjon-Lewicy.

W listopadzie 1944 decyzją Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego powołano w Lublinie Centralny Komitet Żydów w Polsce (CKŻP), w którego skład weszły wszystkie legalnie istniejące p. żyd. Do 1950 istniało 11 p. żyd., z czego osiem uzyskało legalizację: Bund, Poalej Syjon-Lewica, Poalej Syjon-Prawica, Ha-szomer Ha-cair, Hitachdut, He-chaluc, Mizrachi, Ichud. Żydowscy komuniści utrzymali ograniczoną odrębność organizacyjną dzięki powołaniu przy CKŻP żyd. Frakcji Polskiej Partii Robotniczej (PPR).

Nielegalnie działały natomiast Agudas Isroel, rewizjoniści (przedwojenna NOS) i Żydowskie Stronnictwo Demokratyczne (przedwojenna Jidisze Folks-Partaj).

Największe wpływy w społeczności żyd. posiadały p. syjon., a wśród nich liberalna Ichud, w 1947 licząca 8 tys. członków, podczas gdy Bund miał 1,5 tys. członków. Istnienie niezależnych p. tolerowano do 1949. Żydowska frakcja PPR utraciła organizacyjną samodzielność. Bund rozwiązał się 16 I 1949. Następnie władze komunistyczne przystąpiły do likwidacji p. syjon., wyznaczając im terminy rozwiązania (Mizrachi do 1 XII 1949, Hitachdut do 20 XII 1949, Ichud do 1 I 1950, Poalej Syjon do 1 II 1950). Partie żyd. w Polsce przestały istnieć, a większość działaczy polit. wyemigrowała z obawy przed represjami. G.Z.

..............................................................................................

Henryk Ehrlich (ur. 1882, zm. 15 maja 1942) - redaktor wydawanego w języku jidysz dziennika Fołks-Cajtung, członek rady miejskiej Warszawy i członek żydowskiej partii socjalistycznej Bund. Członek egzekutywy II Międzynarodówki.

Po wybuchu II wojny światowej Ehrlich przedostał się do strefy sowieckiej, gdzie został aresztowany w Brześciu już 4 października 1939 roku. 2 sierpnia 1940 roku został skazany na śmierć przez "trójkę" NKWD w Saratowie; 27 sierpnia wyrok został zamieniony na 10 lat łagru. We wrześniu 1941 roku na mocy układu Sikorski-Majski Ehrlich został zwolniony. Zaproponowano mu uczestnictwo w tworzonym w ZSRR Żydowskim Komitecie Antyfaszystowskim (powstałym ostatecznie w lutym 1942) , na którego czele Józef Stalin postawił Salomona Michoelsa) i który miał prowadzić - i prowadził- prosowiecką propagandę w krajach zachodnich (przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych).

Tymczasem Ehrlich miał odlecieć do Londynu razem z generałem Sikorskim (którego wizyta w Moskwie była wyznaczona na grudzień),by wejść w skład władz RP na emigracji. W grudniu 1941 Ehrlich i Wiktor Alter zostali ponownie aresztowani przez NKWD w Kujbyszewie, gdzie przebywali w ambasadzie RP. Aresztowanie wybitnych działaczy II Międzynarodówki wywołało burzę w kręgach socjalistycznych na Zachodzie i oficjalne interpelacje do władz sowieckich. Te przez cały 1942 rok zachowywały milczenie, by w lutym 1943, po zwycięstwie pod Stalingradem, ogłosić, że Ehrlich i Alter zostali oni rozstrzelani, jako "szpiedzy Hitlera."

W rzeczywistości, po kolejnym aresztowaniu Henryk Ehrlich stał się więźniem nr 42 i już 23 grudnia 1941 roku został skazany na śmierć za "zdradę" ale wyroku nie wykonano gdyż popełnił samobójstwo wieszając się na kracie okna w celi.

=======================================================================
Bund został założony 7 października 1897 roku w Wilnie. Celem tego ugrupowanie było zjednoczenie wszystkich żydowskich robotników cesarstwa rosyjskiego w jednej, socjalistycznej partii. W skład imperium rosyjskiego wchodziły wówczas tereny dzisiejszych państw takich jak Litwa, Łotwa, Białoruś, Ukraina i większość terytorium Polski.

Były to obszary, na których zamieszkiwała wówczas większość wszystkich Żydów na świecie.

Początkowo Bund dążył więc do tego, aby przyłączyć się do szerszego ruchu socjaldemokratycznego i współtworzyć demokratyczną i socjalistyczną Rosję.
Żyjący w takim państwie Żydzi mieli zostać oficjalnie uznani za naród i otrzymać status pełnoprawnej mniejszości narodowej.

W 1898 roku partia weszła w skład Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, stając się jedną z organizacji założycielskich na I Kongresie w Mińsku w marcu 1898 roku. Do 1902 Bund był autonomiczną częścią SDPRR. Przez ten czas postrzegany był jako reprezentacja Żydów wewnątrz SDPRR, pomimo tego jednak wielu rosyjskich socjalistów o żydowskich korzeniach, zwłaszcza pochodzący spoza tzw. Strefy Osiedlenia, wstąpiło bezpośrednio do SDPRR.

Na II Kongresie SDPRR, który odbył się w Brukseli i Londynie w sierpniu 1903 roku, autonomiczna pozycja Bundu w ramach organizacji została zanegowana przez większość delegatów. W odpowiedzi przedstawiciele Bundu opuścili obrady kongresu i doszło do wyjścia tej partii z SDPRR.
Był to jeden z wielu rozłamów, jakie nastąpiły później w łonie rosyjskiego ruchu socjalistycznego. Bund formalnie ponownie połączył się z SDRPP, kiedy to wszystkie frakcje zjednoczyły się na IV Kongresie w Sztokholmie, który odbył się w kwietniu 1906 roku. Pomimo tego partia zachowała pewną niezależność.
Bund generalnie opowiadał się za linią programową mienszewickiej frakcji, przewodzonej przez Juliusza Martowa, a przeciwko frakcji bolszewickiej Włodzimierza Lenina

Bundowcy tworzyli organizacje walczące z pogromami oraz urzędowym antysemityzmem czarnej sotni. Okres największej popularności partii to czas rewolucji w 1905 roku, Bund szczególnie aktywnie działał w dzisiejszych miastach białoruskich. Później nastąpił silny kryzys w szeregach organizacji, spowodowany znacznym spadkiem liczby członków, wywołanym przez emigrację Żydów z terenów cesarstwa rosyjskiego.

W 1910 roku powstała młodzieżowa organizacja partii, Cukunft (Przyszłość).

W 1915 Bund podzielił się na dwie samodzielne partie: rosyjską i polską. Rosyjski Bund poparł zdecydowanie rewolucję lutową w 1917 roku, podobnie jak inne socjalistyczne partie rosyjskie. Nie wsparł jednak rewolucji październikowej, podczas której bolszewicy doszli do władzy.

Podobnie jak mienszewicy i inne nie-bolszewickie ugrupowania, Bund wzywał do zebrania Konstytuanty. Czołowym ówczesnym działaczem bundowskim w Piotrogrodzie był Michaił Liber, który został później aresztowany na rozkaz Lenina. Wojna domowa w Rosji oraz zwiększający się antysemityzm owocujący kolejnymi pogromami urządzanymi przez nacjonalistów i "Białych", sprawiły iż Bund zmuszony był uznać rząd radziecki. Wielu członków partii walczyło w szeregach Armii Czerwonej.
Efektem tego był rozłam, kiedy to lewe skrzydło Bundu przyłączyło się do bolszewików (później podobnie postąpiło centrum partii pod przywództwem Mojsze Rafesa).

W 1922 roku rosyjski Bund zakończył swą działalność jako niezależne ugrupowanie. Wielu byłych bundystów stało się ofiarami stalinowskich czystek w latach 30.

Bund w Polsce

Tuż przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości, Bund zorganizował na jej terenie dwie nielegalne konferencje partyjne: w 1917 i 1918 roku. Partia wzięła także udział w pierwszych wyborach parlamentarnych w 1919 roku.
W 1920 miała miejsce kolejna konferencja krajowa, podczas której doszło do zjednoczenia z Żydowską Partią Socjal-Demokratyczną.
W tym czasie w łonie organizacji zaczęły rysować się silne podziały ideologiczne. Przedmiotem sporu był stosunek żydostwa do takich kwestii jak np. dyktatura proletariatu, demokracja parlamentarna, II Międzynarodówka. Z tego powodu na początku lat 20. oderwała się od partii tzw. grupa kombundowska, która następnie wstąpiła w szeregi Komunistycznej Partii Polski. Pomimo tego spory programowe miały miejsce także później, w latach 30.

Bund należał do Paryskiego Biura Rewolucyjnych Socjalistycznych Partii, jednak w czerwcu 1930 roku, na zjeździe partyjnym w Łodzi zadecydowano, iż przystąpi on do II Międzynarodówki Socjalistycznej.

14 lutego to data uchwalenie rezolucji ideowej, będącej programem partii. "Bund uznawał się w niej za socjalistyczną partię żydowskiej klasy robotniczej i organiczną część ruchu socjalistycznego w Polsce i na świecie. Krytykowano Związek Radziecki i politykę komunistów, równocześnie wzywając do współpracy z nimi. Bund uznawał, że narodowe i społeczne wyzwolenie mas żydowskich nastąpi wraz z upadkiem kapitalizmu. Syjonizm postrzegano jako utopię, zaś w środowiskach ortodoksyjnych widziano przeszkodę w drodze do postępu. Żądano zniesienia wszelkich ograniczeń wobec ludności żydowskiej, domagając się jej pełnego równouprawnienia, a także swobodnego rozwoju świeckiej kultury żydowskiej."[1]

W tym czasie wpływy Bunud w Polsce środkowej i południowo-wschodniej były bardzo znaczne. Partia posiadała własną sieć organizacji kulturowych i społecznych, skupiających m.in. kobiety, osoby uprawiające sport, dzieci. Istniały także bundowskie żydowskie związki zawodowe i partyjne spółdzielnie.

Najbardziej znanymi członkami Bundu w okresie międzywojennym byli m.in. Wiktor Alter, Henryk Ehrlich, Maurycy Orzech i Szmul Zygelbojm. Twórcą hymnu Bundu - pieśni Di Szwue ("Przysięga") był Szymon Anski.

Struktura

Organizacja partyjna opierała się na grupach miejscowych, będących najmniejszymi komórkami organizacyjnymi. Każda grupa miejscowa miała swój komitet partyjny. Najwyższą władzą Bundu był Zjazd Partyjny. Wybierał on Centralny Komitet oraz Radę Partyjną (organ doradczy). W skład Centralnego Komitetu wchodzili delegacie desygnowani przez większe organizacje lokalne partii.

W 1929 roku zmieniono wewnętrzną organizację partii. Radę Partyjną zastąpiła Rada Naczelna. Powoływana ona była przez Zjazd Partyjny. Rada wybierała spośród zasiadających w niej osób, członków Centralnego Komitetu. Przyjęcie uchwały partyjnej wymagało zatwierdzenie jej przez Plenum.

II wojna światowa
Marek Edelman (ur. 1922) - przedwojenny członek Bundu, uczestnik powstania w gettcie warszawskim, późniejszy członek opozycji antykomunistycznej i poseł.

Bundowcy podczas II wojny światowej aktywnie organizowali żydowski ruch oporu (np. w powstaniu w gettcie warszawskim, walczyli tam m.in. bundowcy Abrasza Blum i Marek Edelman). Jednakże Bund nie wszedł w skład Bloku Antyfaszystowskiego oraz Żydowskiego Komitetu Narodowego, prowadząc jedynie współpracę z ŻKN poprzez organa Żydowskiej Komisji Koordynacyjnej. Bund utworzył kilka oddziałów w ramach Żydowskiej Organizacji Bojowej, działającej na terenie getta warszawskiego. Leon Feiner reprezentował partię w prezydium Żegoty.

W Polskiej Radzie Narodowej pełniącej funkcje emigracyjnego parlamentu, przedstawicielem Bundu był Szmul Zygelbojm, który po upadku powstania w getcie warszawskim, popełnił samobójstwo przez samospalenie w proteście przeciw bezczynności aliantów wobec ludobójstwa Żydów. Pozostali przedwojenni liderzy Bundu, zginęli zamordowani przez Niemców (Maurycy Orzech), oraz NKWD (Wiktor Alter i Henryk Ehrlich).

Holocaust zdziesiątkował Bund, który jednak niemal od razu po wojnie aktywnie wznowił legalną i jawną działalność. I konferencja partyjna odbyła się już w listopadzie 1944 roku. Bund wziął udział w wyborach parlamentarnych w 1947 roku, tworząc wspólną listę z PPS, co zaowocowało wejściem do parlamentu jednego przedstawiciela Bundu.
W ramach uczestnictwa w Centralnym Komitecie Żydów Polskich (CKŻP), Bund stanowił przeciwwagę dla ugrupowań syjonistycznych. Zamiast emigracji do Palestyny, propagował odbudowę społeczności żydowskiej w Polsce. Jednak doświadczenia wojenne spowodowały spadek popularności tego programu - partia liczyła w 1947 roku tylko ok. 1,5 tys. członków.

Pomimo tego osłabienia, Bund nadal prowadził działalność społeczną i kulturalną. Zakładał domy dziecka, kluby, biblioteki, kuchnie ludowe, szkoły, czytelnie, bursy, spółdzielnie itd. Kontynuował także sięgającą swymi korzeniami okresu międzywojennego, współpracę z PPS.

Pomoc materialną otrzymywał od funkcjonujących za granicą, zwłaszcza w USA i Francji, organizacji bundowskich. Jednak PPR dążyła do osłabienia wpływów Bundu, rozbicia go i wchłonięcia jego członków. Popierała ona wewnętrzną frakcję w łonie Bundu, opowiadającą się za połączeniem z komunistami. Efektem tego było wstąpienie części Bundu do PPR w 1948 roku. W wyniku tego powstała tzw. Frakcja PZPR przy CKŻP. Ci, którzy nie zgodzili się na takie posunięcia, zostali zmuszeni do migracji, lub wyjechali dobrowolnie (głównie do Francji). W tym czasie czołowymi działaczami partyjnymi Bundu byli m.in. Salo Fiszgrund, Szloma Herszenhorn, Ignacy Falk, Gerszon Fogiel.

Zakończenie historii Bundu w Polsce to styczeń 1949 roku. Wówczas to Nadzwyczajny Zjazd partii, zdominowanej już w przeważającym stopniu przez komunistów, opowiedział się za rozwiązaniem partii i złożył samokrytykę swojej poprzedniej działalności. Wezwał także swoich członków do wstępowania do PZPR.

Bund dziś אַלגעמײַנער ײדישער אַרבעטער בונד אין ליטע פוילין און רוסלאַנד

Bund przetrwał obecnie jako niewielki ruch polityczny, działający w żydowskich wspólnotach głównie w USA, gdzie m.in. organizuje od lat 50. XX wieku obozy letnie nazywane Camp Hemshekh. Organizacje bundowskie działają także w Kanadzie i Australii. W Wielkiej Brytanii Żydowska Grupa Socjalistyczna twierdzi, iż kontynuuje działalność Bundu. Pozostałości oryginalnego Bundu afiliowane są w większości przy Międzynarodówce Socjalistycznej.

W 1997 roku obchodzona była setna rocznica powstania Bundu. Uroczystości odbyły się w Nowym Jorku, Londynie, Warszawie i Brukseli.

Blog Daniela Passenta...

2007-02-09T21:24:00.000+01:00

Jaka ładna pogoda...-7.7 stopni C elsiusza...Asocjacje:

1. W przypadku zainstalowanych bibliotek GTK+ w wersji 2.x podczas uruchamiania programu Sodipodi może pojawiać się błąd dotyczący braku pliku zlib-1.dll. Aby usunąć ten problem należy w katalogu C:\Program Files\Common Files\GTK2.0\bin zduplikować plik zlib1.dll pod nazwą zlib-1.dll.

2.Latitude (northern): 51 degrees 7 minutes
Longitude (eastern): 17 degrees 0 minutes

3.InFormacja:Definicja:Mutacja:

4.C=1.2.3

5.Gry w Karty (4 kategorie i tylko 2 kolory) ,gry w szachy (2 kolory)

6.Ilość pionków: Karty(14) ,Szachy(16)
Król,Krolowa,Hetman,Goniec,Walet,...Dwór?

7.Figury Honoru i Motlochu?

8.Gry Polityczne:Szachy,Karty,Dupniak...?

9.Gra w ciemno...? otwarte karty?

--------------------------------------------------

http://passent.blog.polityka.pl/?p=179

Figury i pionki

Nasza scena polityczna przypomina scenę kabaretową. Wczorajszy kandydat na premiera, Jan Maria Rokita, jest zaproszony na… prestiżowe stanowisko marszałka Województwa Zachodniopomorskiego. Wczorajszy premier i p.o. prezydenta Warszawy, Marcinkiewicz, jest przewidywany na stanowisko, które jest zajęte. Wicepremier Lepper jest przewidywany do zwolnienia z powodu afery rozporkowej. Minister Edukacji i wicepremier Giertych jest ciężko ranny z powodu opuszczenia jego partii przez wyborców oraz z powodu ekscesów z udziałem Młodzieży Wszechpolskiej, której jest patronem.

Skojarzenia kabaretowe są całkiem na miejscu, ponieważ w latach 70. napisałem do kabaretu “Pod Egidą” skecz pt. “Szachy”, wykonywany brawurowo przez Jana Pietrzaka i Piotra Fronczewskiego. Dwaj szachiści rozgrywali partię pomiędzy dwoma klubami, Legią i Makabi (przedwojenny klub sportowców żydowskich), co było aluzją do walk frakcyjnych w PZPR (walki te były znacznie wcześniej opisane w paryskiej “Kulturze”, w artykule “Chamy i Żydy” pióra p. Jedlickiego). “Pod Egidą” szachiści przesuwali na szachownicy swoje pionki i figury, “Maliniaka na rolnictwo, Kucharskiego na komunikację, Kowalskiego na marszałka Sejmu, a jak wy Grochowskiego na Szczecin, to my Ciasnego na Wrocław” itd. Obecnie trwa podobna rozgrywka, choć nazwy klubów uległy zmianie. Rokita na Szczecin, Marcinkiewicz na Skarb, Chlebowski na klub, Lepper na out, Giertych zaszachowany itd. Jak skończyła się poprzednia partia - wiadomo: naród wywrócił szachownicę, Historia ustawiła na niej nowe figury i pionki.

---------------------------------------------------------

Ciekawe są komentarze....

Zet-A pisze:
2006-12-06 o godz. 10:04
Więc to Pan jest autorem Egidowych `Szachów? Ponieważ w stanie wojennym program dwukasetowy `Pod Egidą` był przeznaczony na przemiał [sam kupilem to nielegalnie za niezły grosz] z powodu `niebłagonadiożnosti`, może Pan jako `ofiara zbrodniczego systemu` ubiegać się o nowe i słuszne kombatanctwo!!! Oj, to się dopiero nam porobiło!!! Poza tym - skecz AKTUALNY-NADAL-NIESTETY. Pamięta Pan zapewne [bo własne teksty często zapomina się szybko], że jeden z uczestników grał w szachy, drugi preferował warcaby… KABARET TRWA NADAL… SZACHY I WARCABY JAKO GRY ZBYT WYCZERPUJĄCE INTELEKTUALNIE [lepperowców i elpeerowców] zostały zastąpione swojskim PALANTEM i [pardon!!!] DUPCEM ergo SALONOWCEM…
moroux pisze:
2006-12-06 o godz. 10:07
To podobieństwo do PRL wcale nie jest zabawne…

I myślę, że w dzisiejszych czasach wszystko co złe nie kojarzy się z Czarnymi (bo Czarni jak wiadomo są “nasi”, toruńscy), ale z Czerwonymi.
Jeszcze jedno. Jeśli królem jest Lech, to królową jest… Jarosław? W sumie by się zgadzało, bo w szachach królowa ma o wiele więcej ruchów…
wewe pisze:
2006-12-06 o godz. 10:09
Może trzeba spojrzeć z innej strony. Coraz bardziej odnoszę wrażenie iż to sami bracia wywlekają te brudy bo zachciało im się znowu wyborów- już od samego rana znowu te sondaże!!! Czy my mozemy żyć w normalnym kraju a nie w jakimś moralnym bagnie? Co do tej afery rozporkowej, to po wczorajszym programie Teraz My, ta pani jest dla mnie po prostu mszczącą sie byłą kochanką, którą ktoś teraz sprytnie wykorzystał do celów politycznych. Nie chcę być obrońcą Samoobrony, ale trzeba obiektywnie spojrzeć na tą sprawę i miarkować się w oskarżeniach. W końcu nie chciała być sprzątaczką i sama wybrała drogę kariery- na skróty!
Jacek pisze:
2006-12-06 o godz. 10:12
Problem w tym, ze koncowka moze troche potrwac. A tym samym bedzie nas ona jeszcze sporo kosztowac. Tanie panstwo powinno miec szybkie koncowki, ale wiadomo juz od ponad roku, ze to haslo to tylko taki lep na muchy. Drugi problem jest taki, ze ta koncowka rozgrywa sie pomiedzy figurami tych samych Bialych (z pasywnym udzialem rowniez bialych pionkow). Czarni nie szachuja Bialych, bo zajeci sa szachowaniem siebie nawzajem we wlasnych szeregach. Szachownica zas nie ma ciagle nic do powiedzenia. Koncowka potrwa wiec niestety jeszcze ze 3 latka.
TadeuszK. pisze:
2006-12-06 o godz. 10:20
„Chyba rozpoczyna się to, co w partii szachów decydujące: końcówka.”
I oby!Amen
Ps. Szachy , były rewelacyjne i okazały się ponadczasowe.
Hersylia pisze:
2006-12-06 o godz. 10:26
Dwa kubły to mało.
maniek pisze:
2006-12-06 o godz. 10:45
Witam Pana
Zawsze wiedziałem, że szachy to gra dla typów spod ciemniej gwiazdy! Dlatego w przedszkolu moją pasją były warcaby. Później rysoraki a jeszcze później komiksy. Aż nadszedł czas na coś poważniejszego: kabarety! Tak, to jest dopiero rozrywka! Każdy dzień, niczym nowy odcinek thilera zapiera dech w piersiach, mrozi krew w żyłach I wywołuje pytanie:, „co to Q.. za pop.. kraj i co Ja tu robie!?” Odpowiedz jest dość prosta, co można robić w takim kraju? Gdy widzę w kanale (dosłownie i w przenośni) tv te zakazane twarze przeżucam pilotem na sport. I nawet, jeśli grają w szachy, to patrzę, bo tamtych ryjów już zdżierzyć nie mogę!!
Nie można się dziwić Romkowi z lpr, że wypiera się ludzi z nazistowskiego grilla z pieczona swastyką. Jak mówi jedna z podstawowych zasad polityków (i złodziei), „ Jeśli złapano cię za rękę, powiedz, że to nie twoja ręka!”. W przypadku Łyżwińskiego i Leprera zasada brzmi trochę inaczej..
Nie zmienia to faktu, że jeśli zarzuty się potwierdzą to polska polityka osiągnie DRUGIE DNO! Zaciągną ją tam nie sama Samoobrona, lecz ten, który wziął ją na pokład JK.
Chciałbym premierowi osobiście pogratulować, jestem pewnie, że wiedział o takich machlojach i za cenę większości w parlamencie zrobił z niego GNOJóWKE! W nieco ponad rok udało się Pis to, na co LSD i Miller długo pracowali.
Pozdrawiam.
P.S Był Pan, Panie Dalnielu grzeczny w tym roku;)?
WODNIK53 pisze:
2006-12-06 o godz. 10:56
Oj nie. nie - marzyciele. To dopiero ten pociąg nabiera rozpędu. Myślę, że co smakowitsze kąski jeszcze przed nami. A zwrotów nagłych i zaskakujacych w tym korowodzie (M.Grechuta: “Kto pierwszy był fakirem, kto pierwszy astrologiem, kto pierwszy został królem, a kto chcial zostać Bogiem….” - wiemy dziś już, że to Jarosław K. a owym fakirem kot Buś) polskiej “wnutriennej” polityki jeszcze będzie co niemiara.
Ale, ale czeka nas przeformowanie prawej strony. Partia bliźniąt pożerając “przystawki” sama musi się radykalizować “od dołu”, a to pozostawia na prawym-centrum dla Rokity-Marcinkiewicza sporo miejsca (+ spady i niedopieszczeńcy z dzisiejszego PiS-uaru oraz twardzi konserwatyści “rokitolubne” z obecnego PO). A dalej - to już o tym pisałem niczym wieszczka, jak będzie.
Jak mawiali starożytni Rosjanie - pożywiom, uwidim.
PK pisze:
2006-12-06 o godz. 11:10
Tak. Ale kto gra? Po jednej stronie jako gracza można postrzegać premiera-prezydenta. Ale czy graczem jest też Donald Tusk? Albo ktoś z jego otoczenia? Bo ja mam wrażenie, że już nikt nie gra, a sytuacja wyrwała się spod kontroli. Zaś te zaskakujace przenosiny są świadectwem słabości systemu partyjnego, jako takiego i papierowości politycznych karier.
dana 1 pisze:
2006-12-06 o godz. 11:18
Biale i spolkowicze trzymaja sie mocno Panie Redaktorze.

Wyrastaja z pulchnej by nie powiedziec opuchlej gleby.

O ile Sa. reprezentuje to co prymitywne i podle u naszego ludu,jesli slowo “lud”jeszcze cos znaczy,to PIS reprezentuje to co glupie i zle u sporej czesci inteligencji.
Tej czesci inteligencji ktora nabyla w “procesie przetrwania PRL” mentalnosc cwaniaka i dwulicowca.Moze stala sie taka z koniecznosci, jak to mawiali “by zachowac substancje”.Substancja sie zachowala i wyszla z “zelmerowskiej chlodziarki” nieswieza.
Inteligencja ta pozbawiona rzetelnej, wolnej infornacji korzystala z plotki i insynuacji. Budowala swoj obraz swiata na podstawie ulamkowych obserwacji, przez filtr cenzury i resentymemtu.Nie ufac nikomu to bylo jej haslo.Spiski, jako wyjasnienie na wszystko.Mlodzi ludzie pozbawieni nieokaleczonych podrecznikow budowali obraz przeszlosci na podstawie “opowiesci Dziadunia” moze i szacownego osobnika,ale jego informacje nie wsparte, nie “kontrolowane” wyzszym poziomem analizy produkowaly w glowinach sieczke intelektualna.
Ofiary? Moze,ale to ofiary zle,podejrzliwe,agresywne.Mlodsi to dziedzicza. Nie przez geny,jak chca poslowie PIS, to wyniesiona z domu mentalnosc.
Czy mozna bylo sie przed tym obronic?Tak.Jak pisal ,teraz juz klasyk,
“wystarczyla odrobina smaku”.

PIS jest partia tych ktorym tej odrobiny zabraklo. Takich jest jeszcze wielu.
————————————————————————————–

A Pan gdzie w tym tygielku? Moze to nie bedzie “mily” komplement.Ale…
Byl Pan kolorowym ptakiem w szarosci.Za te “barwnosc” i “szczebiot”
dzieki.
henryk malinowski pisze:
2006-12-06 o godz. 11:21
Wewe (godz.10:09) chyba ma racje… Bo to by sie ‘kupy’ trzymalo. Jaroslaw chcialby sie w sprytny sposob pozbyc swoich dwoch wiez, strata wiez w tak waznej partii szachow nie moze byc za darmo. Dlatego przy utracie wiez, trzeba sie wzmocnic. Ale wzmocnienie w tym przypadku odbedzie sie dzieki wzmocnieniu pozycji w wyborcach, no bo na kogo zaglosuja wyborcy Samoobrony i LPR’u? Na SLD? Na Demokratow? Do wyboru pozstanie im tylko PIS i PO. Jarek nie zaryzykuje wyborow, bo taki ruch to przeciez nie w jego stylu. Mniejszosciowy rzad pograzy jego samego, bo w opozycji bedzie mial wszystkich… Co pozostanie? : )
Pozostanie wiecznie rozmemlany i niezdecydowany Donald, z buntowniczym Jankiem, ktorzy po dluuuuugich i burzliwych rozmowach oglosza PISPO… I wtedy… w srodku jednej parti szachow, rozpocznie sie kolejna… Bez wiez, gdyz te pojda w zapomnienie i stana sie politycznym planktonem. Tak to widze… Okolo marca przyszlego roku, najpozniejszy wg mnie termin, powstanie nowa koalicja… Ktora sie nie utrzyma, gdyz Jaroslaw w swym autorytarnym swiecie, takze wyborcow PO bedzie chcial do siebie… zeby miec wszystkich… Zacznie sie kolejna jadka… I tak bedzie do wiosny lub jesieni 2009 roku.
… obym sie mylil
sceptyk pisze:
2006-12-06 o godz. 11:40
Panie Danielu,
Ustawiając Kaczyńskich na szachownicy (w roli hetmana i króla) zakłada Pan, że tę partię nie oni rozgrywają (a np. anioł z szatanem). Tymczasem Bracia bawią się w prozaicznego Chińczyka. Raz trafią na premiowane pole z kolejną zdobytą instytucją, raz muszą się cofnąc lub zatrzymać w punkcie “naziści”, “obleśnicy” itd. Mimo chwilowych spowolnień, ich pionki śmiało zmierzają do końca planszy, na którym czeka skarb w postaci IV RP.
chochlik pisze:
2006-12-06 o godz. 12:06
wewe
Nie popadajmy w paranoje, w teorie spiskowe .Panowie K. to cwane LICHO, ale tylko licho.Az tak “subtelnie”nie graja.To po poprostu cena jaka placa za koalicjanta, ktoremu sie teraz “wypsnelo”. Dalsze gierki to beda dzialania ex post. nawet jesli skonsumuja SO. to tylko za cene upodobnienia sie do niej.Stana sie tym co zjedza.

z “Naszego Dziennika”:
“Zdaniem naszych informatorów, Samoobrona jest gotowa zablokować ujawnienie raportu z likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych, jeżeli premier Jarosław Kaczyński nie “wyciszy” afery związanej z rzekomym wykorzystywaniem seksualnym kobiet przez liderów tej partii.”

To dopiero material na teorie spiskowe, ale nie dajmy sie zasPISkowac.
Feliks Stychowski pisze:
2006-12-06 o godz. 12:09
Pioro Jedlickiego, to jak Visconti we wloskiej kinematografi.
Do takich jak L. Visconti mozna sie tylko zblizac
stefa pisze:
2006-12-06 o godz. 12:12
Panie Danielu ,ta końcówka to chyba nasze marzenie ! Szachy pamiętam . Sam smak; nie wiadomo tylko : żałować,że ponadczasowe,czy nie .Wtedy to chyba mimo wszystko nie byo przy az tak otwartej kurtynie. Dziwie sie osobiscie ” atrakcyjnemu Kazimierzowi” ,że daje soba tak pomiatać. Ale ta sruba, co to go do władzy przyspawała,chyba truuudna do odkręcenia…Pozdrawiam.
Azrael pisze:
2006-12-06 o godz. 12:13
Zapomniał Pan, Panie Danielu napisać jeszcze o tym, że w tej partii szachów, w przeciwieństwie od tamtych, PRL-owskich jest jeszcze sędzia… tym sędzią sa media…

A właściwie nie jeden a kilku, którzy stoją za graczami i podpowiadają im - nie zawsze dobrze, ruchy.

A z tym wywracaniem szachownicy… to jednak nie społeczeństwo tym razem… lecz sami gracze.

A “Małpę”, mój ulubiony skecz, to Pan napisał, czy Groński ?
I mój Boże… co by polski kabaret zrobił bez zdolnych Żydów…

Ukłony

Azrael
Barts_706 pisze:
2006-12-06 o godz. 12:14
Panie Danielu, moi szanowni przedmówcy, to nie tak.

To król i królowa nie potrzebują już wież, więc w grze przeciwko Czarno-czerwonym rzucają je im na pożarcie, mając na celu wzmocnienie Jedynie-białych. Taki ruch nazywamy w szachach gambitem. A w polityce, cóż, zapewne wieże już się nie sąpotrzebne, a kto wie, może kiedyś mogłyby urosnąć w siłę, a tego król i królowa chyba by nie chcieli.

A poza tym, do licha, kot nazywał się Busio, a nie Buś. Proszę nie zakłamywać historii.
RaduStolaru pisze:
2006-12-06 o godz. 12:35
Panie Danielu, czy istnieje jakieś wydawnictwo, w którym można szukać skeczów napisanych przez Pana? Już może troche nieaktualne i dla młodego człowieka jakim jestem nie do końca będą zrozumiałe, ale kunszt autora pewnie będzie i tak widać.

A co do emigracji to sam jestem aktualnie w Kopenhadze na półrocznym stypendium. W styczniu wracam do Polski, by w czerwcu/lipcu skończyć studia i wyjechać do Hiszpanii. Wyjazdów będzie coraz więcej i nie ma się co dziwić, skoro atmosfera w kraju marna a przyszłość nie rysuje się zbyt kolorowo. Bycie młodym człowiekiem, który chce zacząć swoje życie jest naprawdę stresujące - a rząd nie robi nic i nawet nadziei nie daje… Młodzi wracać nie będą, jeszcze nie teraz… no, może na wybory tylko jak ich kto zachęci… tylko kto ma to robić???

Pozdrawiam i gratuluje bardzo udanego wpisu
edzio endecki pisze:
2006-12-06 o godz. 12:44
Chyba to nie spisek.Sypie sie koalicjant ,sypie sie MSW w raczkach
Bajko p i s arza.Jesli potwierdza sie plotki ze Dyrektor naszego bezpieczenstwa popil i trzeba bylo pakunek do Siedlec dostarczyc to tylko swiadczy o jakosci metod doboru personelu do ministerstwa.Swiadczy o poziomie ludzi gotowych do pracy “z i w” PIS.
Ta ponura puenta serialu o Zlotopolskich moze zwiastuje koniec
c z w a r t e j.
Zal ludzi.
macy5 pisze:
2006-12-06 o godz. 12:50
Święte słowa oj święte. Chociaż to kabaret to przeraża. To co się dzieje w mojej 60-letniej głowie nie mieści się.
Olek51 pisze:
2006-12-06 o godz. 13:02
Szachy są grą trudną i wyrafinowaną, pewnie dlatego tak ją lubią myśliciele i Marek Borowski. Do obecnej koalicji bardziej pasuje gra w durnia albo w dupniaka, gdy uczestnikami są koalicjanci z Samoobrony. Właśnie wirtualna doniosła, że ABW sprawdza na wniosek posła Wrzodaka (lepiej mieć wrzód na d… niż Wrzodaka w sejmie) prospekt emisyjny TVN. Wygląda na to, że Władza odwzajemnia się TVN za Morozowskiego i Sekielskiego, za “Szkło konataktowe” i wszystko co TVN (zwykła i 24) zrobiła bracim K. i mogła zrobić. Jak pisałem post na temat inwazji Springera, to wspomniałem o podobnej możliwości, ale nie sądziłem że słowo tak szybko stanie się ciałem.
abisynia11 pisze:
2006-12-06 o godz. 13:12
Naród wywróci szachownicę, ale ta nowa partia będzie rozgrywana tymi samymi pionkami, tylko przemalowanymi na inne kolory.
Zet-A pisze:
2006-12-06 o godz. 13:35
Maniek pisze…
…z elegancją i grandilokwencją żula z Bazaru Różyckiego - `Zawsze wiedziałem, że szachy to gra dla typów spod ciemniej gwiazdy!`
Jego mimowolny adwersarz `Olek 51` pisze: `Szachy są grą trudną i wyrafinowaną, pewnie dlatego tak ją lubią myśliciele i Marek Borowski`.
Jak my lubimy w braku rzeczowych argumnetów bić na odlew kalumnią, pogardą, insynuacją , obelgą. Naród pełen wzniosłych ideałów i ponadczasowych wartości oferowanych degenerującej się Europie.. Tak?
TesTeq pisze:
2006-12-06 o godz. 13:59
Poczekajcie, poczekajcie! Już nie długo wszyscy będziemy grali w Chińczyka
Stara Zaba pisze:
2006-12-06 o godz. 14:05
W paski?????????
jesień pisze:
2006-12-06 o godz. 14:20
Prawdopodobnie ten chocholi taniec nie potrwa zbyt długo. Być może, kiedy życie polityczne osiągnie już takie dno, że nikt już nawet nie zapuka od spodu, wtedy niektórzy z was dopuszczą myśl, że można by zagłosować na Partię Kobiet.
grześ pisze:
2006-12-06 o godz. 14:30
A ja powoli pana przestaje lubić, co pan napisze to dobre i grześ już nie ma nic wiele do dodania, bo blado wypadnie w tym towarzystwie.
PS. Azrael, co by w ogóle polska kultura bez Żydów zrobiła, zresztą bez Żydów i naszej katolickiej Polski by nie było, a dokładniej bez tego Żyda sprzed 2 tys lat, w imieniu którego wielu głosi teraz w Polsce do Żydów nienawiść. Paranoja.
spe pisze:
2006-12-06 o godz. 14:46
Nie wierze w poczatek koncowki. Wybory bede dokladnie za 3 lata. PiS nie moze rzadzic bez Samoobrony i LPR, a one znikna w przyspieszonych wyborach, wiec sie na nie nie zgodza. Normalni poslowie z PiSu tez nie…. co najwyzej pionek zostanie … krolowa, czyli (co brzmi teraz jak herezja) poslowie PiS z czasem albo zdetronizuja J. Kaczynskiego, albo J. Kaczynski sie zradykalizuje i dorowna do poslow, skazujac PiS na pozycje polityczne LPRu i Radia Maryja, czyli marginalizacje. W ten sposob wiekszosc poslow (PiS, Lepper, LPR) bedzie zakladnikami niskich notowan, sklebieni w uscisku w prawicowo-narodowym narozniku. Bedzie za to coraz brudniej, coraz agresywniej, coraz bardziej prostacko (po aferze rozporkowej, pewnie “wyplynie” cos na np. J. Kaczynskiego i np. homosekualizmu) i tak sie bedzie toczyc do jesieni 2009, a potem jak przewidzial sp. Stanisal Lem, po Kaczynskich slad zaginie;-)
maniek pisze:
2006-12-06 o godz. 15:04
Zet-A pisze: o Mnie:p
“M pisze…
…z elegancją i grandilokwencją żula z Bazaru Różyckiego”- Jej komentarz:
“Jak my lubimy w braku rzeczowych argumentów bić na odlew kalumnią” Amen Moja Droga.
Nie zamierzam cię obrażać od żuli meneli i tym podobnych, ale Proszę: 1. Nie bądź hipokrytką. 2. Co do szachów, użyłem sformułowania “spod ciemniej gwiazdy” w kontekście GRACZY- politycznych! Jeśli ktoś, kto lubi szachy poczuł się w jakiś sposób urażony to już wie, co miałem na myśli.
Pozdrawiam.
miki pisze:
2006-12-06 o godz. 15:15
No dobrze, ale jak w tę metaforyczną szachownicę wpisać fakt, że w czasach GPSów, czipów, PINów papilarnych, satelitarności i nanotechnologii polska policja przez trzy dni nie może znaleźć radiowozu wraz z załogą, który - smutne to, bo szkoda ludzi - wpadł do bajora i nawet wystawał?
badger pisze:
2006-12-06 o godz. 15:26
TesTeq
Czemu w Chińczyka? Przewidujesz że trzeba będzie kupić chińskie podróbki premiera i prezydenta?

Co do sytuacji w koalicji, łatwo wyobrazić sobie taki scenariusz: Kaczyńscy pokazują na przystawki: to ku..wiarze i naziści, więc nie możemy z nimi współrządzić, więc robimy wybory, a wy, co głosowaliście na LPR i Samoobronę, głosujcie na czysty moralnie (czysty hłe hłe) PiS.
ale obawiam się że to za łatwe. Obawiam się, że PiS chodzi raczej o dyscyplinowanie przystawek. A Sejm, rząd i koalicja będą trwać do końca kadencji.
Bo PiS tak łatwiej. Kto wie, jakie będą naprawdę wyniki wyborów? Do tego jeszcze trochę i przyciągną Rokitę, tego zbrodniarza (jaśnie pana Kaczyńskiego własne słowa) i paru jego popleczników.

chciałbym, żeby to co się w Polsce teraz dzieje jak najszybciej się skończyło. Ale obawiam się że nieprędko, nieprędko. Na domiar złego, pewne standardy uprawiania polityki, kiedy osiągną niski poziom, wcale nie wracają w górę. Następne generacje polityków będą pewnie jeszcze gorsze.
maniek pisze:
2006-12-06 o godz. 15:39
Do Zet-a . Wybacz, wydawało mi się że jesteś kobietą, chyba jakieś skojarzenie z Zyt-ą.
Jacobsky pisze:
2006-12-06 o godz. 15:49
Pamietam Panski skecz. Chyba bylo w nim cos w stylu:
- A teraz roszada: rotuj sie kto moze !

W kazdym razie trzymanie sie za rozporek w gescie samoobrony - jezykowy majstersztyk ! Chapeau !

Nie mniej pisze do Pana z kraju, w ktorym system polityczny oparty jest wlasnie na takich roszadach. Po wyborach lider zwycieskiej partii formuje rzad. Pierwszy sklad tego rzadu jeszcze ma sie jakos tam do fachowosci jego czlonkow, choc dosc czesto dziennikarze zauwazaja tu i owdzie braki doswiadczenia u nowo upieczonego ministra na wskazane mu stanowisko (np. poprzedni minister oswiaty w Quebeku byl po prostu menadzerem fabryki czegos tam. Owszem, zdolnosci menadzerskie sa wazne, ale oswiata to nie produkcja, a ow minister tak wlasnie postrzegal swoj resort. Sprzatanie po ministrze trwa do dzis). Pozniej jednak dochodzi z reguly do przetasowan w rzadzie. I tak oto minister sprawiedliwosci obejmuje np. resort gospodarki, minister finansow - resort zdrowia, a minister zdrowia - resort oswiaty. Sa to zywe przyklady (choc bez nazwisk) z zycia politycznego Kanady. Inne karkolomne kombinacje rowniez mialy miejsce.

Kiedy przyjechalem do tego kraju, majac wciaz w pamieci peerelowskie roszady, ruchy personalne w rzadach kanadyjskich po prostu mnie szokowaly. Dzis juz nie szokuja. Ktos mi wytlumaczyl, ze tak naprawde resortem zarzadzaja zawodowi biurokraci, a minister sprawuje nad nimi tylko nadzor powiedzmy polityczny, ale nie merytoryczny. Natomiast rzeczywiscie: gdy cos zostanie sknocone, to leci minister, ani biurokraci, chyba nieusuwalni. Jak sedziowie.

W kazdym razie jesli juz, to taki minister leci nie daleko, i nie spada z wysokiego konia. Jak nie inne stanowisko rzadowe, to czemu nie na szefowanie organizacjom panstwowym, od poczty czy mennicy poczawszy, a na wszelkiej masci agendach rzadowych skonczywszy, o dyplomacji nie wspomne ? To po prostu synekury, dobrze platne, i bez dpowiedzialnosci politycznej. Innymi slowy: bedac raz wystrzelonym w okolice najwyszych orbit rzadowych, juz sie nie spada w dol, no chyba ze utracenie z orbity nastapi na wlasne zyczenie.

I zareczam Panu, to wszystko nie ma nic wspolnego z szachami.

Pozdrawiam,

Jacobsky
Dante pisze:
2006-12-06 o godz. 16:18
Wnioskuje z wypowjedzi, ze sytuacja polityczny w kraju jest bardzo egzotyczna, co gdyby nie bylo zabawne byloby przerazajace.
O kulturze osobistej i politycznej naszej egzekutywy i poli-trunkow nik juz nie wspomina od czasu gdy dziadek Tuska wplynol postum na przegieg wyborow.

W miedzyczasie jeden z blizniakow dostal rozwolnienia przed Trojkatem Weimarskim a drugi zabranil fotografowania siebie z profilu, pierszy nauczycie w Polsce wychwalal pod niebiosa faszyste Franco i ilosc poslow i urzednikow panstwowych z kryminala przeszloscia pobila juz kraje, w ktorych kazdy ma kalacha w domu.

Dlatego zastanawiam sie czy istnieje Plan B i kiedy zostanie wprowadzony ?
Joanna K. pisze:
2006-12-06 o godz. 18:08
Obawiam sie, ze szachy sa zbyt wysublimowaną grą dla obecnie nad nami panującej elity..i wymagającą posiadania szarych komorek w ilości większej niż 1, samotnie obijająca się o puste ściany. Smiem twierdzić, iż przynajmniej częśc koalizji grywa w Czzarnego Piotrusia. W wersji rozbieranej.

Pozdrawiam,

http://joannakaminska.blox.pl/html
TesTeq pisze:
2006-12-06 o godz. 18:19
Dante pisze: “Dlatego zastanawiam sie czy istnieje Plan B i kiedy zostanie wprowadzony ?”

Widziałem w księgarni na Dworcu Wschodnim w Warszawie.

Patrzę na półkę, a tam “Plan B” i dalej zasłonięte. Podszedłem bliżej i niestety zobaczyłem, że to był tylko “Plan Bydgoszczy” wystający spod dzieła “O dwóch takich … Alfabet braci Kaczyńskich” słynnych wirtuozów pióra Karnowskiego Michała i Zaremby Piotra.
Jacobsky pisze:
2006-12-06 o godz. 18:21
Zapomnialem dopisac, ze przypadki usuniecia ministra sa jednak dosc zadkie. Ostatnim z ministrow, ktory naprawde “polecial” za cos byl Alfonso Galliano. Z resortu robot publicznych przeniosl sie na ambasadora Kanady w Kopenhadze.

Pozdrowienia,

Jacobsky
Ryba pisze:
2006-12-06 o godz. 18:45
Panie Danielu,

Nadszedł właściwy moment wezwania do ustąpienia tych miłośników gołej władzy. Degeneracja półanalfabetów, pólfaszystów i potencjalnych pacjętów szpitala w Tworkach osiągneła taki pułap, że normalne społeczeństwo powinno ostrym cięciem usunąć ten wrzód ze swojego organizmu.
Z żądaniem takim mógłby wystąpic szanowany organ prasowy albo grupa obywateli.
noxon pisze:
2006-12-06 o godz. 19:44
czy tu się głowy ścina
czy zjedli tu Murzyna
czy leży tu Madonna
czy tu jest jazda konna

czy w nocy dobrze śpicie
czy śmierci się boicie
czy zabił ktoś tokarza
czy często się to zdarza
Jacobsky pisze:
2006-12-06 o godz. 19:45
Dante,
dwa sprostowania:

1. chyba jednak nie zabronil fotografowania sie z profilu

2. chyba jednak nie pierwszy nauczyciel ale jego ojciec wychwalal Franco.

Pozdrawiam

Jacobsky
Alex pisze:
2006-12-06 o godz. 20:20
To jest pat gordyjski (a nie wezel)w tych polskich szachach i trzeba ta szachownice wywrocic,zeby mozna grac od nowa.
Dante pisze:
2006-12-06 o godz. 21:10
Hi Jacobsky,

do 1. zabronil przez Jana Dziedziczaka ale pozniej sie wypieral ze nie, pomimo, ze anyt-profilowe barierki byly juz ustawione - zrodlo Spiegel i Stowarzszenie Dzienikarzy Niemieckich / Deutschen Journalistenverband (DJV).

Korektura do 2. ok, eurodeputowany ojciec Madciej, ale … niedaleko pada jabłko od jabłoni jak godel moj Opa Franz ze Wdzy

Pozdrawiam,
Dante
Zet-A pisze:
2006-12-06 o godz. 21:18
Maniek napisał:
`Zawsze wiedziałem, że szachy to gra dla typów spod ciemniej gwiazdy!`.
Niby nic dodać, nic ująć…
Co by tu jeszcze mógł wymyślić?
Mógł napisać, żę to gra dla typów SPOD CZERWONEJ gwiazdy
[M.Tal i Nona Gapriandiszwili i inni - radzieccy arcymistrzowie szachów],
lub że SZACHY WPISANE SĄ W GWIAZDĘ DAWIDA
[Akiba Rubinstejn - polski Żyd].
Ludzkie panisko… Zmienił mi tylko płeć!!!
Ale czy to dla sześćdziesięciosześciolatka taki kłopot?
MOGŁO BYĆ GORZEJ.
MÓGŁ MNIE UCZYNIĆ ENDEKIEM LUB WESZPOPOLAKIEM.
A ja dla dobrej partii szachów poświęcę noc, ciekawą lekturę i obśmiewanie niedoszłego prezydenta Warszawy, wielkiego na 0,3% W. Wierzejskiego.
I gdzie tu hipokryzja?
Trudny ten nasz język… ma tyle niezrozumiałych słów…
I po co Pan, Panie Passent przypomniał ten swój skecz? No po co?
Choć wcześniej, gdy jeden z dyskutantów przywołał nazwisko Czechowa, drugi - skojarzył przywołanie z kapitanem SB Czechowiczem i napisał, że z Czechowem też się zrobi porządek. Ten nawet miłosierdzia nie wykazał…
Tylko Lepperowie i Łyżwińscy nie mają problemów z szachami, kabaretami, szarymi komórkami do wynajęcia…
Swoją drogą - rolnictwo się zeuropeizowało…
Seksautomaty… Kto by pomyślał…
Panie Maniek - wszystko gra… `Jak na Titanicu`
halszka31/3 pisze:
2006-12-06 o godz. 21:42
Uśmiałam się. Zazdroszczę tej łatwości wpadania w konwencję.Doceniam czyjś humor i martwię się , gdzie podział się mój!!!! Chyba wyemigrował.

Pozdrawiam Halszka
KS pisze:
2006-12-06 o godz. 21:50
Rybo, mnie sie zdaje, ze cos takiego wlasnie sie dzieje. Pozdrowienia.
feelipe pisze:
2006-12-06 o godz. 22:03
komentujący lubią obśmiewać tzw. braci sugerując różne manie prześladowcze. Ja natomiast myślę, że twierdzenie, że rzeczy w polityce dzieją się przypadkiem jest grubym nieporozumieniem. Trudno niedoceniać Kaczyńskich, że chcą wykończyć Leppera i Giertycha, nikt inny się wcześniej na to nie zdobył. Metody są takie jakie są. Mam nadzieje,że TVN nie obroni SO po raz kolejny
Jan Strąk pisze:
2006-12-06 o godz. 22:10
Co słychać z Pańskim pozwem, redaktorze kochaneńki?
Nadal Pan nie pozwał do sądu autorki materiału, redakcji “Misji Specjalnej” oraz TVP?
Jeśli nie był Pan konfidentem SB to sprawa jest prosta jak drut i stosowny pozew napisze Panu w pół godziny za dwa piwa każdy student prawa. Nie trzeba tu tęgich głów prawniczych i rozmyślań nad strategią.
Chyba, że donosił Pan bezpiece, wtedy nie warto ryzykować sądu.
Oficerowie prowadzący często kłamali, że zniszczyli wszystko. Nie warto im wierzyć…
jarecky pisze:
2006-12-06 o godz. 23:06
Panie Danielu nie ma nic o CZERWONYCH ?! Czyzby sie przyczaili a czyzby co gorsza szantazowali pana jakimis lojalkami z czasow Gomulki. A to swintuchy, niech pan chociaz jakas aluzje dla rownowagi bo to nie wyglada obiektywnie.
Feliks Stychowski pisze:
2006-12-06 o godz. 23:13
Panowie! jaka afera “rozporkowa” u Leppera?
O czym sie tutaj dyskutuje?
To jakas nie smaczna prowokacja.

Slyszalem niechcacy (bylo ciasno) rozmowe dwoch dam,
ktore siedzaly obok przy stoliku,

- cos ty, ja w to nie wierze.

Meszczyzni do piedziesiatki ( 50 ) - pala, pija, i pie……… ,
po piedziesiatce - pierdza tylko i przepraszaja -
Waldemar pisze:
2006-12-06 o godz. 23:33
Figury w szachach mogą być posuwane przez pionki i na jednej z szachownic taka sytuacja ma dzisiaj miejsce .
Pionki pisać umieją a figury nie zawsze, a i z czytaniem są widoczne problemy na sali sejmowej .Dzisiaj pionki przewagę mają , ciekawe czy Pat lub Mat w tej parti ogłoszą .
Figury bez pionków są gołe z widocznymi piętami Achillesa na calym grzesznym ciele .Andriusza na stronie tytułowej witryny POLITYKI z nagim torsem , co za szatański pomysł Administratora strony !.
Feliks Stychowski pisze:
2006-12-07 o godz. 00:33
Meszczyzni - Mezczyzni
Sorry! To wszystko z powodu tej prowokacji.
maniek pisze:
2006-12-07 o godz. 09:52
Do Zet-a
Uważam, że jesteś hipokrytą, ponieważ napisałeś: “Jak my lubimy W BRAKU RZECZOWYCH ARGUMENTÓW (zarzucając to mi) bić na odlew kalumnią, pogardą, insynuacją, obelgą.” A na wstępie swojego, wsześniej elokwentie wypoconego wpisu nazwałeś mnie żulem z Bazaru Różyckiego. Dziwisz się, że “NIE UCZYNIŁEM CIE ENDEKIEM LUB WESZPOPOLAKIEM” nie zrobiłem tego żeby nie spaść do twojego wyimaginowanego poczucia inteligencji. Co do twojej hipokryzji się absolutnie nie pomyliłem, zastanawiam się czy nie jesteś przypadkiem analfabetą. Upierasz się, że moje sformułowanie ” TYPY SPOD CIEMNEJ GWIAZDY” dotyczy wszystkich grających w tą grę. Ostatni raz prostuje, że chodziło mi o GRACZY- politycznych (zapewne normalny człowiek się domyślił, tak jak w skeczu, nikt nie przedstawia bohaterów, jaką partie reprezentują).
taki jeden pisze:
2006-12-07 o godz. 10:05
Niestety, zadna koncowka. 50 ocalonych poslow/anek Samoobrony po prostu przejdzie do PiS-u. Beda robic grzecznie swoje do chwili wyborow i wtedy sie ich spusci.
waltharius pisze:
2006-12-07 o godz. 13:04
Oby prorocze to były słowa, bo dość już tych “szachów” naszymi pieniędzmi i naszą wolnością…
Areksy pisze:
2006-12-07 o godz. 14:20
Panie Danielu. Jeśli poziom grających jest zróżnicowany do końcówek nie dochodzi i partia rozstrzyga się w grze środkowej, ale bywają przegrane w debiucie. Z pewnością pan orientuje się, którzy politycy mają kwalifikacje do gry na wysokim poziomie, dlatego pański entuzjazm trudno uznać za uzasadniony. Ale nawet gdyby doszło do końcówki - one często są piekielnie trudne i wymagają ręki mistrza.
Kazimierz pisze:
2006-12-19 o godz. 15:35
No wreszcie się doczekałem ! Dopadli Passenta ! Co dalej ?
Za starej Polski był taki facet który śpiewał ” Róbmy swoje , róbmy swoje ,
niejedną paranoję itd. …” Pozdrawiam dla mnie “agent” Passent wart jest zaproszenia do stołu !
Krzyś pisze:
2006-12-20 o godz. 13:11
Szczerze Panu współczuję.

“Piszę do Pana, Panie Passent, bo tylko Pański adres znam….”

Moim zdaniem trzeba się zjednoczyć i dąć w złoty róg. Przekroczona została cienka czerwona linia przyzwoitości. “Gdy rozum śpi, budzą się upiory”. Pewien facet w Niemczech też był uważany za nieszkodliwego psychopatę, a pewien facet w Rosji ogłosił sie słońcem i doprowadziło to do nieciekawych zdarzeń. Tak więc szczęśliwy jestem, że moje życie mija mi w pokoju, ale jestem nieco zaniepokojony, że swastyka i pozdrowienie faszystowskie w mojej ojczyźnie są już tolerowane.

Myślę, że docelowym zamiarem obecnego reżimu jest oznaczenie wszystkich “prawdziwych Polaków” , by ci nieprawdziwi byli rozpoznawalni. Ewentualnie może być na odwrót.
Trwa debata, czy mają to być opaski, stemple na czole, czy tatuaż.
Pokolenie mego ojca, a więc i Pańskie, to już “brało”.
Wprawdzie pewien brodaty facet z Trewiru pisał, że jeśli historia się powtarza, to zawsze jako farsa, ale nie do końca mu wierzę.

Z poważaniem

Krzysztof Zieliński
…

PS . Podpisuję się pełnym imieniem i nazwiskiem, gdyż gardzę anonimami.
(mam tak od dziecka). Proszę jednak ,ze strachu, o zachowanie tych danych “do wiadomości redakcji”. ( Widzi Pan, już się boję ?!)
Krzyś pisze:
2006-12-20 o godz. 13:26
PS.
Niestety, Jasiek znowu zgubił !!!! Ostał się nam ino sznur….
Krzyś pisze:
2006-12-20 o godz. 13:52
Ile mam czekać na akceptację ????!!!!
Krzyś pisze:
2006-12-20 o godz. 13:53
Dzięki !
Krzyś pisze:
2006-12-20 o godz. 13:57
Wesołych, mimo wszystko, Świąt , niezależnie od rasy, wyznania, przekonań i koloru skóry !

“Wszyscy ludzie rodzą się wolni”, dopiero potem popadają w niewolę.

W komuniźmie człowek wyzyskiwał człowieka, w kapitaliźmie jest dokładnie odwrotnie.

Krzyś, właściciel misia o bardzo małym rozumku.

----------------------------------------------------------------------------------

YouTube

Temperatura spadła do -9,3

Stasi działało w Polsce bez wiedzy SB .....?

2007-02-06T20:24:00.000+01:00

http://www.rzeczpospolita.pl/dodatki/druga_strona_070205/druga_strona_a_1.html

Stasi pracowało wspólnie z SB nad rozbiciem opozycji. Jednak agenci Stasi szybko się zorientowali, że polska bezpieka jest źle zorganizowana i mało skuteczna

Hanna Labrenz-Weiss, współzałożycielka Instytutu Gaucka
Rz: Twierdzi pani, że Stasi pracowało w Polsce niezależnie od SB. Są też jednak dokumenty potwierdzające ich ścisłą współpracę.

Hanna Labrenz-Weiss: Oczywiście, że była taka współpraca. Stasi pracowało wspólnie z SB nad rozbiciem opozycji. Jednak agenci Stasi szybko się zorientowali, że polska bezpieka jest źle zorganizowana i mało skuteczna. Na dodatek nie darzyli polskich agentów szczególnym zaufaniem. Polacy wydawali im się podejrzani. Najpóźniej od czasu wyboru Karola Wojtyły na papieża w 1978 roku grupa operacyjna Stasi zaczęła działać w Polsce bez wiedzy SB. Jej centrala znajdowała się w Warszawie i była odpowiedzialna za 500 agentów na terenie całego kraju. O swojej pracy informowali centralę w Berlinie. Ich działalność nasiliła się wraz z powstaniem "Solidarności" i osiągnęła swój szczyt tuż po wprowadzeniu stanu wojennego.

Jak dużo jest dokumentów w tej sprawie? Czemu nie ujrzały dotąd światła dziennego?

Dokumentów jest dużo, także tych potwierdzających samodzielne działania Stasi w Polsce. Wycofując się z Warszawy, grupa operacyjna zniszczyła materiały. Ale możemy pracować nad dokumentami z centrali w Berlinie lub zgromadzonymi we Frankfurcie nad Odrą. Już w latach 90., kiedy Gauck osobiście prowadził nasz urząd, próbowaliśmy współpracować z Polską w sprawie tych dokumentów. Wtedy jednak takie media jak "Gazeta Wyborcza" z panem Michnikiem na czele rozpoczęły kampanie oszczerstw przeciwko nam, obrażając pana Gaucka i mnie. Postanowiliśmy więc więcej tym się nie zajmować. Powiedziałam sobie: niech Polacy sami się męczą ze swymi brudami! I do dziś nie ma wspólnych badań w tej sprawie.

A teraz sytuacja się zmieniła? Czy istnieje współpraca między niemieckim urzędem zajmującym się badaniem akt Stasi i naszym IPN?

Rok temu podpisaliśmy umowę z IPN. Współpraca rozwija się tak dobrze, że już niedługo - mam nadzieję - zostaną opublikowane pierwsze wyniki badań na temat działalności Stasi w PRL lat 80ych. Od czterech tygodni współpracujemy też z byłymi działaczami "Solidarności" z Warszawy i Wrocławia.

rozmawiała Aleksandra Rybińska

MoovingSpam?

2007-02-05T20:23:00.000+01:00

»Review at amazon.com
Moove yourself! This chat service is the tops. I've met lots of decent folks so far, and it's the best service I've used.
White_Tiger1968 "Tig"
http://www.amazon.com

» World Of The Month, Virtual Worlds Review
http://www.virtualworldsreview.com/moove/

» "Today's pick: moove Online 2.0. The extra O is for extra online! moove joins the ranks of [...] avatar-populated virtual worlds [...] with an entire virtual... world? planet? dimension?... dedicated to the fine art of hanging out. moove boasts plenty of customizability, including a great deal of control over your avatar's actions, and lots of options for decorating your own little home inside the PC. It's all based on peer-to-peer technology, so there are no monitors lurking about, though there is a matchmaking service to help you find like-minded pals."
USA Today Tech Section "Pick of the day"
USA Today

» "I am pleased with moove as this is a great program, best on the internet!!
I can wander around and chat if I am up to it!!
I am able to close up into my house and decorate until my heart is content!!
I can play dress up whenever I feel like it!!
I can sit and think up new things to learn and then learn and do them!! [...]
I CAN, I CAN, I CAN ... AND THAT IS WHY I LOVE MOOVE PROGRAM"
Cherry

» "YAYAYAYAYAY!!! Go moove[...], honestly before i was introduced to moove i was ready to turn off the pc forever and never chat again but this sparked a new enthusiasm within myself and i spend lots of time decorating, [...] i find it great stress relieving and damn right creative, gawd i've design my dream home and printed it in different version and variations, oh and ummm i am learning how to make acts. [...] 20 thumbs up to moove"
suzi

» "I downloaded this program [...] not sure if I would like this kind of thing... never having tried a virtual community before... WOW is all I can say! I am so very pleased. Everyone is so helpful and friendly. I have had the time of my life decorating my new 'house'. What a blast to create your own world. Thanks Moove!"
NorthernKat

» "I've tried quite a few 3D virtual programs, but I believe that moove online is by far the best of the bunch.
Some of the features that make this a great program are: PRIVACY, the types of interactions capable between members, the ability to broadcast webpages, customizable house, actors (avatars) and postures, excellent graphics, webcam and voice transmission capabilities, and above all, a helpful staff.
I highly suggest you give it a try, you won't regret it!"
Review by Hawg_Rider
http://www.virtualworldsreview.com/moove/

» "It is the best chat I have ever been in on the Internet.
There is love and romance everywhere, so it is the best place to meet and find a partner which may even end up in real time as well. [...] I have been here for over three years now, and never regret coming here, in fact I look forward to being here each day to be with my friends and loved ones. I have found my true love here in [moove online]!
Thank you [for moove online], I love it!"
Shakira~

» "I absolutely love the 3-D World of moove. The enjoyment of decorating my online home is totally awesome and I love being able to visit other members in their homes to see the difference in personalities each have. Keep up the good work! Thanks for the adventure!"
DiBeaver

» "Amazing site! The graphics are almost real and the chat is just fabulous!"
http://www.virtualworldsreview.com/moove/

» "The moove team has opened many doors for us all.Not only by allowing us the freedom to express our creativity but also by developing user friendly tools and environment to do so. They have provided us with all this as well as a home and family, which is rare to have in these fast growing times when the so called "little" people get lost in the big companies.
I hope that you all enjoy moove as much as I do. Have a wonderful time and allow yourself to dream ~smile~."
SusieQ

» "I wanted to take a moment to thank you for being a part of this great site! Many warm & friendly people are here. I've so enjoyed my first days here, I hope to be involved with the community. I will be inviting others, you can count on it!"
lordes

» "Once you've loaded their chat browser, you can create your own personal 3D house where your avatar friends can drop by for a visit to exchange messages, again all in real time. I found it a fun way of messaging."
BBC World Online

» "I want to take this time to say thank you for this program. It is the best, I cannot tell you how much I enjoy being part of moove."
cinderella44

» "I would just like to say how much I am enjoying it and that I am now creating my own actors ..."
*Shadow_Watcher*

» "I just wanted to let you know that I am extremely impressed with the [...] improvements. It is a fantastic improvement on what was already a wonderful program! [...] Also, the rendering engine with the Directx8, provides such superior graphics, not to mention the great reflective surfaces. It has opened up an entire new "world" of decorating and beautifying our rooms. The camera functions are also something that helps a lot as well [...]. Once again, I thank you."
Gregg

» "Moove 3D Virtual World. Join a role play game in this virtual 3D environment or just build/decorate your own home and customize your avatar, best 3D avatars on the Net! In other words, its a graphical chat room."
mpogd.com

» "Addicted to rose (moove Roomancer)

Everybody knows
that I'm addicted to rose
I've been there over a year
and have to give a cheer
It is always so much fun
like dancing in the sun
And yes you can do that too
for an island is a room
you can meet and chat with friends
but if they poof e-mail sends

Everybody knows I will always be on rose
you can lay sit and stand
and even shake someone's hand
you can decorate your house
or find a virtual spouse
You might clap dance or jump
smile laugh or be a grump

Whatever I decide to do
on rose it's all more fun with you"
MonaJ71

» "I have enjoyed decorating in [moove] Roomancer. There is so much you can do there. [...] I love it."
Maggymay25

» "[...] refashions the tired Web conventions of online communities into a gamelike experience."
I.D. Magazine

» "I wanted to write and compliment the creators. [...] I've been enjoying creating new rooms and decorating here [...] The colors are rich and vivid. Thank you for the wide variety of furniture you've provided us with. The wonderful room painter and image importer have made me hopelessly addicted. [...] The luxury sofa makes a gorgeous headboard."
sylklady

» "I am new here and I wanted to say this is an incredible community, I have chatted many places, but [moove online] is the ultimate! Everyone here is so nice and helpful, something you don't find in most chat communities. [...] I am so happy to be a member of such a wonderful community! I look forward to meeting and making new friends, and I had to say thank you for providing such a wonderful service."
lexylain

» "It's great fun!"
Sandy Ressler, about.com, Focus on Web3D

» "This is one of the most exciting and challenging virtual 3d programs created out there in cyberspace."
CNET download.com

» "Excellent virtual world, the most realistic avatars I have seen to date!"
WinSite

» Create just about any kind of room or outdoor scene imaginable", and dress and design your avatar to just about any possible style-- or none at all!! It's Erotic, Exotic, and Unexcelled !"
ZDNet India

» "It is unique because of its 3D capabilities, allowing each participant to physically interact with others just as in real life. The ability to build and decorate personal rooms for these activities is a huge bonus."
CNETAsia

Komuniści w ChRl maja trudności z Internetem....

2007-01-24T18:40:00.000+01:00

"Zadaniem sieci jest złapanie ryb,
A kiedy ryby są złapane, sieć jest zapominana.
Zadaniem potrzasku jest złapanie królika,
A gdy królik jest złapany - potrzask zostaje zapomniany.
Zadaniem słów jest przenoszenie idei,
A gdy idee zostają uchwycone, słowa są zapominane.
Gdzież mogę znaleźć tego, który zapomniał słów?
On jest tym, z którym chcę rozmawiać.
- Zhuangzi (庄子)

Chiny na internecie? W tym roku ilość użytkowników internetu w ChRl (128 milionów w styczniu 2006...wzrost do stycznia 2007 -26 milionów ) przewyższyła USA (154 milionów w styczniu 2006)...

_______________________________________

Kina uppges av flera forskare och människorättsorganisationer ha en mycket stor stab med medarbetare som sprider regimvänliga åsikter genom bloggar och hemsidor. På så vis hoppas man kontrollera internet genom att sprida åsikter, snarare än genom att kväsa dem. Hur många som ingår i staben är inte känt. Kina själva hävdar att det är åtta, medan människorättsorganisationer har siffror mellan trettio- och hundratusen.

Nicklas Lundblad tror att en anledning till utspelet om hårdare kontroller kan vara att Internet håller på att glida regimen ur händerna.

- Jag är inte förvånad över att de tar hårdare tag, men jag är förvånad över att de går ut med det offentligt. Kanske känner de att de håller på att tappa kontrollen och därför måste skrika högre, säger han.

SZWEDZKI EPIZOD KSIĘDZA METROPOLITY

2007-01-13T21:32:00.000+01:00

Przy okazji warto się zastanowić nad posttotalitaryzmem:

Kate Brown: Potiomkinowska polityka i demokracja postsowiecka

Czytając książkę Andrew Wilsona „Wirtualna Polityka: fingowanie demokracji w postsowieckim świecie” zaczynam powątpiewać, czy Książę Machiavellego dałby radę przetrwać choćby jeden dzień we współczesnej Moskwie. Wilson opisuje realia polityczne w państwach postsowieckich, gdzie nic nie jest takie, jak się wydaje. Rywalizujące partie na lewicy i prawicy kończą jako czyste fikcje, migoczące na ekranach telewizyjnych wirtualne reprezentacje z ich fałszywymi adresami, numerami telefonów, pracownikami i cała resztą....

________________________________________

NOWA GAZETA POLSKA

Sztokholm, 10 styczeń 2007

www.polonica.se, e-ml polonica@polonica.se

Ludomir Garczyński-Gąssowski

SZWEDZKI EPIZOD KSIĘDZA METROPOLITY

W związku z wyjazdem do Szwecji przekazałem „GREYOWI” (pseudonim ks. Stanisława Wielgusa – LGG) zadania /w załączeniu/ i omówiłem sytuację operacyjną na tym terenie. Generalnie o ile zetknie się ze środowiskiem emigracyjnym występować będzie jako naukowiec KUL o poglądach opozycyjnych wobec władz PRL, ale z pozycji katolickich /poglądy umiarkowane, bez elementów awanturniczych/. (z notatki Ppłk. J. Mazurka)

Dnia 12 lipca 1977 przybył do Szwecji ks. dr Stanisław Wielgus. Nim to się stało. Przybysz do Królestwa Szwecji odbył rozmowę ze "swoim" oficerem prowadzącym podpułkownikiem Mazurkiem. Powiedział mu, że został zaproszony przez b. miłą panią doktór filozofi (dziś już dawno profesor) z Uppsali panią Elizabeth Pilz zamieszkałą (dokładny adres) oraz charakterystyka: "Pani Elizabeth jest rozwódką b. żoną pastora p. Stengera. Ma lat 39" (ks. dr miał wówczas lat 38 lat). Dodatkowo, drobiazgowo ks. dr podaje, że: "pani P. jest pracownikiem Uniwersytetu w Uppsali (historykiem sztuki "bizantystką") oraz, że jej brat i matka mieszkają w Uppsali, siostra w Sztokholmie, a szwagier jest lekarzem". Więcej ksiądz doktor nie zapapamiętał z tego co mu pani Elizabeth mówiła, gdy gościł ją w Polsce. Te wszystkie szczegóły notuje pilnie i podaje w swoim raporcie pan ppłk J. Mazurek. Panią Pilz ksiądz Wielgus poznał, gdy był na stypendium w Monachium. Po jej pobycie w Polsce pani P. napisała "pozytywny artykuł o Polsce i opublikowała w naukowym czasopismie szwedzkim". Tytułu pisma ksiądz nie pamięta, ale zapamiętał, że pani P. "posiada pewne kontakty w środowisku polskim w Szwecji między innemi zna państwa Brzezińskich. Może chodzi o Zbigniewa Brzezińskiego członka PPS i przedstawiciela Free Poland na Szwecję? Zastanawia się piszący raport z tego spotkania eSBek. Chociaż nie powino się udzielać informacji eSBekom to zaspokoję pana ppłka Mazurka ciekawość. Nie chodziło o pana Zbigniewa Brzezińskiego ze Sztokholmu, ówczesnego skarbnika PPS i byłego członka AK lecz o nieudzielającą się politycznie rodzinę Brzezińskich z Uppsali. I przy okazji pan Zbigniew Brzeziński z Free Poland nie miał nic wspólnego, ale gdzieś dzwoniło, choć w innym kościele. Załozona przez mitomana byłego folksdojcza i żołnierza Werhmachtu Konstantego (Konstantina) Hanffa organizacja dywersyjno- terrorystyczna Free Poland czyli Wolna Polska rzeczywiście w tym czasie wchodziła na terytorium skandynawskie. W Szwecji kontakty z WP nawiązał ówczesny sekretarz PPS Kazimierz Gruszka (czyli coś z PPS było na rzeczy). Gdy Wolną Polskę FBI usunęło z USA, a Kulura i Radio Wolna Europa ostrzegło przed nią Emigrację to Gruszka i młodzieżówka PSS zerwały z Wolną Polską wszystkie kontakty. Inna rzecz, że te kontakty przejeli młodzi narodowcy z południa Szwecji. Do notatki ppłk. SB Mazurka z dnia 27 czerwca 1977 (z której zaczerpneliśmy powyższe dane) dołączona jest instrukcja przekazana ks. dr. Stanisławowi Wielgusowi na pobyt w Szwecji. Przytaczamy tę instrukcje w całości:

Lublin, dnia 24 czerwca 1977 TAJNE. SPEC. ZNACZ.

Egz. poj.

1. W związku z Pana wyjazdem prywatnym do Szwecji na okres 4 tygodni - Służba Wywiadowcza prosi Pana o zwrócenie uwagi na następujące problemy:

2. - wroga działalność środowisk emigracji polskiej w odniesieniu do kraju /ulotki, broszury, wywiady w prasie, TV, publikacje/;

3. - powiązania osób czy grup prowadzących wrogą działalność z elementami antysocjalistycznemi w Polsce /przesyłanie materiałów KOR, ROPCZiO, Nież. Grupa Chrze. Demokratyczna, Studencki Komitet Solidarnościowy itp. z Polski, kanały przerzutu, nadawcy, odbiorcy/;

4. - o ile możliwe nawiązywać trwałe kontakty z osobami wpływowymi w kołach naukowych /środowisko polskie/ a prowadzącymi działalność publicystyczną krytyczną wobec władz i ustroju w Polsce;

5. - w Uppsali starać się dotrzeć do osób zajmujących się sprawami "Anexu" /Uniwersytet w Uppsali/. W orbicie swojego zainteresowania mieć również Stefana Szechtera - Michnika zam. w Uppsali.

Gdyby zaszła pilna potrzeba nawiązania kontaktu - przedstawiciel nasz zwróci się za hasłem:

" Czy nie był Pan miesiąc temu na wycieczce w Rzymie?"

Odpowiedz: " Nie, wybieram się do wiecznego miasta dopiero w

przyszłym roku".

Znak rozpoznawczy /spinka/ nie obowiązuje. Kontakt może być nawiązany w każdym miejscu, czasie i okolicznościach.

Zadanie niniejsze przekazano "GREYOWI" na spotkaniu w Lublinie w dniu 24.06.1977 r. Przyjął do wiadomości i wykonania.

(Nieczytelny podpis ppłka J. Mazurka). (Skróty i pisownia jak w orginale. "GREY" to kryptonim ks.dra Stanisława Wielgusa)

Duzo z tego nie wyszło. Jak wynika z raportu ppłk. Mazurka z dnia 5 września 1977 r.: Ks. Stanisław Wielgus zdał mu 3 września sprawozdanie, że swoich dokonań w Szwecji. Wg oceny pana ppułkownka ks. Wielgus wykonał zadanie tylko częściowo. Nawiązał kontakt z profesorem Józefem Trypućką z którym spotkał się trzy razy. Dowieział się, że Trypućko, który pozuje na jakiegoś arystokratę z dawnych magnatów kresowych, utrzymuje kontakty z naukowcami w Polsce przedewszyskim z prof. PAN Pawłem Czartoryskim.

Wyprawa z Uppsali do Sztokholmu się nie udała. Ksiądz Doktor nie dotarł do środowiska emigracyjnego, bo Dom Związku b. więźniów politycznych, gdzie koncentruje się życie emigracji politycznej był w tym czasie zamknięty. Jeśli była to niedziela lub sobota to siedziba PZbWP była zamknięta, ale wystarczyło zatelefonować i się umówić. Inna rzecz, że w poradniku dla agentów pomylono adres naszej siedziby i nie podano telefonu. „Grey” nie potrafił też skontaktować się ze Stefanem Michnikiem. Pewnie nadmiernie go nie szukał. Nie ulega wątpliwości, że „agent Grey” pozorował tylko działania.

Inni agenci nie. Szwecja od połowy lat siedmdziesiątych ub. wieku była tak samo ważna jak „polski Londyn”. Od pamiętnej wizyty Gierka (czerwiec 1975), od czasu zniesienia wiz i najazdu „turystów”, emigracja odmłodniała. Wydarzenia w Kraju (List 75, rewolta w Ursusie i Radomiu, powstanie KOR-u i innych ugrupowań niepodległościowych), duzy ruch promowy, przemyt w obie strony informacji i wydawnictw, pierwsze połączenie automatyczne między Sztokholmem i Warszawą, to wszystko nie dawło spokoju naszym ESBEKOM.

W zastępstwie ks. Wielgusa odpowiemu ppłk. Mazurkowi na jego pytania.

Wywiady w prasie i TV z działaczami z Kraju organizowali: Jakub Święcicki, Maria Borowska, Ryszar Szulkin, Andrzej Koraszewski, Aleksander Orłowski i inni. Ulotki, broszury i czasopisma wydawane były przez RUP (Marek Trokenheim, Kazimierz Gruszka, Leszek Skurłat) i przez PZbWP (A. Koraszewski, L. Garczyński-Gąssowski, Tomasz Sionkowski, Tomasz Krajewski, Paweł Krzyżanowski i Tadeusz Welz) Wymieniam tylko najważnielszych. Materiały KOR i Studenckiego Komitetu Solidarnościowego drukowane w obu ośrodkach dostarczali J. Święcicki i Józef Dajczgewand. „Puls” i „Niepodległość” (pisma przedrukowywane w Szwecji) dostarczał Koraszewski. Materiały ROPCiO dostawaliśmy zwykłą pocztą na podstawiony adres pani Sussy Jansson. Święcicki i p. Borowska organizowali dla polskich opozycjonistów zaproszenia od znanych intelektualistów szwedzkim, którym to trudno było odmówić. Norbert Żaba organizował z przybyłemi krajowcami publiczne spotkania. W kwietniu 1977 gościł w Szwecji Adam Michnik na jednym ze spotkań pojawił się Stefan Michnik, który wówczas współpracował (bez względu na swoją przeszłość) z paryską „Kulturą” (podpisywał się jako Szwedowicz lub Szwedowski). Sądzę, że stąd zainteresowanie ppłk. Mazurka jego osobą. Dowcip polega na tym, że nasze środowiska były otwarte i przyjmowaliśmy każdego. Chroniliśmy tylko nasze kontakty krajowe. Wszystkie teksty podpisywaliśmy. Na naszych wydawnictwach były adresy i telefony. Nasze prywatne numery były dopstępne w książkach telefonicznych, ale ludzie pokroju ppłka Mazurka, u których wszystko było tajne przez poufne nie mogli w to uwierzyć. Wiedzieliśmy doskonale, że nachodzą nasz różni podstawieni ludzie, ale nam to nieprzeszkadzało dawaliśmy im tak jak i innym nasze i powierzone nam prze różne fundacje amerykańskie wydawnictwa. Miesięcznie szło do Polski 200 do 300 nielegalnych wydawnictw. Większość dochodziła. Skonfiskowane przez celników egzemplarze często też trafiły na rynek, bo miały swoją wartość handlową.

Osobiście jestem wdzięczny J. Ex. Abp Stanisławowi Wielgusowi, że dzięki Jego niedoszłemu ingresowi przypomnieliśmy sobie stare dobre czasy. No i załuję, że w tedy w lipcu 1977 ks.dr. nie dotarł do naszej redakcji. Dostałby od nasz broszurę Koraszewskiego zawierającą m.in.: Manifest Sacharowa, Czechosłowacką Kartę 77 i Deklarację Ruchu Demokratycznego – podpisaną przez 110 polskich czołowych intelektualistów. Dali byśmy Mu także bieżący numer „Wiadomości Polskich” z niewygodnymi dla władz PRL punktami Umowy Helsinskiej i matriałami KOR i SKS oraz bieżacy nr „Jedności” z artykułami Adama Michnika i Leszka Kołakowskiego oraz z proroczym felietonem Piotra Sakowskiego o agentach i polskim pierwodrukiem wspomnień b. ambasadora USA w Polsce Artura Bilissa Lane’go „Widziałem jak zdradzano Polskę” (o słaszowanym referendum). Były tam też inne materiały historyczne i komiks Józka Dajczgewanda o Leninie. Wszystko to mogło się przydać jak nie samemu księdzu to Jego mocodawcom.

Sztokholm, 10 stycznia MMVII Ludomir Garczyński-Gąssowski

Były redaktor pisma PZbWP „Jedność”

przedruk za zgodą autora

HatikvaGate68

2006-11-24T13:36:00.000+01:00

Wartki strumień idei....

2006-11-23T14:07:00.000+01:00

Wartki strumień idei....czyli losy sadzawki?

....system kanalizacji GW

...a teraz TRANSCENDENCJA...

Zycie Warszawy /.

2006-08-30T20:22:00.000+02:00

Zycie Warszawy /.

Nowa utopia w Berlinie

2006-08-24T22:54:00.000+02:00

http://www.rzeczpospolita.pl/gazeta/wydanie_060823/publicystyka/publicystyka_a_9.html

POST_TOTALITARIAN_STRESS_DISORDER

2006-05-27T16:29:00.000+02:00

Temat seminarium

POST_TOTALITARIAN_STRESS_DISORDER

Czy Filozofia moze Leczyc? Wiadomo ze chce Poznac moze Zmieniac ale ....

III ŚWIATYNIA SALOMONA

2006-04-22T21:59:00.000+02:00

Szloma The King

żydowska Medytacja

Siłę

życia

W mrocznych piwnicach w szafach dzikie koty

Czekaja na Znak

Dobra lub Zla

ISTOTY

Ludzkie tez produkt

Boskiego Poczucia

Humoru